Trí tuệ nhân tạo không thể thay thế nhà báo

Độc giả trên thế giới ngày càng thiếu tin tưởng về việc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để sản xuất tin tức báo chí; đồng thời mối lo ngại của họ về nguy cơ thông tin sai lệch đang đặt ra nhiều thách thức mới đối với các tòa soạn báo. Đây là nội dung nổi bật trong báo cáo vừa được Viện Nghiên cứu báo chí Reuters công bố ngày 17.6. Điều này cho thấy trong tương lai gần, AI không thể thay thế các nhà báo thực thụ.

Sự hoài nghi đối với "nhà báo AI"

Báo cáo Tin tức kỹ thuật số (Digital News Report) hàng năm của Viện Nghiên cứu báo chí Reuters, dựa trên khảo sát ở 47 quốc gia, đưa ra bức tranh đáng lo ngại cho các phương tiện truyền thông đang tìm cách tăng doanh thu và duy trì hoạt động kinh doanh của mình. Các hãng tin trên toàn thế giới hiện phải nỗ lực giải quyết thách thức mới với sự phát triển của các công cụ AI tổng hợp được những ông lớn công nghệ như Google và các công ty khởi nghiệp như OpenAI phát triển. Các công cụ này có khả năng tóm tắt thông tin và thu hút lưu lượng truy cập từ các trang web tin tức.

Một phát hiện quan trọng trong báo cáo là mức độ nghi ngờ ngày càng cao của độc giả đối với tin tức do AI tạo ra, đặc biệt là về các chủ đề nhạy cảm như chính trị. Tại Mỹ, 52% số người được hỏi bày tỏ không tin tưởng những tin tức loại này, trong khi tỷ lệ đó tăng lên 63% ở Anh. Báo cáo đã khảo sát 2.000 người ở mỗi quốc gia, cho thấy độc giả cảm thấy "yên tâm" hơn với việc sử dụng AI trong các khâu kỹ thuật nhằm nâng cao hiệu quả làm việc của các nhà báo hơn là sử dụng AI để thay thế họ.

Ông Nic Newman, cộng tác viên nghiên cứu cấp cao tại Viện Nghiên cứu báo chí Reuters, đồng thời là tác giả chính của báo cáo, cho biết: “Thật ngạc nhiên khi chứng kiến mức độ nghi ngờ của độc giả trên toàn thế giới. Phần lớn mọi người lo ngại về độ tin cậy của nội dung báo chí”.

Báo cáo cũng nhấn mạnh đến mối lo ngại gia tăng về nội dung tin tức sai sự thật trên các nền tảng mạng xã hội, tăng 3 điểm phần trăm so với năm trước, với 59% số người được hỏi bày tỏ lo lắng. Điều này đặc biệt rõ rệt ở các quốc gia như Nam Phi và Mỹ, nơi tỷ lệ trên lần lượt ở mức 81% và 72% trong bối cảnh cả hai đều tổ chức bầu cử trong năm nay.

AI có thể hỗ trợ hậu trường, chứ không thể thay thế các nhà báo. Nguồn: www.niemanlab.org
AI có thể hỗ trợ hậu trường, chứ không thể thay thế các nhà báo. Nguồn: www.niemanlab.org

Thêm vào thách thức, báo cáo nhấn mạnh những khó khăn mà các hãng thông tấn, tin tức và tòa soạn báo trên thế giới phải đối mặt trong việc chuyển đổi từ các sản phẩm "miễn phí" sang các sản phẩm báo chí phải đăng ký và trả phí. Bất chấp sự gia tăng tạm thời trong thời kỳ đại dịch, chỉ có 17% ​​số người được hỏi ở 20 quốc gia cho biết họ sẵn sàng trả tiền cho tin tức trực tuyến, con số không thay đổi trong 3 năm qua. 

Báo cáo còn cho thấy, những người có ảnh hưởng đến tin tức đang đóng vai trò lớn hơn các tổ chức truyền thông chính thống trong việc cung cấp tin tức cho người dùng trên các nền tảng trực tuyến phổ biến như TikTok. Trong số hơn 5.600 người dùng TikTok được khảo sát xem tin tức qua ứng dụng, 57% cho biết họ chủ yếu theo dõi những người ảnh hưởng có cá tính riêng, so với 34% theo dõi các nhà báo hoặc thương hiệu tin tức.

Chính vì thế, ông Newman nhấn mạnh rằng, các hãng tin và tòa soạn báo cần phải xây dựng mối quan hệ trực tiếp với độc giả của mình và sử dụng các nền tảng trực tuyến một cách chiến lược để tiếp cận những nhóm độc giả khó tương tác hơn, nhất là độc giả trẻ. Ông lưu ý: “Chúng tôi thấy rằng những người có ảnh hưởng đang ngày càng đóng vai trò lớn hơn trên các nền tảng số”.

Một ví dụ đáng chú ý là nhà sáng tạo nội dung trên TikTok Vitus "V" Spehar, người đã thu hút được 3,1 triệu người theo dõi nhờ cách tiếp cận tin tức độc đáo. Nổi tiếng với việc trình bày các tin tức hàng đầu trong ngày khi nằm trên sàn dưới bàn làm việc, Spehar đưa ra góc nhìn nhẹ nhàng hơn về các sự kiện hiện tại, tương phản rõ rệt với hình thức của người đưa tin truyền thống luôn ngồi trên bàn.

Con người vẫn là nhân tố quan trọng

Bất chấp những tiến bộ trong công nghệ AI, có nhiều lý do quan trọng khiến AI không thể thay thế các nhà báo là con người. Trước hết, mặc dù các thuật toán AI vượt trội trong việc xử lý lượng lớn dữ liệu một cách nhanh chóng, nhưng chúng thường thiếu sự hiểu biết sâu sắc cần thiết để diễn giải các bối cảnh xã hội, chính trị và văn hóa phức tạp. Các nhà báo mang đến kiến ​​thức chuyên sâu và nhận thức về bối cảnh cho phép họ đưa ra những báo cáo chính xác và sâu sắc hơn.

Bên cạnh đó, báo chí liên quan đến việc đưa ra các quyết định mang tính đạo đức về những thông tin cần đưa tin, cách xây dựng câu chuyện và những nguồn tin nào đáng tin cậy. Những quyết định này chịu tác động của sự kết hợp giữa kinh nghiệm, trải nghiệm cá nhân, các tiêu chuẩn chuyên môn và giá trị con người, vốn là các yếu tố khó lập trình vào hệ thống AI.

Ngoài ra, phần lớn tác động của báo chí đến từ việc đưa tin điều tra, đòi hỏi sự kiên trì, sáng tạo và khả năng khai thác các nguồn tin mật. AI thiếu những đặc điểm con người cần thiết để xây dựng mối quan hệ và niềm tin với các nguồn tin, thực hiện các cuộc phỏng vấn và khám phá sự thật thông qua công việc điều tra. Chưa hết, các bài báo liên quan đến các vấn đề như nhân quyền, thiên tai hay bi kịch cá nhân đòi hỏi sự đồng cảm, trí tuệ và cảm xúc. Các nhà báo thường đưa ra quan điểm nhân ái, tác động đến tình cảm của độc giả, điều mà nội dung do AI tạo ra thường thiếu.

Các nhà báo mang đến sự độc đáo và sáng tạo trong cách kể chuyện, tạo ra những câu chuyện thu hút và truyền cảm hứng cho người đọc. Mặc dù AI có thể tạo nội dung dựa trên dữ liệu hiện có, nhưng nó khó có thể trình bày theo cách hấp dẫn, “có hồn” để thu hút sự quan tâm của độc giả. Đặc biệt là các nhà báo phải chịu trách nhiệm về công việc của mình. Thực tế, các hãng tin, tòa soạn báo uy tín luôn áp dụng các tiêu chuẩn biên tập và quy trình đánh giá để bảo đảm tính chính xác và công bằng của tin tức. Trong khi đó, hệ thống AI có thể mắc lỗi hoặc tạo ra nội dung sai lệch mà không có trách nhiệm giải trình rõ ràng, dẫn đến tiềm ẩn thông tin sai lệch.

Chính vì vậy, báo cáo của Viện Nghiên cứu báo chí Reuters cho rằng, các hãng tin tức toàn cầu cần nhấn mạnh tính minh bạch trong việc sử dụng AI, bảo đảm sự giám sát của con người vẫn là nhân tố quan trọng trong quá trình sản xuất tin tức.

Thế giới 24h

Singapore ban hành luật giám sát chặt chẽ doanh nghiệp vận tải quan trọng
Thế giới 24h

Singapore ban hành luật giám sát chặt chẽ doanh nghiệp vận tải quan trọng

Singapore đã thắt chặt giám sát theo quy định đối với lĩnh vực vận tải của mình bằng cách chỉ định 17 doanh nghiệp là các doanh nghiệp quan trọng phải chịu sự giám sát chặt chẽ hơn của Chính phủ. Luật Các doanh nghiệp vận tải quan trọng, có hiệu lực từ đầu tháng 4, nhằm mục đích bảo vệ các dịch vụ vận tải thiết yếu khỏi các mối đe dọa tiềm ẩn do "các tác nhân độc hại" gây ra.

Mỹ áp thuế đối ứng với tất cả các nước, mức thuế của Việt Nam cao thứ hai
Thế giới 24h

Mỹ áp thuế đối ứng với tất cả các nước, mức thuế của Việt Nam cao thứ hai

Tổng thống Donald Trump hôm 2.4 tuyên bố áp dụng mức thuế cơ bản 10% đối với tất cả hàng nhập khẩu vào Mỹ, trong đó ông sẽ áp mức thuế đối ứng 46% đối với 90% tổng lượng hàng hóa nhập khẩu từ Việt Nam, cao thứ 2 trong số các nước xuất khẩu vào thị trường Mỹ, chỉ sau Campuchia (mức thuế 49% đối với 97% tổng lượng hàng hóa xuất khẩu vào Mỹ).

Những điều thắc mắc về thuế đối ứng của Mỹ
Thế giới 24h

Những điều thắc mắc về thuế đối ứng của Mỹ

Sau nhiều tuần dự đoán, cuối cùng Tổng thống Donald Trump đã chính thức hiện thực hóa lời đe dọa áp thuế quan đối ứng vào ngày 2.4 (giờ Mỹ) với mức thuế cơ bản 10% đối với hàng nhập khẩu từ tất cả các quốc gia và mức thuế cao hơn đối với hàng chục quốc gia có thặng dư thương mại với Mỹ.

Phản ứng của các nước trước thông báo áp thuế đối ứng của Mỹ
Thế giới 24h

Phản ứng của các nước trước thông báo áp thuế đối ứng của Mỹ

Trong thông báo tại Vườn Hồng, Trump cho biết ông sẽ áp dụng mức thuế quan cao đối với hàng chục quốc gia có thặng dư thương mại đáng kể với Hoa Kỳ trong khi áp dụng mức thuế cơ bản 10% đối với hàng nhập khẩu từ tất cả các quốc gia để ứng phó với tình trạng ông gọi là trường hợp khẩn cấp về kinh tế. Một số nước phản ứng gay gắt và đe dọa trả đũa trong khi phần lớn các nước phản ứng thận trọng trước tuyên bố này.

Trung Quốc - Ấn Độ nhảy “vũ điệu Rồng - Voi”
Thế giới 24h

Trung Quốc - Ấn Độ nhảy “vũ điệu Rồng - Voi”

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã kêu gọi Trung Quốc và Ấn Độ tăng cường hợp tác, so sánh mối quan hệ của họ với "vũ điệu giữa Rồng và Voi”. Tuyên bố trên được đưa ra khi Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trao đổi điện mừng với người đồng cấp Ấn Độ, Tổng thống Drupadi Murmu, nhân dịp hai nước kỷ niệm 75 năm thiết lập quan hệ ngoại giao.

Nhật Bản: Luật Khẩn cấp về cung cấp lương thực có hiệu lực
Thế giới 24h

Nhật Bản: Luật Khẩn cấp về cung cấp lương thực có hiệu lực

Luật Các biện pháp khẩn cấp về cung cấp lương thực của Nhật Bản đã chính thức có hiệu lực từ ngày 1.4 nhằm ổn định thị trường lương thực trong nước. Có hiệu lực từ ngày 1.4, Luật yêu cầu nông dân phải nộp kế hoạch chi tiết để tăng sản lượng các loại thực phẩm thiết yếu như gạo nếu nguồn cung trong nước giảm và giá cả tăng vọt. Phản ứng này được đưa ra vào thời điểm giá lương thực, thực phẩm trong nước tăng mạnh do nhiều yếu tố toàn cầu và môi trường.

Israel xóa bỏ mọi mức thuế đối với hàng Mỹ để tránh thuế đối ứng
Thế giới 24h

Israel xóa bỏ mọi mức thuế đối với hàng Mỹ để tránh thuế đối ứng

Ngày 1.4, Bộ trưởng Tài chính Israel Bezalel Smotrich đã ký một chỉ thị bãi bỏ toàn bộ thuế quan còn lại đối với hàng nhập khẩu từ Hoa Kỳ có hiệu lực ngay lập tức. Biện pháp này được công bố một ngày khi chính quyền Tổng thống Donald Trump áp dụng thuế đối ứng đối với các đối tác thương mại trên thế giới.

Vụ sập tòa nhà ở Thái Lan: Sẽ điều tra nhà thầu Trung Quốc và công ty sản xuất vật liệu
Thế giới 24h

Vụ sập tòa nhà ở Thái Lan: Sẽ điều tra nhà thầu Trung Quốc và công ty sản xuất vật liệu

Chính phủ Thái Lan đã ra lệnh điều tra mở rộng đối với nhà thầu xây dựng Trung Quốc chịu trách nhiệm xây dựng tòa nhà Văn phòng Kiểm toán Nhà nước (SAO), tòa nhà duy nhất bị sập ở Bangkok trong vụ động đất hôm 28.3 ảnh hưởng từ Myanmar cũng như nhà máy sản xuất vật liệu cho tòa nhà này sau khi phát hiện thép sử dụng trong xây dựng tòa nhà không đạt chất lượng.

Cơ hội bảo đảm tương lai tài chính của châu Âu
Quốc tế

Cơ hội bảo đảm tương lai tài chính của châu Âu

Ủy ban châu Âu (EC) công bố kế hoạch tham vọng mang tên Liên minh Tiết kiệm và Đầu tư (SIU) - một sáng kiến ​​quan trọng nhằm cải thiện cách hệ thống tài chính EU chuyển hướng tiết kiệm sang đầu tư hiệu quả. Thông qua kế hoạch này, EU kỳ vọng thúc đẩy tăng trưởng, khắc phục tình trạng trì trệ và giảm phụ thuộc vào nguồn tài chính bên ngoài.

Pháp: Lãnh đạo đảng cực hữu phản đối phán quyết cấm bà tranh cử
Thế giới 24h

Pháp: Lãnh đạo đảng cực hữu phản đối phán quyết cấm bà tranh cử

Chủ tịch Đảng Tập hợp dân tộc (RN) cực hữu Marine Le Pen cho rằng phán quyết của tòa cấm bà tranh cử là mang động cơ chính trị. Tuyên bố trên được đưa ra sau khi một tòa án kết tội bà 4 năm tù treo vì tội biển thủ công quỹ và cấm bà tranh cử trong vòng 5 năm. Điều này đồng nghĩa với việc bà sẽ không thể tham gia tranh cử tổng thống vào năm 2027.

Ngân hàng châu Âu ứng phó thế nào trước kế hoạch thuế quan của Mỹ?
Thế giới 24h

Ngân hàng châu Âu ứng phó thế nào trước kế hoạch thuế quan của Mỹ?

Thuế quan của Donald Trump có thể ảnh hưởng đến tăng trưởng của EU và đẩy lạm phát lên cao, đặt ra tình thế tiến thoái lưỡng nan cho Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB). Trong khi thương mại chậm lại và giá cả tăng, một số nhà kinh tế cho rằng việc cắt giảm lãi suất có thể là lựa chọn phù hợp, miễn là kỳ vọng lạm phát vẫn được duy trì.

Pháp: Cải cách luật thừa kế giúp giải phóng nhiều bất động sản
Thế giới 24h

Pháp: Cải cách luật thừa kế giúp giải phóng nhiều bất động sản

Một thay đổi lớn trong pháp luật thừa kế của Pháp sắp giúp đưa nhiều bất động sản bỏ trống và bị bỏ hoang trở lại thị trường, đặc biệt là ở khu vực nông thôn. Dự luật cải cách này vốn đã được các nghị sĩ Hạ viện thông qua vào ngày 6.3 và đang chờ được Thượng viện bỏ phiếu nhằm giải quyết các tranh chấp kéo dài giữa những người thừa kế, cũng như đơn giản hóa thủ tục thừa kế, vốn thường khiến bất động sản bị bỏ không trong nhiều thập kỷ.

Nguồn: ITN
Quốc tế

Nỗ lực cải cách lĩnh vực tài chính

Chính phủ Anh đang đề xuất các cải cách quy định trong lĩnh vực dịch vụ tài chính như một phần trong chương trình nghị sự nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Trọng tâm chính là khuyến khích đầu tư trong nước từ các quỹ hưu trí và nới lỏng khả năng tiếp cận tín dụng của các hộ gia đình. Tuy nhiên, khả năng thành công của các biện pháp này vẫn còn chưa chắc chắn.

Chính sách thuế quan "có đi có lại" của Mỹ
Thế giới 24h

Chính sách thuế quan "có đi có lại" của Mỹ

Ngày 2.4 tới, chính sách thuế quan “có đi có lại” của chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ chính thức có hiệu lực. Theo đó, Mỹ sẽ áp đặt mức thuế bằng với các nước khác áp đặt đối với hàng hóa Mỹ, có tính đến từng mối quan hệ thương mại. Trong bối cảnh tác động của chính sách này chưa thể được đánh giá đầy đủ, các rào cản phi thuế quan sẽ làm phức tạp thêm bức tranh. Các quốc gia có thể giảm hàng rào bảo hộ của mình để tránh bị trả đũa hoặc có thể trả đũa mạnh hơn và biến cuộc chiến thuế quan thành chiến tranh thương mại toàn diện.