Cải cách tư pháp 2024 ở Mexico: Quốc gia đầu tiên thẩm phán do dân bầu

Sắc lệnh cải cách tư pháp nhằm mục đích chuyển đổi hệ thống tư pháp từ hệ thống bổ nhiệm, chủ yếu tập trung vào thâm niên làm việc, kinh nghiệm và trình độ chuyên môn, sang hệ thống bầu cử, đưa Mexico trở thành quốc gia đầu tiên và duy nhất trên thế giới có toàn bộ thẩm phán do dân bầu.

Các thẩm phán được bầu trực tiếp

Theo văn bản mới ban hành, tất cả các thẩm phán, cả liên bang và tiểu bang, từ cấp thấp nhất đến Tòa án Tối cao sẽ do cử tri bầu trực tiếp. Cụ thể, các cuộc bầu cử thẩm phán Tòa án Tối cao, Tòa án Bầu cử và Tòa án Kỷ luật tư pháp diễn ra trên toàn quốc. Trong khi đối với các vị trí khác, cuộc bầu cử sẽ diễn ra ở cấp địa phương.

Thượng viện Mexico thông qua kế hoạch cải cách ngày 11.9. Ảnh: mexiconewsdaily
Thượng viện Mexico thông qua kế hoạch cải cách ngày 11.9. Ảnh: mexiconewsdaily

Tất cả các thẩm phán, ngoại trừ thành viên Tòa án Tối cao, sẽ được bầu với nhiệm kỳ 9 năm, với khả năng được bầu lại một lần liên tiếp. Còn các thẩm phán Tòa án Tối cao sẽ được bầu với nhiệm kỳ 12 năm (trước kia là 15 năm). Các cuộc bầu cử tư pháp sẽ do Viện Bầu cử Quốc gia (INE) giám sát.

Trước cải cách, các vị trí thẩm phán ở Mexico được bổ nhiệm thông qua một hệ thống tuyển chọn dựa trên kỳ thi, cơ hội bình đẳng và thành tích của những cá nhân muốn tham gia vào sự nghiệp tư pháp. Các thẩm phán cấp thấp thăng tiến lên các vị trí ở tòa án cấp cao hơn thông qua các đợt đánh giá định kỳ, giống như những kỳ thi nâng ngạch. Đối với vị trí thẩm phán của Tòa án Tối cao, Thượng viện sẽ lựa chọn các thành viên từ danh sách rút gọn do Tổng thống đề xuất.

Tiêu chuẩn đối với ứng cử viên

Tiêu chuẩn đầu tiên để một cá nhân có thể ứng cử vào vị trí tư pháp phải là công dân Mexico khi sinh ra.

Các biện pháp cải cách cũng hạ bớt các tiêu chuẩn để trở thành thẩm phán. Theo đó, ứng cử viên chỉ cần có bằng luật và tối thiểu 5 năm kinh nghiệm để ứng cử vào tất cả vị trí thẩm phán cấp dưới. Riêng vị trí tại Tòa án Tối cao yêu cầu 10 năm kinh nghiệm.

Các biện pháp cải cách cũng sẽ hủy bỏ các kỳ thi chuyên môn hiện đang được áp dụng để đánh giá các vị trí ứng tuyển. Thay vào đó, các ứng cử viên chỉ cần có bằng luật với điểm trung bình là 8 và thư giới thiệu. Cụ thể, các ứng viên phải cung cấp 5 lá thư từ hàng xóm, đồng nghiệp hoặc những người khác, khẳng định họ phù hợp với vai trò này. Các ứng viên cũng được yêu cầu nộp một đơn xin việc giống như một bài luận dài 3 trang, trong đó họ giải thích lý do cho việc ứng tuyển của mình.

Để tránh xung đột lợi ích, quy định mới cũng yêu cầu các ứng cử viên không được giữ các vị trí như thành viên nội các liên bang, tổng chưởng lý, tổng thống, phó liên bang, thượng nghị sĩ hoặc thống đốc trong năm trước khi ứng cử bầu cử.

Bao nhiêu vị trí sẽ được bầu lại?

Tổng cộng có gần 7.000 vị trí sẽ phải ra tranh cử. Cuộc bầu cử đặc biệt để bầu ra các thẩm phán mới của Tòa án Tối cao và khoảng một nửa số thẩm phán, dự kiến ​​sẽ diễn ra vào tháng 6.2025. Một nửa vị trí còn lại sẽ được tiến hành trùng với cuộc tổng tuyển cử toàn quốc năm 2027. Tuy nhiên, nhiều chi tiết về cách tổ chức bỏ phiếu vẫn chưa rõ ràng.

Khi những cải cách này diễn ra, các thẩm phán hiện tại – khoảng 7.000 người – sẽ mất chức nhưng họ có cơ hội ứng cử vào chính những vị trí đang nắm giữ. Tuy nhiên, cũng không loại trừ khả năng sẽ có rất nhiều gương mặt mới, có thể chưa từng làm việc ở những vị trí tương tự có thể trúng cử.

Những ý kiến trái chiều

Các chuyên gia trong và ngoài nước cho rằng, cuộc cải cách tư pháp ở Mexico chưa giải quyết được các vấn đề cơ bản trong cơ cấu và đội ngũ công tố viên hiện tại, những người thường thiếu đào tạo đầy đủ và thường xuyên quá tải vì khối lượng công việc. Trong khi đó, hình thức bầu chọn thẩm phán vẫn chưa rõ ràng và tiềm ẩn nhiều thách thức.

Liệu cử tri có dành thời gian để nghiên cứu và xem xét sơ yếu lý lịch của hàng trăm ứng cử viên tương đối vô danh để có thể đưa ra lựa chọn hợp lý không? Ai sẽ tài trợ cho các chiến dịch tranh cử của các ứng cử viên? Mỗi lá phiếu sẽ có bao nhiêu ứng cử viên? Các chuyên gia cho rằng, đây đều là những câu hỏi chưa có lời giải đáp và chưa có quy định cụ thể.

Các chuyên gia cũng lo ngại quy trình mới này có thể dẫn đến tình trạng can thiệp vào quá trình bầu cử và nguy cơ gây ảnh hưởng của các tổ chức mafia lớn để đưa người vào hệ thống tư pháp quốc gia.

Ông Adriana Delgado, Giám đốc Azteca Opinion tại TV Azteca, một tập đoàn đa phương tiện của Mexico, chia sẻ với đài Al Jazeera rằng: “Cuộc cải cách tư pháp bị ảnh hưởng bởi các cuộc tranh luận chính trị hơn là giải pháp kỹ thuật thực sự. Cuộc cải cách chỉ thay đổi cách bầu thẩm phán và quan tòa bằng hình thức bỏ phiếu phổ thông, điều này làm dấy lên lo ngại về nguy cơ các tổ chức tội phạm có thể xâm nhập hoặc các nhóm lợi ích chính trị và kinh tế có thể gây ảnh hưởng trong quá trình vận động tranh cử”.

Theo luật sư Ramos Sobarzo, Giám đốc Trung tâm Điều tra và thông tin pháp lý thuộc Đại học Luật Mexico, những cải cách này đặt hệ thống tư pháp vào một tình thế khó khăn. Đối với Tòa án Tối cao, “chúng tôi rất lo ngại vì quy định này có thể làm suy yếu tính độc lập của tư pháp theo nhiều cách vì nó làm xói mòn phần lớn tính độc lập của ngành tư pháp”.

Nghị viện thế giới

Chế độ nghị viện Uzbekistan: Sự gặp gỡ của giá trị truyền thống và nền dân chủ hiện đại
Nghị viện thế giới

Chế độ nghị viện Uzbekistan: Sự gặp gỡ của giá trị truyền thống và nền dân chủ hiện đại

Xây dựng nhà nước pháp quyền là một quá trình phức tạp. Tuy nhiên, vào đầu thế kỷ XXI, một chân lý đã được khẳng định: một quốc gia sẽ không thể có nền dân chủ hoàn chỉnh nếu không có một quốc hội được trao toàn quyền. Ngày nay, Uzbekistan đang thực hiện những cải cách nhất quán để phát triển các thể chế dân chủ trên cơ sở đẩy mạnh vai trò của Quốc hội. Sự phát triển của chế độ nghị viện ở Uzbekistan có những nét đặc thù, là sự gặp gỡ giữa bản sắc dân tộc và các nguyên tắc dân chủ phổ quát.

Hành động vì sự phát triển và công bằng xã hội
Nghị viện thế giới

Hành động vì sự phát triển và công bằng xã hội

Với chủ đề bao trùm “Hành động của nghị viện vì sự phát triển và công bằng xã hội”, Đại hội đồng lần thứ 150 của IPU sẽ tập trung làm rõ những cam kết của nghị viện nhằm thúc đẩy các mục tiêu giảm nghèo, bảo đảm việc làm, thúc đẩy hòa nhập xã hội và tăng cường sự tham gia của các nhóm thiểu số vào quá trình ra quyết định.

Khẳng định vị thế Uzbekistan
Nghị viện thế giới

Khẳng định vị thế Uzbekistan

Lần đầu tiên trong lịch sử Trung Á, Đại hội đồng Liên minh Nghị viện Thế giới lần thứ 150 (IPU-150) sẽ diễn ra tại Thủ đô Tashkent của Uzbekistan. Việc Uzbekistan đăng cai hội nghị lớn nhất của cơ quan nghị viện thế giới là sự công nhận của cộng đồng quốc tế đối với hiệu quả của các cải cách đang được thúc đẩy ở Uzbekistan cũng như cho thấy ảnh hưởng ngày càng tăng của Uzbekistan trên trường quốc tế.

Từ Paris đến Tashkent: Hành trình bền bỉ vì chủ nghĩa nghị viện
Nghị viện thế giới

Từ Paris đến Tashkent: Hành trình bền bỉ vì chủ nghĩa nghị viện

Ngày 5.4 tới, Liên minh Nghị viện Thế giới (IPU) sẽ tổ chức lễ kỷ niệm Đại hội đồng lần thứ 150 (IPU-150) tại Thủ đô Tashkent của Uzbekistan. Đây là dịp để nhìn lại hành trình 136 năm qua của IPU, kể từ Đại hội đồng đầu tiên tại Paris năm 1889, nhìn lại những sự kiện tôn vinh tinh thần hợp tác bền bỉ giữa các nghị sĩ trên toàn thế giới cũng như một lần nữa khẳng định vai trò, vị trí và phạm vi hoạt động ngày càng được mở rộng trên toàn cầu của IPU.

Nguồn ITN
Nghị viện thế giới

Phát triển đường sắt bằng công nghệ và pháp lý

Nhật Bản là một trong những quốc gia có hệ thống đường sắt phát triển nhất thế giới, đặc biệt nổi bật với mạng lưới đường sắt cao tốc Shinkansen. Thành công này không chỉ đến từ công nghệ tiên tiến bảo đảm an toàn hàng đầu, mà còn nhờ khung pháp lý chặt chẽ và chiến lược phát triển hợp lý.

thechinaproject.com
Nghị viện thế giới

“Rồng sắt” hiện đại - biểu tượng sức mạnh công nghệ

Từ Vạn Lý Trường thành - kỳ quan của quá khứ - đến mạng lưới đường sắt cao tốc - biểu tượng của thời đại mới, Trung Quốc không ngừng ghi dấu những thành tựu vĩ đại. Chỉ trong hơn một thập kỷ, đất nước gấu trúc đã tận dụng nguồn lực khổng lồ, công nghệ tiên tiến và năng lực triển khai vượt trội để xây dựng hệ thống đường sắt cao tốc lớn nhất, hiện đại nhất thế giới. Không chỉ định hình lại giao thông trong nước, mạng lưới này còn trở thành biểu tượng cho sự phát triển, sức mạnh công nghệ và tầm ảnh hưởng ngày càng lớn của Trung Quốc.

Malaysia: Tiệm cận tiêu chuẩn quốc tế về quản trị dữ liệu
Quốc tế

Malaysia: Tiệm cận tiêu chuẩn quốc tế về quản trị dữ liệu

Nhờ những nỗ lực bảo vệ dữ liệu cá nhân, Malaysia đã trở thành thành viên của Thỏa thuận thực thi quyền riêng tư xuyên biên giới của Tổ chức Hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương năm 2023. Vào năm 2024, quốc gia này tiếp tục sửa đổi Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân (PDPA) ban hành năm 2010. Được thiết kế để hiện thực hóa cam kết củng cố niềm tin trong nước và hỗ trợ các nhà đầu tư nước ngoài, PDPA sửa đổi được kỳ vọng sẽ đưa Malaysia tiến gần hơn đến các tiêu chuẩn quốc tế và tìm kiếm sự công nhận từ các nước trong khu vực cũng như trên thế giới về bảo mật dữ liệu.

Nền tảng của niềm tin trong kỷ nguyên số
Quốc tế

Nền tảng của niềm tin trong kỷ nguyên số

Sau 3 năm có hiệu lực kể từ năm 2022, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân (PDPA) của Thái Lan đã chứng minh là một bước đi đúng đắn cần thiết, tạo ra một bộ tiêu chuẩn rõ ràng cho việc bảo vệ các thông tin cá nhân, giúp các doanh nghiệp địa phương nâng cao uy tín trên trường quốc tế.

Kết quả ấn tượng
Nghị viện thế giới

Kết quả ấn tượng

Năm 2015, Pháp ban hành Luật NOTRe nhằm cải cách chính quyền địa phương, giảm chi phí hành chính, tinh gọn bộ máy và nâng cao hiệu quả quản lý. Luật NOTRe được ban hành với các biện pháp chính như sáp nhập vùng hành chính, giảm số lượng hội đồng địa phương và tăng quyền tự chủ cho chính quyền cơ sở.

www.kl.dk
Nghị viện thế giới

Đan Mạch: Cải tổ cấu trúc mang tính lịch sử

Vào năm 2007, Đan Mạch đã trải qua một trong những cuộc cải cách chính quyền địa phương quan trọng nhất trong lịch sử đất nước, tạo ra một cấu trúc khu vực công hiệu quả và hiện đại hơn bằng cách giảm số lượng đô thị từ 271 xuống còn 98. Đồng thời, 14 tỉnh đã bị bãi bỏ và thay thế bằng 5 vùng hành chính lớn hơn.

Nguồn: ITN
Quốc tế

Hoài bão trở thành vựa lương thực của thế giới

Indonesia đang đẩy nhanh quá trình chuyển đổi từ nông nghiệp truyền thống sang nông nghiệp hiện đại thông qua phát triển các cụm nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Chiến lược này nhằm giảm tối đa chi phí sản xuất lên đến 50% và tăng gấp đôi sản lượng, hướng đến mục tiêu trở thành vựa lương thực của thế giới.

Nguồn: ITN
Quốc tế

Khung pháp lý toàn diện

Indonesia thiết lập một hệ thống pháp lý toàn diện để điều chỉnh và phát triển lĩnh vực nông nghiệp, tập trung vào tính bền vững, an ninh lương thực, cũng như tăng trưởng kinh tế. Trong đó, một số đạo luật, chính sách quan trọng có vai trò định hình ngành nông nghiệp của quốc gia này.

Nguồn: ITN
Quốc tế

Thu hút thanh niên làm nông nghiệp công nghệ cao

Indonesia đang triển khai một chiến lược đầy tham vọng nhằm thu hút 50.000 thanh niên tham gia vào lĩnh vực nông nghiệp hiện đại, với mục tiêu bảo đảm mức thu nhập tối thiểu 10 triệu rupiah (tương đương 640 USD) mỗi tháng. Đây là mức cao gấp 5 lần so với thu nhập trung bình hiện tại của nông dân Indonesia, thể hiện quyết tâm hiện đại hóa ngành nông nghiệp và giải quyết tình trạng thiếu hụt lao động trẻ trong lĩnh vực này.

Cải cách mạnh mẽ tuyển sinh đại học
Nghị viện thế giới

Cải cách mạnh mẽ tuyển sinh đại học

Kỳ thi vào đại học ở Hàn Quốc càng trở nên được quan tâm nhiều hơn khi có những nghi ngờ về hiệu quả của kỳ thi gia tăng vì một số nội dung trọng tâm của bài thi nằm ngoài chương trình học chính khóa. Có những ý kiến cho rằng, kết quả kỳ thi là “bài kiểm tra sự giàu có” bởi chỉ những gia đình có điều kiện cho con học luyện thi thêm mới có thể vượt qua; trước tình hình đó, tháng 7.2023, Bộ Giáo dục Hàn Quốc tuyên bố nội dung cải cách mạnh mẽ đối với kỳ thi tuyển sinh đại học cũng như kiểm soát chặt chẽ hoạt động dạy thêm, học thêm nhằm mang lại những kỳ thi đại học công bằng.

Tấm vé vào đại học “nặng” đến mức nào?
Nghị viện thế giới

Tấm vé vào đại học “nặng” đến mức nào?

Vào tháng 11 hàng năm, có khoảng nửa triệu học sinh Hàn Quốc tham dự thi tuyển sinh đại học, được gọi là "Suneung" theo tiếng Hàn hoặc tên gọi tiếng Anh là CSAT. Thi vào các trường top đầu là một áp lực khó khăn nhất đối với các gia đình và học sinh. Mọi hy vọng của xã hội, gia đình và bản thân các học sinh đều đặt trọn vào kỳ thi đại học với quan niệm cho rằng, kết quả thi quyết định thu nhập và thậm chí cả cuộc đời sau này của một người.

Hàn Quốc cải cách tuyển sinh đại học, hạn chế dạy thêm: Nghịch lý học chính khóa - học thêm
Nghị viện thế giới

Hàn Quốc cải cách tuyển sinh đại học, hạn chế dạy thêm: Nghịch lý học chính khóa - học thêm

Ở một số trường học, ngay trên các lớp học chính khóa, đã có những học sinh cuối cấp mang bài tập của lớp học thêm đến làm hoặc ngủ thiếp do phải tham gia lớp học thêm vào ban đêm; nguyên nhân là bởi nếu không tham gia học thêm ngoài thời gian học chính khóa, các sĩ tử sẽ khó lòng vượt qua được kỳ thi đại học mang tính "sống còn" với những đề thi không có trong chương trình chính khóa. Thực tế này đã tạo nên cuộc đua chi tiêu mạnh của các bậc phụ huynh cho giáo dục tư nhân, đặc biệt là các lò luyện thi, dẫn đến tình trạng bất công bằng trong tiếp cận giáo dục.