Ngày càng nhiều quốc gia áp dụng thuế hỗn hợp

Tại Nghị quyết 115/NQ-CP về phiên họp chuyên đề về xây dựng pháp luật trong tháng 7.2023, Chính phủ yêu cầu Bộ Tài chính xây dựng phương pháp tính thuế hỗn hợp (kết hợp thuế tuyệt đối và thuế tương đối) với rượu, bia theo Chiến lược cải cách hệ thống thuế đến năm 2030. Theo PGS.TS. ĐINH TRỌNG THỊNH, chuyên gia kinh tế, ngày càng nhiều quốc gia áp dụng thuế hỗn hợp và đây là mô hình hợp lý với nước ta trong bối cảnh hiện nay.

Có cơ sở để mở rộng đối tượng chịu thuế

- Nhìn lại 14 năm thực hiện Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt, ông đánh giá thế nào về kết quả đạt được?

­- Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt được sử dụng ở nhiều quốc gia, với nhiều mục tiêu như: định hướng sản xuất, tiêu dùng của xã hội, hạn chế sử dụng các mặt hàng không cần thiết; điều tiết thu nhập giữa các khu vực dân cư, góp phần tái phân phối thu nhập, bảo đảm công bằng xã hội; góp phần bảo vệ môi trường; tăng thu ngân sách...

Tại Việt Nam, sau 14 năm triển khai, Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt đã đi vào cuộc sống, tác động tích cực đến nhiều mặt của đời sống, xã hội và cơ bản đã đạt được các mục tiêu đề ra. Riêng với tăng thu ngân sách, dù đây là mục tiêu thứ yếu, song cũng là nguồn thu rất quan trọng. Thực tế, nhiều năm qua, nguồn thu từ thuế tiêu thụ đặc biệt thường chiếm khoảng 9% tổng thu ngân sách nhà nước, đạt gần 2% GDP.

- Thực hiện Kế hoạch 81/KH-UBTVQH15, Bộ Tài chính đang tiến hành sửa đổi Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt và đề xuất mở rộng đối tượng chịu thuế đối với các sản phẩm không có lợi cho sức khỏe, môi trường và dịch vụ hạn chế sử dụng. Ý kiến của ông thế nào?

- Thuế tiêu thụ đặc biệt nhằm đánh vào một số hàng hóa dịch vụ đặc biệt tùy vào phong tục, tập quán, lối sống và thu nhập bình quân đầu người của mỗi quốc gia. Cũng vì thế, nhóm hàng chịu thuế cũng khác nhau. Ở Hungary có 22 nhóm hàng hóa chịu thuế; Thụy Điển là 19; Anh là 21; Thái Lan khoảng 20; Malaysia khoảng 17 nhóm.

Tại Việt Nam đang là 17 nhóm và tới đây xu hướng sẽ mở rộng đối tượng chịu thuế. Điều này là hợp lý, đặc biệt với đồ uống có đường, khi Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã nhiều lần đưa ra khuyến cáo việc sử dụng sản phẩm này đối với vấn đề sức khỏe. Rõ ràng, cơ sở khoa học cũng như cơ sở để đưa ra tính thuế và đánh thuế là hợp lý. Vấn đề là cần xem xét kỹ hơn mức thuế thế nào để tính toán cho phù hợp.

Cụ thể hóa thuế hỗn hợp ra sao?

- Tại Nghị quyết số 115/NQ-CP về phiên họp chuyên đề về xây dựng pháp luật trong tháng 7.2023, Chính phủ yêu cầu Bộ Tài chính xây dựng phương pháp tính thuế hỗn hợp với rượu, bia. Nhiều ý kiến cũng đề xuất áp thuế hỗn hợp vì mô hình này hiệu quả trong việc hạn chế việc sử dụng rượu bia rẻ tiền, không rõ nguồn gốc… và do đó tăng thêm nguồn thu ngân sách từ khu vực rượu bia chính thức. Quan điểm của ông thế nào?

- Theo tôi, đây là đề xuất hợp lý. Vấn đề quan trọng là làm sao để cụ thể hóa mức thuế suất theo tỷ lệ và mức thuế suất tuyệt đối, đã đến lúc áp dụng nhiều hay chỉ với một số mặt hàng và đó là những mặt hàng nào thì cần phải nghiên cứu, tính toán kỹ lưỡng.

Thực tế trong vài chục năm qua, việc áp dụng thuế suất tuyệt đối cũng như thuế suất hỗn hợp trên thế giới đã và đang tăng; giảm thuế suất tương đối. Hiện, thuế suất hỗn hợp và tuyệt đối chiếm khoảng 73%, còn lại 27% là thuế tương đối. Đến nay, thống kê có 66 quốc gia áp dụng thuế suất tuyệt đối, 62 quốc gia áp dụng thuế suất hỗn hợp và chỉ còn 45 quốc gia áp dụng thuế suất tương đối.

Việc áp dụng thuế hỗn hợp thì có nhiều cách. Có quốc gia áp dụng theo một tỷ lệ nhất định cho những mặt hàng đánh thuế, phần còn lại là đánh thuế tuyệt đối. Thường là đồ uống có cồn hay đường thì họ sẽ đánh theo lượng cồn hoặc đường và theo lít để tính bao nhiêu tiền cho lít cồn/đường đó. Như vậy, nồng độ cồn sẽ quyết định mức độ thuế.

Cụ thể, ở Thái Lan thì cấu trúc thuế rất phức tạp với nhiều mức thuế áp dụng cho các danh mục sản phẩm hàng hóa khác nhau. Đó có thể là thuế tương đối cho bia, rượu vang, các loại rượu mạnh cao cấp mà họ sản xuất ra và tiêu thụ, thì họ có quy định cụ thể. Còn thuế tuyệt đối áp dụng cho rượu khác như rượu trắng nội địa, rượu nhập khẩu.

Ở Philippines, thuế hỗn hợp có quy định khác, đặc biệt là với rượu ngoại. Rượu chưng cất từ nguyên liệu thô mà trong danh mục chỉ định thì được áp thuế suất cố định, ngoài danh mục đó thì áp thuế suất cố định rất cao. Việc áp thuế suất này cho nguyên liệu không trong danh mục chỉ định từ 10 - 40 lần so với loại rượu chưng cất từ nguyên liệu chỉ định, tùy theo quan điểm quốc gia.

Hay tại một số quốc gia khác, họ đánh thuế hỗn hợp cả về thuế tương đối và tuyệt đối. Ví dụ, bên Pháp, nước giải khát không cồn được đánh theo tỷ lệ %, trên cơ sở đó đánh thuế 1,22 Euro cho 1 lít đồ uống có hàm lượng đường trên 0,5%. Hay Argentina đánh thuế với nước ngọt có ga ở mức 8,7%, ngoài ra áp dụng luôn một tỷ lệ cố định trên lượng nước.

Yêu cầu của Chính phủ sẽ là định hướng để Bộ Tài chính nghiên cứu, áp dụng thuế hỗn hợp để phù hợp với thông lệ quốc tế cũng như tình hình thực tế. Vấn đề như tôi nói ở trên, là cần phải nghiên cứu thật kỹ để có những quy định phù hợp, bảo đảm đạt được các mục tiêu đề ra cũng như tạo công bằng trong cạnh tranh.

- Xin cảm ơn ông!

Kinh tế

Kế hoạch lợi nhuận trước thuế năm 2025 đạt 1.800 tỷ đồng, tập trung thực thi chiến lược phát triển bền vững
Doanh nghiệp

Kế hoạch lợi nhuận trước thuế năm 2025 đạt 1.800 tỷ đồng, tập trung thực thi chiến lược phát triển bền vững

Ngày 18.4.2025, Ngân hàng TMCP An Bình (ABBANK) tổ chức thành công Đại hội đồng Cổ đông thường niên năm 2025. Đại hội đã thông qua các báo cáo về kết quả hoạt động năm 2024 và kế hoạch năm 2025 của ABBANK, nhấn mạnh mục tiêu tăng tốc chuyển đổi số, nâng cao hiệu quả kinh doanh dựa trên am hiểu khách hàng và công tác thực thi chiến lược phát triển bền vững.

Vietnam Airlines ra mắt máy bay có diện mạo đặc biệt chào mừng 30 năm thành lập
Kinh tế

Vietnam Airlines ra mắt máy bay có diện mạo đặc biệt chào mừng 30 năm thành lập

Nhân dịp kỷ niệm 30 năm thành lập (1995–2025) Tổng công ty Hàng không Việt Nam và hướng tới những ngày lễ trọng đại của đất nước trong năm 2025, Vietnam Airlines chính thức ra mắt chiếc máy bay Boeing 787-9 Dreamliner mang số hiệu VN-A868 với thiết kế đặc biệt, nổi bật hình ảnh chim Lạc – biểu tượng thiêng liêng của văn hóa Việt Nam, gắn liền với cội nguồn dân tộc và khát vọng vươn xa, trường tồn.

Ổn định thuế tiêu thụ đặc biệt trước "bão" thuế quan
Kinh tế

Ổn định thuế tiêu thụ đặc biệt trước "bão" thuế quan

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đầy biến động, Việt Nam đang đứng trước thế "lưỡng nan" trong chính sách thuế. Một mặt, tăng thuế tiêu thụ đặc biệt sẽ giúp tăng thu ngân sách và định hướng tiêu dùng. Mặt khác, trước những thách thức từ chính sách thuế quan của Hoa Kỳ, việc ổn định chính sách thuế tiêu thụ đặc biệt trong nước là rất quan trọng để hỗ trợ doanh nghiệp và bảo vệ nền kinh tế.

SeABank đạt lợi nhuận 4.350 tỷ đồng quý I.2025
Doanh nghiệp

SeABank đạt lợi nhuận 4.350 tỷ đồng quý I.2025

Ngân hàng TMCP Đông Nam Á (SeABank, mã chứng khoán SSB) công bố kết quả kinh doanh hợp nhất quý I.2025 với lợi nhuận trước thuế đạt 4.350 tỷ đồng, tăng gần 189% so với cùng kỳ năm 2024. Tổng tài sản của SeABank là 333.746 tỷ đồng, tăng 2,47%, tương đương tăng ròng 8.047 tỷ đồng so với thời điểm 31.12.2024 và vốn điều lệ ngân hàng ở mức 28.450 tỷ đồng.

Toàn cảnh diễn đàn
Doanh nghiệp

Ưu tiên bãi bỏ những quy định không còn phù hợp

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu và trong nước đang thay đổi mạnh mẽ, cải cách thể chế không chỉ nhằm cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh mà cần tạo ra đột phá thực sự. Thay vì chỉ sửa đổi các quy định, cần ưu tiên bãi bỏ những văn bản, quy định không còn phù hợp; đồng thời, thiết lập một cơ chế bền vững để duy trì và thúc đẩy cải cách thể chế.

Vietnam Airlines là hãng hàng không đầu tiên khai thác nhà ga T3 Tân Sơn Nhất
Kinh tế

Vietnam Airlines là hãng hàng không đầu tiên khai thác nhà ga T3 Tân Sơn Nhất

Sáng 17.4, chuyến bay mang số hiệu VN1286 của Hãng hàng không quốc gia Việt Nam từ TP. Hồ Chí Minh đi Vân Đồn, khai thác bằng máy bay Airbus A321 với 105 hành khách đã chính thức cất cánh từ nhà ga hành khách T3 – đánh dấu cột mốc Vietnam Airlines trở thành hãng hàng không đầu tiên khai thác chuyến bay thương mại tại nhà ga mới này.

Nông, lâm, thủy sản luôn được Agribank xác định là một trong những lĩnh vực ưu tiên đầu tư
Doanh nghiệp

Agribank đẩy mạnh tín dụng ưu đãi nông, lâm, thủy sản

Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ tại Nghị quyết số 46/NQ-CP ngày 08/3/2025, Chỉ thị số 05/CT-TTg ngày 01/3/2025 và chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Agribank đã đăng ký triển khai chương trình tín dụng ưu đãi lĩnh vực nông, lâm, thủy sản quy mô 20.000 tỷ đồng, góp phần tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, người dân và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Eximbank nâng tầm trải nghiệm khách hàng với kênh hỗ trợ trực tuyến hiện đại.
Doanh nghiệp

Eximbank kiến tạo sự khác biệt

Trong bối cảnh ngành ngân hàng cạnh tranh khốc liệt về chuyển đổi số và chất lượng dịch vụ, Eximbank đã định hướng phát triển mới thông qua cải tiến toàn diện sản phẩm và giải pháp tài chính. Với tư duy “xây giải pháp trước khi bán sản phẩm”, Eximbank không đơn thuần mở rộng danh mục dịch vụ mà đang tái cấu trúc cách tổ chức sản phẩm, từ đó mang lại trải nghiệm liền mạch và hiệu quả cho khách hàng cá nhân, doanh nghiệp.

Công ty CP Phân bón Bình Điền với thương hiệu phân bón Đầu Trâu được vinh danh là một trong 50 doanh nghiệp tiêu biểu của TP. Hồ Chí Minh.
Doanh nghiệp

50 năm góp phần phát triển nông nghiệp bền vững

Trong khuôn khổ Lễ tôn vinh 50 doanh nghiệp và đơn vị tiêu biểu của TP. Hồ Chí Minh nhân kỷ niệm 50 năm ngày Thống nhất đất nước (30.4.1975 - 30.4.2025), Công ty Cổ phần Phân bón Bình Điền với thương hiệu phân bón Đầu Trâu, đã được vinh danh là một trong những doanh nghiệp tiêu biểu. Sự kiện do UBND TP. Hồ Chí Minh tổ chức nhằm ghi nhận những đóng góp nổi bật của cộng đồng doanh nghiệp vào sự phát triển kinh tế - xã hội của thành phố trong giai đoạn 1975 - 2025.

Chặng đường vươn lên thành quốc gia phát triển không chỉ cần tầm nhìn chiến lược, mà cần sự thấu hiểu về con người.
Việt Nam với kỷ nguyên mới

Động lực hành vi trong hành trình chuyển mình của Việt Nam

Chặng đường vươn lên thành quốc gia phát triển không chỉ cần tầm nhìn chiến lược, mà cần sự thấu hiểu về con người. Kinh tế học hành vi mang đến cho Việt Nam một “bản đồ cảm xúc” để không chỉ thiết kế chính sách thông minh, mà còn truyền cảm hứng hành động cho một dân tộc đang vươn mình mạnh mẽ.

Cấp thiết mở rộng và tái cơ cấu thị trường xuất khẩu gỗ
Kinh tế

Cấp thiết mở rộng và tái cơ cấu thị trường xuất khẩu gỗ

Theo Tổng Thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam (VIFOREST) NGÔ SỸ HOÀI, từ câu chuyện thuế đối ứng của Hoa Kỳ, doanh nghiệp ngành gỗ cần nhìn lại mô hình tăng trưởng của mình và cải thiện năng lực “miễn dịch” với những rung lắc, thậm chí là những cơn "địa chấn” của thị trường.