Tổng thống Joe Biden với "bài kiểm tra biên giới" 

Xem với cỡ chữ
Tổng thống Mỹ Joe Biden đang phải trải qua “bài kiểm tra sớm” về chính trị và đạo đức khi ông đối mặt hàng triệu người nhập cư ở biên giới tính từ đầu năm đến nay, một con số kỷ lục có thể bắt nguồn từ chính sách nhập cư mềm mỏng hơn mà ông vừa thúc đẩy.

Mục tiêu nhân đạo

Ngay ngày đầu tiên nhậm chức, Tổng thống Joe Biden đã ban hành 5 sắc lệnh về nhập cư, cam kết một chính sách nhân đạo hơn so với của người tiền nhiệm, chẳng hạn như đình chỉ xây dựng tường biên giới, đưa ra các biện pháp bảo vệ đối tượng nhập cư trẻ tuổi, bãi bỏ lệnh cấm đi lại từ 7 quốc gia Hồi giáo và ra lệnh cấm trục xuất trong 100 ngày đối với Cơ quan Di trú và Hải quan Mỹ. Chính quyền mới cũng cho phép trẻ vị thành niên không có người đi kèm được vào Mỹ.

	Một khu trại tạm giữ trẻ em nhập cư bất hợp pháp ở thành phố Donna, Texas - Guardian
Một khu trại tạm giữ trẻ em nhập cư bất hợp pháp ở thành phố Donna, Texas - Guardian

Ngày 18.3 vừa qua, ông Biden đã thúc đẩy Hạ viện bỏ phiếu thông qua Đạo luật Cam kết và Giấc mơ Mỹ với tỷ lệ 228 phiếu thuận và 197 phiếu chống. Đạo luật cho phép những người nhập cư bất hợp pháp còn nhỏ (còn được gọi là "Dreamer") tiếp tục sinh sống, làm việc, phục vụ trong quân đội và tiếp cận giáo dục mà không phải đối mặt với nguy cơ bị trục xuất; đồng thời sẽ được cấp quốc tịch Mỹ nếu họ đáp ứng một số điều kiện.

Hạ viện sau đó cũng đã thông qua dự luật thứ hai với tỷ lệ 247 phiếu thuận và 174 phiếu chống, bảo đảm cho 1 triệu lao động nông nghiệp nhập cư, nhiều người trong số này đã sống hàng chục năm tại Mỹ, tránh bị trục xuất.

Cả hai dự luật trên đều nằm trong nỗ lực của đảng Dân chủ nhằm đảo ngược chính sách nhập cư cứng rắn của cựu Tổng thống Donald Trump. Trong hơn 50 ngày đầu nhiệm kỳ, chính quyền của ông Biden cũng giúp đoàn tụ hàng chục gia đình người nhập cư bị ly tán bởi chính sách "không khoan nhượng" dưới thời ông Trump.

Thiếu sự chuẩn bị trên thực tế

Tuy nhiên, một số nghị sĩ Cộng hòa và bản thân êkíp của ông Biden đã cảnh báo rằng, việc vội vã thúc đẩy những chính sách trên sẽ như "thỏi nam châm thu hút nhiều trẻ em nhập cư đến Mỹ hơn" trong khi Chính quyền thiếu sự chuẩn bị sẵn sàng về vật chất trên thực tế khi rút lại những chính sách thời ông Trump.

Hãng Reuters cho biết, tính đến ngày 23.3, Bộ Y tế và Dịch vụ nhân sinh Mỹ quản lý khoảng 10.000 trẻ em nhập cư không có người lớn đi kèm và 5.000 em thuộc quản lý của Cục Hải quan và Biên phòng Mỹ (CBP). Phần lớn trong số này là thiếu niên nhưng có hàng trăm em dưới 12 tuổi. Những con số này gấp gần 2 lần mức kỷ lục trước đây. Bộ trưởng An ninh nội địa Mỹ Alejandro Mayorkas tuần trước thừa nhận chính quyền đang phải “đối mặt với nhiều người ở biên giới Tây Nam hơn chúng ta từng thấy trong 20 năm qua”.

Dưới thời chính quyền cựu Tổng thống Donald Trump, trẻ em nhập cư không có người lớn đi kèm sẽ được trả thẳng về Mexico. Trong khi đó, Tổng thống Joe Biden quyết định đưa những em nhỏ này đến các cơ sở tuần tra biên giới và trong vòng 72 tiếng đồng hồ sẽ chuyển đến địa chỉ do Bộ Y tế và Dịch vụ nhân sinh Mỹ quản lý để xem xét trao cho người thân hoặc người bảo trợ.

Tuy nhiên, số trẻ nhập cư trái phép được biên phòng Mỹ phát hiện và tạm giữ mỗi ngày cao hơn nhiều so với năng lực đáp ứng của Bộ Y tế và Dịch vụ nhân sinh Mỹ. Năng lực tiếp nhận của một số cơ sở đang được trưng dụng làm nơi tạm giữ trẻ nhập cư trái phép cũng sắp chạm hoặc vượt ngưỡng. Đơn cử là trung tâm hội nghị thành phố Dallas, được tạm quy hoạch làm nơi tạm giữ thiếu niên nhập cư, bị quá công suất. Ngày 22.3, cơ sở này nhận thêm 500 em, nâng tổng sĩ số lên 2.000 thiếu niên, trong khi năng lực tiếp nhận tối đa chỉ 2.300 người. Trẻ nhập cư buộc phải ngủ trên sàn nhà hoặc ghế kim loại và vài ngày các em mới được phép ra ngoài đôi phút.

"Những điều xảy ra dưới thời ông Trump là vô cùng kinh khủng. Nhưng những hình ảnh mới đây cho thấy rằng, dù thiện chí cao đến mấy, và dù chính phủ Biden đang rất nỗ lực, đây vẫn là vấn đề vô cùng khó khăn", nghị sĩ Dân chủ Henry Cuellar nói.

Đảng Dân chủ đánh giá tình thế này là “thách thức” và “nhiều vấn đề”, mặc dù họ kiên quyết từ chối gọi đây là một cuộc khủng hoảng. Trong khi đó, đảng Cộng hòa đã ngay lập tức nắm lấy “gót chân Achilles” này, cáo buộc đây là “khủng hoảng” và “thảm họa” đầu tiên của chính quyền Tổng thống Biden. “Khi chúng ta tạo ra một hệ thống khuyến khích mọi người đến, hệ thống đó ngay lập tức gửi thông điệp đến Trung Mỹ rằng, nếu các bạn đến, các bạn có thể ở lại” - nghị sĩ Cộng hòa Vicente Gonzalez, đại diện bang Texas, nơi có đường biên giới giáp Mexico, nói. “Nó khuyến khích hàng loạt người đổ tới, và cách duy nhất để giảm tốc độ là thay đổi chính sách ở ngay cửa ngõ của chúng ta. Nếu họ không thay đổi chính sách, lưu lượng di cư sẽ không dừng lại hay giảm đi”.

Cựu Tổng thống Donald Trump cũng lập tức lên tiếng: “Tất cả những gì họ cần làm là để cho hệ thống đã hoạt động trơn tru từ trước tiếp tục tự thực hiện công việc của nó (hàm ý các chính sách dưới thời của ông). Nhưng thay vào đó, chỉ trong vài tuần, chính quyền ông Biden đã biến chiến thắng quốc gia thành thảm họa của đất nước. Họ đang sa lầy và ngày càng lún sâu hơn”. Ông Donald Trump cũng hối thúc ông Biden hoàn thành dự án xây tường biên giới, đồng thời cáo buộc chính quyền của người kế nhiệm đang “phá hủy nước Mỹ”.

Trước các luồng dư luận chỉ trích chính sách nhập cư của chính quyền mới dẫn tới làn sóng di cư ồ ạt vào Mỹ, Bộ trưởng An ninh nội địa Alejandro Mayorkas lên tiếng kêu gọi người di cư tạm dừng đến Mỹ cho đến khi nước Mỹ có sự chuẩn bị “chu đáo” hơn. “Giờ không phải lúc thích hợp để đến Mỹ. Chúng tôi đang xây dựng những cách thức an toàn, có trật tự và nhân văn để giải quyết nhu cầu của trẻ nhỏ dễ bị tổn thương. Trước mắt, đừng đến Mỹ!”.

Trong diễn biến mới nhất ngày 23.3, Mỹ và Mexico đã đạt được một thỏa thuận, theo đó, Mỹ đồng ý cung cấp cho Mexico vaccine phòng Covid-19 của AstraZeneca, đổi lại Mexico giúp Mỹ kiềm chế tốt hơn làn sóng di cư, bao gồm cả việc nhận lại những gia đình bị trục xuất. Thỏa thuận này là một trong những bước đầu tiên mà chính quyền thực hiện nhằm làm chậm lại làn sóng người di cư đang gây sức ép lên biên giới Mỹ. Nhưng để giải quyết tận gốc vấn đề, chắc chắn phải có một giải pháp lập pháp mất nhiều thời gian hơn.

Bà Ali Noorani tại Diễn đàn Nhập cư Quốc gia nhận định: “Mục đích của chính quyền Tổng thống Biden là đối xử với người nhập cư một cách nhân đạo với lòng trắc ẩn, nhưng sẽ không đơn giản khi mục tiêu đó đồng thời phải bảo đảm giữ an toàn cho nước Mỹ”.

Đạt Quốc