Cải cách tư pháp 2024 ở Mexico: Những thay đổi quan trọng khác

Ngoài đưa ra một hệ thống lựa chọn thẩm phán hoàn toàn mới, các biện pháp cải cách cũng đặt ra một số thay đổi đáng kể khác như sau.

Thẩm phán ẩn danh

Sắc lệnh cải cách cho phép các vụ án liên quan đến tội phạm có tổ chức có thể do các “thẩm phán ẩn danh" tiến hành xét xử. Trong bối cảnh tội phạm ma túy, tội phạm có tổ chức là vấn nạn an ninh lớn nhất của Mexico, việc che giấu danh tính của thẩm phán là một biện pháp để bảo vệ họ khỏi nguy cơ bị trả thù, đe dọa hoặc gây áp lực.

Số lượng thẩm phán Tòa án Tối cao sẽ giảm từ 11 thành viên hiện tại xuống còn 9 thành viên. Nguồn: Tòa án Tối cao Mexico
Số lượng thẩm phán Tòa án Tối cao sẽ giảm từ 11 thành viên hiện tại xuống còn 9 thành viên. Nguồn: Tòa án Tối cao Mexico

Điều khoản này đã được Hạ viện đưa vào trong giai đoạn dự luật được xem xét tại ủy ban theo đề xuất của Tổng thống López Obrador.

Thay đổi cơ quan giám sát tư pháp

Cuộc cải cách đề xuất thay thế Hội đồng Tư pháp Liên bang, cơ quan được thành lập từ năm 1994, bằng Tòa án Kỷ luật tư pháp. Trước kia, Hội đồng Tư pháp Liên bang, gồm 7 thành viên, là cơ quan chịu trách nhiệm quản lý, giám sát, kỷ luật đối với các thẩm phán Tòa án Mexico, ngoại trừ thẩm phán của Tòa án Tối cao và Tòa án Bầu cử Liên bang; đảm bảo tính tự chủ của các cơ quan tư pháp cũng như tính độc lập và công bằng của các thành viên.

Theo quy định mới, Tòa án Kỷ luật tư pháp sẽ bao gồm 5 thành viên được bầu theo phổ thông đầu phiếu để phục vụ một nhiệm kỳ 6 năm. Chức vụ Chủ tịch Tòa án sẽ được luân phiên giữa các thành viên nhận được số phiếu bầu cao nhất.

Tòa án sẽ có thẩm quyền xử phạt, đình chỉ hoặc bãi nhiệm các thẩm phán và các quyết định của tòa án sẽ không thể kháng cáo. Cơ quan giám sát tư pháp này được trao thẩm quyền giải quyết không chỉ các vấn đề về hành vi sai trái của tư pháp như hối lộ, xử lý sai bằng chứng hoặc tình trạng chậm trễ không đáng có mà còn điều tra lý lẽ pháp lý của thẩm phán.

Về điểm này, nhiều ý kiến bày tỏ quan ngại. “Chúng tôi rất quan ngại về sự thay đổi này vì quy định mới không thiết lập các quy tắc rõ ràng trong khi lại cung cấp một quy trình rất dễ dàng để khởi xướng các thủ tục tố tụng chống lại các thẩm phán và thẩm phán liên bang. Điều này có thể ảnh hưởng đến tính độc lập của tư pháp. Khi một tòa án hoặc một thẩm phán ra phán quyết đi ngược lại ý chí của cơ quan hành pháp, Tòa án Kỷ luật tư pháp có thể can thiệp bằng các thủ tục tố tụng chống lại thẩm phán, luật sư Ramos Sobarzo, Giám đốc Trung tâm Điều tra và thông tin pháp lý thuộc Đại học Luật Mexico giải thích.

Những thay đổi đối với Tòa án Tối cao

Số lượng thẩm phán tại Tòa án Tối cao sẽ giảm từ 11 xuống 9 thành viên; đồng thời nhiệm kỳ của họ sẽ giảm từ 15 xuống 12 năm. Ngoài ra, nhiệm kỳ của chủ tịch Tòa án Tối cao sẽ được rút ngắn xuống còn hai năm và sẽ luân phiên giữa các thẩm phán có số phiếu bầu cao nhất.

Tòa án Tối cao là Tòa án Hiến pháp của Mexico và là tòa án cấp cao nhất trong ngành tư pháp, đóng vai trò là “người gác cổng” cuối cùng, chịu trách nhiệm xem xét liệu các đạo luật mà Quốc hội thông qua cũng như một số quyết định của Chính quyền có tuân thủ Hiến pháp hay không; duy trì sự cân bằng giữa các quyền lực và cơ quan khác nhau của chính quyền và đưa ra các nghị quyết dứt khoát về các vấn đề tư pháp có tác động xã hội lớn. Do địa vị là tòa án cấp cao nhất, mọi quyết định của cơ quan này không thể bị khiếu nại.

Những điều chỉnh đối với quy chế của Tòa án Tối cao cũng là một trong những điểm gây tranh cãi. Các chuyên gia chỉ ra rằng, không phải tự nhiên mà ở nhiều quốc gia vị trí thẩm phán Tòa án Tối cao được bổ nhiệm suốt đời. Quy định này là để bảo đảm các yếu tố như khả năng thăng tiến trong nghề nghiệp, hoặc nguy cơ mất chức không thể ảnh hưởng đến quyết định của họ.

Tuy nhiên, với quy định về việc thẩm phán, đặc biệt là thẩm phán Tòa án Tối cao phải ra tranh cử, điều gì sẽ xảy ra khi họ chuẩn bị hết nhiệm kỳ? “Chắc chắn họ sẽ bắt đầu nghĩ về cách làm sao để tái đắc cử”, luật sư Ramos Sobarzo băn khoăn. “Vào thời điểm đó, họ có thể quyết định không dựa trên động cơ phân tích hồ sơ vụ án mà dựa trên việc đạt được sự nổi tiếng từ một vụ án cụ thể. Họ sẽ quyết định cách thức dư luận sẽ đón nhận vụ án đó”, ông giải thích.

Hạ mức trần tiền lương

Mức trần lương sẽ được áp dụng cho tất cả các thẩm phán, đảm bảo rằng không có thẩm phán nào có mức lương cao hơn tổng thống. Thẩm phán nghỉ hưu sẽ nhận được ba tháng lương và 20 ngày lương cho mỗi năm làm việc.

Theo báo cáo, mức lương trung bình của một thành viên Tòa án Tối cao là trên 10.000 USD/tháng. Năm 2018, Tổng thống López Obrador cho biết mức lương của Tổng thống là khoảng 5.613 USD/tháng.

Ông Sobarzo giải thích: “Chúng tôi tin rằng, với việc hạ mức lương như vậy, cuối cùng, những người giỏi nhất sẽ không ở lại”.

Hệ thống tư pháp sẽ bị tác động như thế nào?

Cải cách sẽ là sự thay đổi lớn trong một thời gian ngắn. Trong vòng chưa đầy một năm nữa, vào ngày 1.6, cuộc bầu cử một nửa tổng số thẩm phán của ngành tư pháp, bao gồm toàn bộ thẩm phán Tòa án Tối cao, sẽ diễn ra. Theo quy định, tất cả các thẩm phán sẽ chấm dứt nhiệm kỳ sau khi các thẩm phán được bầu tuyên thệ nhậm chức. Điều này đồng nghĩa với việc tất cả các thẩm phán sẽ phải bắt đầu cho nỗ lực tranh cử ngay từ bây giờ nếu họ không muốn để mất ghế.

Bên cạnh đó, các chuyên gia cho rằng, người làm việc trong ngành tư pháp sẽ cảm nhận ngay lập tức bởi tác động đầu tiên là dẫn đến việc giảm lương của các thành viên trong ngành.

Tuy nhiên, đối với người dân thường, các biện pháp này có thể không ảnh hưởng nhiều đến các tranh chấp pháp lý của họ. “Ngoại trừ một số nhóm lợi ích thực sự có quyền lực, họ có thể thuyết phục hoặc tài trợ cho chiến dịch của một số thẩm phán, để những thẩm phán đó sẽ phán quyết có lợi cho các thế lực này”, Miguel Angel Toro Rios, Trưởng khoa Khoa học Xã hội và Chính phủ tại Viện Công nghệ và Nghiên cứu Cao cấp Monterrey nhận định.

Nghị viện thế giới

Chế độ nghị viện Uzbekistan: Sự gặp gỡ của giá trị truyền thống và nền dân chủ hiện đại
Nghị viện thế giới

Chế độ nghị viện Uzbekistan: Sự gặp gỡ của giá trị truyền thống và nền dân chủ hiện đại

Xây dựng nhà nước pháp quyền là một quá trình phức tạp. Tuy nhiên, vào đầu thế kỷ XXI, một chân lý đã được khẳng định: một quốc gia sẽ không thể có nền dân chủ hoàn chỉnh nếu không có một quốc hội được trao toàn quyền. Ngày nay, Uzbekistan đang thực hiện những cải cách nhất quán để phát triển các thể chế dân chủ trên cơ sở đẩy mạnh vai trò của Quốc hội. Sự phát triển của chế độ nghị viện ở Uzbekistan có những nét đặc thù, là sự gặp gỡ giữa bản sắc dân tộc và các nguyên tắc dân chủ phổ quát.

Hành động vì sự phát triển và công bằng xã hội
Nghị viện thế giới

Hành động vì sự phát triển và công bằng xã hội

Với chủ đề bao trùm “Hành động của nghị viện vì sự phát triển và công bằng xã hội”, Đại hội đồng lần thứ 150 của IPU sẽ tập trung làm rõ những cam kết của nghị viện nhằm thúc đẩy các mục tiêu giảm nghèo, bảo đảm việc làm, thúc đẩy hòa nhập xã hội và tăng cường sự tham gia của các nhóm thiểu số vào quá trình ra quyết định.

Khẳng định vị thế Uzbekistan
Nghị viện thế giới

Khẳng định vị thế Uzbekistan

Lần đầu tiên trong lịch sử Trung Á, Đại hội đồng Liên minh Nghị viện Thế giới lần thứ 150 (IPU-150) sẽ diễn ra tại Thủ đô Tashkent của Uzbekistan. Việc Uzbekistan đăng cai hội nghị lớn nhất của cơ quan nghị viện thế giới là sự công nhận của cộng đồng quốc tế đối với hiệu quả của các cải cách đang được thúc đẩy ở Uzbekistan cũng như cho thấy ảnh hưởng ngày càng tăng của Uzbekistan trên trường quốc tế.

Từ Paris đến Tashkent: Hành trình bền bỉ vì chủ nghĩa nghị viện
Nghị viện thế giới

Từ Paris đến Tashkent: Hành trình bền bỉ vì chủ nghĩa nghị viện

Ngày 5.4 tới, Liên minh Nghị viện Thế giới (IPU) sẽ tổ chức lễ kỷ niệm Đại hội đồng lần thứ 150 (IPU-150) tại Thủ đô Tashkent của Uzbekistan. Đây là dịp để nhìn lại hành trình 136 năm qua của IPU, kể từ Đại hội đồng đầu tiên tại Paris năm 1889, nhìn lại những sự kiện tôn vinh tinh thần hợp tác bền bỉ giữa các nghị sĩ trên toàn thế giới cũng như một lần nữa khẳng định vai trò, vị trí và phạm vi hoạt động ngày càng được mở rộng trên toàn cầu của IPU.

Nguồn ITN
Nghị viện thế giới

Phát triển đường sắt bằng công nghệ và pháp lý

Nhật Bản là một trong những quốc gia có hệ thống đường sắt phát triển nhất thế giới, đặc biệt nổi bật với mạng lưới đường sắt cao tốc Shinkansen. Thành công này không chỉ đến từ công nghệ tiên tiến bảo đảm an toàn hàng đầu, mà còn nhờ khung pháp lý chặt chẽ và chiến lược phát triển hợp lý.

thechinaproject.com
Nghị viện thế giới

“Rồng sắt” hiện đại - biểu tượng sức mạnh công nghệ

Từ Vạn Lý Trường thành - kỳ quan của quá khứ - đến mạng lưới đường sắt cao tốc - biểu tượng của thời đại mới, Trung Quốc không ngừng ghi dấu những thành tựu vĩ đại. Chỉ trong hơn một thập kỷ, đất nước gấu trúc đã tận dụng nguồn lực khổng lồ, công nghệ tiên tiến và năng lực triển khai vượt trội để xây dựng hệ thống đường sắt cao tốc lớn nhất, hiện đại nhất thế giới. Không chỉ định hình lại giao thông trong nước, mạng lưới này còn trở thành biểu tượng cho sự phát triển, sức mạnh công nghệ và tầm ảnh hưởng ngày càng lớn của Trung Quốc.

Malaysia: Tiệm cận tiêu chuẩn quốc tế về quản trị dữ liệu
Quốc tế

Malaysia: Tiệm cận tiêu chuẩn quốc tế về quản trị dữ liệu

Nhờ những nỗ lực bảo vệ dữ liệu cá nhân, Malaysia đã trở thành thành viên của Thỏa thuận thực thi quyền riêng tư xuyên biên giới của Tổ chức Hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương năm 2023. Vào năm 2024, quốc gia này tiếp tục sửa đổi Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân (PDPA) ban hành năm 2010. Được thiết kế để hiện thực hóa cam kết củng cố niềm tin trong nước và hỗ trợ các nhà đầu tư nước ngoài, PDPA sửa đổi được kỳ vọng sẽ đưa Malaysia tiến gần hơn đến các tiêu chuẩn quốc tế và tìm kiếm sự công nhận từ các nước trong khu vực cũng như trên thế giới về bảo mật dữ liệu.

Nền tảng của niềm tin trong kỷ nguyên số
Quốc tế

Nền tảng của niềm tin trong kỷ nguyên số

Sau 3 năm có hiệu lực kể từ năm 2022, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân (PDPA) của Thái Lan đã chứng minh là một bước đi đúng đắn cần thiết, tạo ra một bộ tiêu chuẩn rõ ràng cho việc bảo vệ các thông tin cá nhân, giúp các doanh nghiệp địa phương nâng cao uy tín trên trường quốc tế.

Kết quả ấn tượng
Nghị viện thế giới

Kết quả ấn tượng

Năm 2015, Pháp ban hành Luật NOTRe nhằm cải cách chính quyền địa phương, giảm chi phí hành chính, tinh gọn bộ máy và nâng cao hiệu quả quản lý. Luật NOTRe được ban hành với các biện pháp chính như sáp nhập vùng hành chính, giảm số lượng hội đồng địa phương và tăng quyền tự chủ cho chính quyền cơ sở.

www.kl.dk
Nghị viện thế giới

Đan Mạch: Cải tổ cấu trúc mang tính lịch sử

Vào năm 2007, Đan Mạch đã trải qua một trong những cuộc cải cách chính quyền địa phương quan trọng nhất trong lịch sử đất nước, tạo ra một cấu trúc khu vực công hiệu quả và hiện đại hơn bằng cách giảm số lượng đô thị từ 271 xuống còn 98. Đồng thời, 14 tỉnh đã bị bãi bỏ và thay thế bằng 5 vùng hành chính lớn hơn.

Nguồn: ITN
Quốc tế

Hoài bão trở thành vựa lương thực của thế giới

Indonesia đang đẩy nhanh quá trình chuyển đổi từ nông nghiệp truyền thống sang nông nghiệp hiện đại thông qua phát triển các cụm nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Chiến lược này nhằm giảm tối đa chi phí sản xuất lên đến 50% và tăng gấp đôi sản lượng, hướng đến mục tiêu trở thành vựa lương thực của thế giới.

Nguồn: ITN
Quốc tế

Khung pháp lý toàn diện

Indonesia thiết lập một hệ thống pháp lý toàn diện để điều chỉnh và phát triển lĩnh vực nông nghiệp, tập trung vào tính bền vững, an ninh lương thực, cũng như tăng trưởng kinh tế. Trong đó, một số đạo luật, chính sách quan trọng có vai trò định hình ngành nông nghiệp của quốc gia này.

Nguồn: ITN
Quốc tế

Thu hút thanh niên làm nông nghiệp công nghệ cao

Indonesia đang triển khai một chiến lược đầy tham vọng nhằm thu hút 50.000 thanh niên tham gia vào lĩnh vực nông nghiệp hiện đại, với mục tiêu bảo đảm mức thu nhập tối thiểu 10 triệu rupiah (tương đương 640 USD) mỗi tháng. Đây là mức cao gấp 5 lần so với thu nhập trung bình hiện tại của nông dân Indonesia, thể hiện quyết tâm hiện đại hóa ngành nông nghiệp và giải quyết tình trạng thiếu hụt lao động trẻ trong lĩnh vực này.

Cải cách mạnh mẽ tuyển sinh đại học
Nghị viện thế giới

Cải cách mạnh mẽ tuyển sinh đại học

Kỳ thi vào đại học ở Hàn Quốc càng trở nên được quan tâm nhiều hơn khi có những nghi ngờ về hiệu quả của kỳ thi gia tăng vì một số nội dung trọng tâm của bài thi nằm ngoài chương trình học chính khóa. Có những ý kiến cho rằng, kết quả kỳ thi là “bài kiểm tra sự giàu có” bởi chỉ những gia đình có điều kiện cho con học luyện thi thêm mới có thể vượt qua; trước tình hình đó, tháng 7.2023, Bộ Giáo dục Hàn Quốc tuyên bố nội dung cải cách mạnh mẽ đối với kỳ thi tuyển sinh đại học cũng như kiểm soát chặt chẽ hoạt động dạy thêm, học thêm nhằm mang lại những kỳ thi đại học công bằng.

Tấm vé vào đại học “nặng” đến mức nào?
Nghị viện thế giới

Tấm vé vào đại học “nặng” đến mức nào?

Vào tháng 11 hàng năm, có khoảng nửa triệu học sinh Hàn Quốc tham dự thi tuyển sinh đại học, được gọi là "Suneung" theo tiếng Hàn hoặc tên gọi tiếng Anh là CSAT. Thi vào các trường top đầu là một áp lực khó khăn nhất đối với các gia đình và học sinh. Mọi hy vọng của xã hội, gia đình và bản thân các học sinh đều đặt trọn vào kỳ thi đại học với quan niệm cho rằng, kết quả thi quyết định thu nhập và thậm chí cả cuộc đời sau này của một người.

Hàn Quốc cải cách tuyển sinh đại học, hạn chế dạy thêm: Nghịch lý học chính khóa - học thêm
Nghị viện thế giới

Hàn Quốc cải cách tuyển sinh đại học, hạn chế dạy thêm: Nghịch lý học chính khóa - học thêm

Ở một số trường học, ngay trên các lớp học chính khóa, đã có những học sinh cuối cấp mang bài tập của lớp học thêm đến làm hoặc ngủ thiếp do phải tham gia lớp học thêm vào ban đêm; nguyên nhân là bởi nếu không tham gia học thêm ngoài thời gian học chính khóa, các sĩ tử sẽ khó lòng vượt qua được kỳ thi đại học mang tính "sống còn" với những đề thi không có trong chương trình chính khóa. Thực tế này đã tạo nên cuộc đua chi tiêu mạnh của các bậc phụ huynh cho giáo dục tư nhân, đặc biệt là các lò luyện thi, dẫn đến tình trạng bất công bằng trong tiếp cận giáo dục.