5 điều cần biết về “Mùa bầu cử sơ bộ” Tổng thống Mỹ 2024

Mặc dù sự kiện bầu cử Tổng thống Mỹ phải đợi đến tháng 11 mới diễn ra nhưng ngày từ ngày 15.1 (theo giờ Mỹ), nước Mỹ chính thức bước vào “mùa bầu cử sơ bộ” với những cách thức tổ chức rất riêng của các đảng ở các bang, để chọn ra ứng cử viên tổng thống tham gia cuộc đua vào Nhà Trắng.

1. Bầu cử sơ bộ là gì?

Bầu cử sơ bộ (primary vote) là cuộc bầu cử mà ở đó cử tri trong một khu vực nhất định chọn các ứng viên cho một cuộc bầu cử tiếp theo đó. Hay nói cách khác, bầu cử sơ bộ là cuộc bầu cử để một đảng chỉ định các ứng viên cho cuộc tổng tuyển cử sau đó.

5 điều cần biết về “Mùa bầu cử sở bộ” Tổng thống Mỹ 2024 -0
Minh họa của The Epoch Times/Getty Images

Đối với bầu cử Tổng thống Mỹ, các ứng viên tổng thống của một đảng ở Mỹ thông qua cuộc bầu cử sơ bộ tổng thống Mỹ để tìm ra một ứng viên duy nhất của đảng mình để tranh cử tổng thống trong cuộc bầu cử tổng thống.

Cử tri Mỹ sẽ thông qua hai hình thức bầu cử sơ bộ là họp kín (caucus) và bỏ phiếu sơ bộ (primary) để bầu các đại biểu (delegate) đi dự Đại hội Đảng toàn quốc bầu chọn ứng cử viên tổng thống của đảng.

2. Khi nào mùa bầu cử sơ bộ bắt đầu và kết thúc?

Cuộc bầu cử sơ bộ trực tiếp và quan trọng đầu tiên là cuộc họp kín của Đảng Cộng hòa ở Iowa, diễn ra vào ngày 15.1.2024.

Về mặt kỹ thuật, cuộc bỏ phiếu sơ bộ của Đảng Dân chủ của ở bang này đã bắt đầu sớm hơn vì đảng này đã chọn sử dụng 100% bỏ phiếu qua thư trong năm nay.

Đảng Dân chủ ở Iowa cho phép cử tri bầu cử từ ngày 12.1 đến ngày 19.2 và các phiếu bầu phải được đóng dấu bưu điện trước ngày 5.3, kết quả sẽ được công bố vào cuối ngày hôm đó, còn được gọi là ngày “Siêu Thứ Ba”.

Cả Đảng Cộng hòa và Đảng Dân chủ sẽ tổ chức cuộc bỏ phiếu sơ bộ đầu tiên vào ngày 23.1, tại New Hampshire.

Mùa bầu cử sơ bộ tổng thống kết thúc vào ngày 8.6, khi Guam và Quần đảo Virgin thuộc Hoa Kỳ tổ chức các cuộc họp kín của đảng Dân chủ.

Các cuộc bầu cử sơ bộ cấp bang cho các cuộc đua khác, không phải tổng thống, tiếp tục kéo dài đến giữa tháng 9.

3. Họp kín và bỏ phiếu sơ bộ khác nhau như thế nào?

Về bản chất, cả hai hình thức đều nhằm chọn ra đại biểu sẽ đi dự Đại hội Đảng toàn quốc bầu chọn ứng cử viên tổng thống của đảng. Tuy nhiên, họp kín và bỏ phiếu sơ bộ khác nhau về cách thức thực hiện.

5 điều cần biết về “Mùa bầu cử sở bộ” Tổng thống Mỹ 2024 -0
Một điểm bầu cử sơ bộ theo thể thức họp kín tại Mỹ. Ảnh: usnews

Họp kín (caucus) là cách bầu cử lâu đời hơn. Mọi cử tri và thành viên đăng ký của các đảng sẽ tập trung tại một thời điểm và một địa điểm nhất định - có thể là trường học, phòng tập gym, nhà hàng hay tư gia – để bầu đại biểu.

Hình thức này mấy trăm năm qua đã trở thành một nét đặc sắc, có thể nói là độc nhất vô nhị trên thế giới, của nền chính trị “xứ sở cờ hoa”. Thể thức họp kín bắt đầu được người Mỹ áp dụng từ giữa những năm 1700. Cơ quan lập pháp các tiểu bang cũng áp dụng hình thức tương tự để bầu thống đốc.

Điểm đặc biệt của hình thức họp kín là cử tri không bỏ phiếu, thay vào đó họ bày tỏ lựa chọn của mình bằng cách giơ tay hoặc xếp thành hàng, sau đó các quan chức phụ trách bầu cử sẽ kiểm đếm, hoặc các nhóm sẽ đếm lẫn nhau dưới sự giám sát của tổ bầu cử.

Chính cách thức này khiến họp kín mất nhiều thời gian và rất phức tạp vì cử tri phải gặp nhau cùng lúc tại một địa điểm định sẵn. Hơn nữa, việc không dùng phiếu kín phổ thông, mà công khai “ra mặt” lựa chọn ứng viên, dẫn tới tình trạng số lượng cử tri tham gia bầu cử thường không cao.

Cử tri Mỹ cũng ngày càng muốn có tiếng nói nhiều hơn đối với việc lựa các ứng cử viên tổng thống. Và đó là lý do chính trường Mỹ về sau xuất hiện thêm hình thức bỏ phiếu sơ bộ (primary) trong quá trình bầu cử sơ bộ. Tới thập niên 70 của thế kỷ trước, hầu hết các tiểu bang của Mỹ áp dụng thể thức mới.

Đến nay, chỉ còn lại rất ít tiểu bang gồm Maine, Kansas, Nevada, North Dakota, Wyoming và Iowa còn áp dụng duy nhất hình thức họp kín. Phần lớn các bang sẽ tiến hành bỏ phiếu sơ bộ, hoặc kết hợp bỏ phiếu sơ bộ với họp kín.

Bỏ phiếu sơ bộ (primary) là cách các cử tri sử dụng lá phổ thông đầu phiếu (bỏ phiếu kín), được đánh giá là hình thức bầu cử công bằng, thuận tiện, tự do và dân chủ hơn.

5 điều cần biết về “Mùa bầu cử sở bộ” Tổng thống Mỹ 2024 -0
Một điểm bầu cử sơ bộ theo thể thức bỏ phiếu kín. Ảnh: The State

Các tiểu bang tự quyết việc chọn hình thức tổ chức bầu cử sơ bộ và đề ra các qui định bầu cử. Tuy nhiên, bản thân hình thức bỏ phiếu sơ bộ cũng có nhiều cách thức thực hiện.

Nhiều bang như New Hampshire hay Texas chọn thể thức bỏ phiếu sơ bộ mở (open primary), trong đó cử tri có thể bỏ phiếu cho ứng cử viên tổng thống tiềm tàng của bất kỳ đảng phái nào. Ví dụ tại Texas, một người đăng ký theo Đảng Cộng hòa hoàn toàn có quyền bỏ phiếu ủng hộ một ứng cử viên tổng thống của Đảng Dân chủ và ngược lại.

Một số tiểu bang như Pennsylvania lại chọn hình thức bỏ phiếu sơ bộ kín (closed primary), theo đó cử tri đăng ký đảng nào thì chỉ được phép bỏ phiếu cho ứng cử viên của đảng đó, một người Dân chủ không thể bỏ phiếu cho một ứng cử viên Cộng hòa. Cử tri độc lập cũng không được phép tham dự các cuộc bỏ phiếu sơ bộ kín.

Bên cạnh đó, có những bang lại áp dụng thể thức bỏ phiếu sơ bộ nửa kín (semi-closed), tức là cử tri chỉ được bầu cho ứng cử viên tổng thống tiềm tàng của đảng mình, song cử tri độc lập cũng được phép tham dự.

Một vài bang thì lại tổ chức kiểu bỏ phiếu sơ bộ nửa mở (semi-open), theo đó cử tri không cần tuyên bố họ đăng ký theo chính đảng nào, họ có quyền “cân nhắc, đánh giá” các ứng viên tới phút chót. Song khi có quyết định, cử tri phải đưa ra tuyên bố công khai với tổ bầu cử và sẽ được cấp cho duy nhất một lá phiếu của chính đảng mà họ ủng hộ.

4. Điều gì xảy ra vào ngày Siêu Thứ ba?

Ngày siêu Thứ ba trong năm bầu cử Tổng thống Mỹ 2024 sẽ diễn ra vào ngày 5.3. Sở dĩ được gọi là ngày Siêu Thứ ba, vì ngày này có thể tạo ra sự khác biệt lớn cho các chiến dịch tranh cử, do các tiểu bang và vùng lãnh thổ đồng loạt tổ chức các cuộc họp kín và bầu cử sơ bộ vào ngày hôm đó. Vào năm 2020, kết quả của ngày Siêu Thứ ba đã nâng cao vị trí của cựu Phó Tổng thống Biden khi đó. Trong khi vào năm 2016, ứng cử viên lúc đó là Donald Trump đã giành chiến thắng với tỷ số cách biệt lớn trong ngày Siêu Thứ ba với 7/11 bang.

Các tiểu bang và vùng lãnh thổ sẽ tổ chức bầu cử sơ bộ vào ngày Siêu Thứ ba năm nay bao gồm: Alabama, Alaska, Samoa thuộc Mỹ, Arkansas, California, Colorado, cuộc bỏ phiếu kín qua thư của đảng Dân chủ ở Iowa, Maine, Massachusetts, Minnesota, North Carolina, Oklahoma, Tennessee, Texas, Utah, các cuộc bỏ phiếu sơ bộ tổng thống của đảng Dân chủ và các cuộc họp kín của đảng Cộng hòa ở Vermont và Virginia.

5. Điều gì xảy ra tại đại hội đảng toàn quốc?

Dù tổ chức thể thức bầu cử sơ bộ nào thì bản chất của tiến trình này vẫn là cử tri Mỹ không trực tiếp bầu chọn ứng cử viên tổng thống của đảng tham gia cuộc chạy đua vào Nhà Trắng. Thay vào đó, cử tri qua bầu cử sơ bộ sẽ bầu ra các đại biểu, những người sẽ thay mặt họ bỏ phiếu trao tấm vé ứng cử viên đại diện cho đảng tham gia bầu cử tổng thống tại Đại hội Đảng toàn quốc, thường diễn ra vào tháng 7 và tháng 8 của năm bầu cử.

5 điều cần biết về “Mùa bầu cử sở bộ” Tổng thống Mỹ 2024 -0
Đại hội toàn quốc của đảng Dân chủ tại Philadelphia năm 2016. Ảnh: Reuters

Các đại hội đảng toàn quốc là dịp để các đại biểu từ mỗi bang và vùng lãnh thổ lựa chọn ứng cử viên tổng thống của đảng mình.

Đại hội toàn quốc của Đảng Cộng hòa sắp tới sẽ được tổ chức tại Milwaukee vào tháng 7.2024. Đại hội toàn quốc của Đảng Dân chủ sẽ diễn ra vài tuần sau đó, vào tháng 8, cách đó khoảng 100 dặm ở Chicago.

Quốc tế

Uzbekistan và Việt Nam: Cùng hướng tới những cơ hội hợp tác mới
Theo dòng sự kiện

Uzbekistan và Việt Nam: Cùng hướng tới những cơ hội hợp tác mới

Từ ngày 4-8.4, Chủ tịch Quốc hội Việt Nam Trần Thanh Mẫn và Phu nhân thăm chính thức Cộng hòa Uzbekistan và tham dự Đại hội đồng lần thứ 150 Liên minh Nghị viện Thế giới (IPU). Đây được đánh giá là chuyến thăm mang tính lịch sử, giúp đưa đến những cơ hội hợp tác mới cho Uzbekistan và Việt Nam.

Trung Quốc đối mặt với khủng hoảng hôn nhân
Quốc tế

Trung Quốc đối mặt với khủng hoảng hôn nhân

Trước tình trạng dân số suy giảm nghiêm trọng, Chính phủ Trung Quốc đã “mạnh tay” triển khai hàng loạt biện pháp khuyến khích sinh con, trong đó nổi bật là chính sách trợ cấp tiền mặt, hỗ trợ chăm sóc trẻ em và ưu đãi cho các bà mẹ mới sinh. Tuy nhiên, số lượng các cuộc hôn nhân mới ở Trung Quốc đã giảm một phần năm, xuống mức thấp nhất từng được ghi nhận vào năm ngoái, đánh dấu một sự thụt lùi đối với những nỗ lực của chính phủ nhằm đảo ngược cuộc khủng hoảng nhân khẩu học đang đe dọa nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.

Những hành động đầu tiên của các nước trước thuế quan mới của Mỹ
Thế giới 24h

Những hành động đầu tiên của các nước trước thuế quan mới của Mỹ

Ngày 4.4, Trung Quốc đã công bố mức thuế bổ sung 34% đối với hàng hóa của Hoa Kỳ để đáp trả thuế đối ứng mà Tổng thống Donald Trump vừa công bố. Đây là động thái leo thang nghiêm trọng nhất trong cuộc chiến thương mại mới nhất của nước này với Mỹ, làm dấy lên lo ngại về suy thoái kinh tế và nguy cơ sụp đổ của thị trường chứng khoán toàn cầu. Trong khi đó, một số nước tỏ ra thận trọng và muốn tiếp tục đàm phán.

Báo chí Armenia: Chuyến thăm của Chủ tịch Quốc hội Việt Nam tạo động lực cho quan hệ song phương, vì lợi ích và thịnh vượng của nhân dân hai nước
Theo dòng sự kiện

Báo chí Armenia: Chuyến thăm của Chủ tịch Quốc hội Việt Nam tạo động lực cho quan hệ song phương, vì lợi ích và thịnh vượng của nhân dân hai nước

Các trang tin điện tử chính thức của Armenia, Quốc hội Armenia, Hãng Thông tấn quốc gia của Armenia và các tờ báo của nước này (Armeni Info, Armenia Press, aravot.am, 1lurer.am, News.am…) liên tục nêu đậm nét, cập nhật thông tin, hình ảnh, video về các hoạt động trong chuyến thăm cấp chính thức của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Đoàn Đại biểu cấp cao Việt Nam, không chỉ trên website mà trên cả các trang mạng xã hội X (Twitter)… nêu bật nội dung và ý nghĩa chuyến thăm, sự đón tiếp trọng thị và kết quả chuyến thăm.

Trang web Quốc hội Armenia đưa tin đậm nét về chuyến thăm của Chủ tịch Quốc hội Việt Nam
Việt Nam và các nước

Trang web Quốc hội Armenia đưa tin đậm nét về chuyến thăm của Chủ tịch Quốc hội Việt Nam

Trang thông tin của Quốc hội Armenia - parliament.am đã đưa tin đậm nét về các hoạt động của Đoàn đại biểu cấp cao Quốc hội Việt Nam do Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn làm trưởng đoàn đang ở thăm Armenia, ngay từ khi đoàn đặt chân tới sân bay quốc tế Zvartnots, ở Thủ đô Yerevan của Armenia.

Singapore ban hành luật giám sát chặt chẽ doanh nghiệp vận tải quan trọng
Thế giới 24h

Singapore ban hành luật giám sát chặt chẽ doanh nghiệp vận tải quan trọng

Singapore đã thắt chặt giám sát theo quy định đối với lĩnh vực vận tải của mình bằng cách chỉ định 17 doanh nghiệp là các doanh nghiệp quan trọng phải chịu sự giám sát chặt chẽ hơn của Chính phủ. Luật Các doanh nghiệp vận tải quan trọng, có hiệu lực từ đầu tháng 4, nhằm mục đích bảo vệ các dịch vụ vận tải thiết yếu khỏi các mối đe dọa tiềm ẩn do "các tác nhân độc hại" gây ra.

Mỹ áp thuế đối ứng với tất cả các nước, mức thuế của Việt Nam cao thứ hai
Thế giới 24h

Mỹ áp thuế đối ứng với tất cả các nước, mức thuế của Việt Nam cao thứ hai

Tổng thống Donald Trump hôm 2.4 tuyên bố áp dụng mức thuế cơ bản 10% đối với tất cả hàng nhập khẩu vào Mỹ, trong đó ông sẽ áp mức thuế đối ứng 46% đối với 90% tổng lượng hàng hóa nhập khẩu từ Việt Nam, cao thứ 2 trong số các nước xuất khẩu vào thị trường Mỹ, chỉ sau Campuchia (mức thuế 49% đối với 97% tổng lượng hàng hóa xuất khẩu vào Mỹ).

Những điều thắc mắc về thuế đối ứng của Mỹ
Thế giới 24h

Những điều thắc mắc về thuế đối ứng của Mỹ

Sau nhiều tuần dự đoán, cuối cùng Tổng thống Donald Trump đã chính thức hiện thực hóa lời đe dọa áp thuế quan đối ứng vào ngày 2.4 (giờ Mỹ) với mức thuế cơ bản 10% đối với hàng nhập khẩu từ tất cả các quốc gia và mức thuế cao hơn đối với hàng chục quốc gia có thặng dư thương mại với Mỹ.

Phản ứng của các nước trước thông báo áp thuế đối ứng của Mỹ
Thế giới 24h

Phản ứng của các nước trước thông báo áp thuế đối ứng của Mỹ

Trong thông báo tại Vườn Hồng, Trump cho biết ông sẽ áp dụng mức thuế quan cao đối với hàng chục quốc gia có thặng dư thương mại đáng kể với Hoa Kỳ trong khi áp dụng mức thuế cơ bản 10% đối với hàng nhập khẩu từ tất cả các quốc gia để ứng phó với tình trạng ông gọi là trường hợp khẩn cấp về kinh tế. Một số nước phản ứng gay gắt và đe dọa trả đũa trong khi phần lớn các nước phản ứng thận trọng trước tuyên bố này.

Trung Quốc - Ấn Độ nhảy “vũ điệu Rồng - Voi”
Thế giới 24h

Trung Quốc - Ấn Độ nhảy “vũ điệu Rồng - Voi”

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã kêu gọi Trung Quốc và Ấn Độ tăng cường hợp tác, so sánh mối quan hệ của họ với "vũ điệu giữa Rồng và Voi”. Tuyên bố trên được đưa ra khi Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trao đổi điện mừng với người đồng cấp Ấn Độ, Tổng thống Drupadi Murmu, nhân dịp hai nước kỷ niệm 75 năm thiết lập quan hệ ngoại giao.

Nhật Bản: Luật Khẩn cấp về cung cấp lương thực có hiệu lực
Thế giới 24h

Nhật Bản: Luật Khẩn cấp về cung cấp lương thực có hiệu lực

Luật Các biện pháp khẩn cấp về cung cấp lương thực của Nhật Bản đã chính thức có hiệu lực từ ngày 1.4 nhằm ổn định thị trường lương thực trong nước. Có hiệu lực từ ngày 1.4, Luật yêu cầu nông dân phải nộp kế hoạch chi tiết để tăng sản lượng các loại thực phẩm thiết yếu như gạo nếu nguồn cung trong nước giảm và giá cả tăng vọt. Phản ứng này được đưa ra vào thời điểm giá lương thực, thực phẩm trong nước tăng mạnh do nhiều yếu tố toàn cầu và môi trường.

Israel xóa bỏ mọi mức thuế đối với hàng Mỹ để tránh thuế đối ứng
Thế giới 24h

Israel xóa bỏ mọi mức thuế đối với hàng Mỹ để tránh thuế đối ứng

Ngày 1.4, Bộ trưởng Tài chính Israel Bezalel Smotrich đã ký một chỉ thị bãi bỏ toàn bộ thuế quan còn lại đối với hàng nhập khẩu từ Hoa Kỳ có hiệu lực ngay lập tức. Biện pháp này được công bố một ngày khi chính quyền Tổng thống Donald Trump áp dụng thuế đối ứng đối với các đối tác thương mại trên thế giới.

Vụ sập tòa nhà ở Thái Lan: Sẽ điều tra nhà thầu Trung Quốc và công ty sản xuất vật liệu
Thế giới 24h

Vụ sập tòa nhà ở Thái Lan: Sẽ điều tra nhà thầu Trung Quốc và công ty sản xuất vật liệu

Chính phủ Thái Lan đã ra lệnh điều tra mở rộng đối với nhà thầu xây dựng Trung Quốc chịu trách nhiệm xây dựng tòa nhà Văn phòng Kiểm toán Nhà nước (SAO), tòa nhà duy nhất bị sập ở Bangkok trong vụ động đất hôm 28.3 ảnh hưởng từ Myanmar cũng như nhà máy sản xuất vật liệu cho tòa nhà này sau khi phát hiện thép sử dụng trong xây dựng tòa nhà không đạt chất lượng.

Cơ hội bảo đảm tương lai tài chính của châu Âu
Quốc tế

Cơ hội bảo đảm tương lai tài chính của châu Âu

Ủy ban châu Âu (EC) công bố kế hoạch tham vọng mang tên Liên minh Tiết kiệm và Đầu tư (SIU) - một sáng kiến ​​quan trọng nhằm cải thiện cách hệ thống tài chính EU chuyển hướng tiết kiệm sang đầu tư hiệu quả. Thông qua kế hoạch này, EU kỳ vọng thúc đẩy tăng trưởng, khắc phục tình trạng trì trệ và giảm phụ thuộc vào nguồn tài chính bên ngoài.

Pháp: Lãnh đạo đảng cực hữu phản đối phán quyết cấm bà tranh cử
Thế giới 24h

Pháp: Lãnh đạo đảng cực hữu phản đối phán quyết cấm bà tranh cử

Chủ tịch Đảng Tập hợp dân tộc (RN) cực hữu Marine Le Pen cho rằng phán quyết của tòa cấm bà tranh cử là mang động cơ chính trị. Tuyên bố trên được đưa ra sau khi một tòa án kết tội bà 4 năm tù treo vì tội biển thủ công quỹ và cấm bà tranh cử trong vòng 5 năm. Điều này đồng nghĩa với việc bà sẽ không thể tham gia tranh cử tổng thống vào năm 2027.

Ngân hàng châu Âu ứng phó thế nào trước kế hoạch thuế quan của Mỹ?
Thế giới 24h

Ngân hàng châu Âu ứng phó thế nào trước kế hoạch thuế quan của Mỹ?

Thuế quan của Donald Trump có thể ảnh hưởng đến tăng trưởng của EU và đẩy lạm phát lên cao, đặt ra tình thế tiến thoái lưỡng nan cho Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB). Trong khi thương mại chậm lại và giá cả tăng, một số nhà kinh tế cho rằng việc cắt giảm lãi suất có thể là lựa chọn phù hợp, miễn là kỳ vọng lạm phát vẫn được duy trì.