Thúc đẩy chuyển đổi số trong giáo dục nghề nghiệp 

Xem với cỡ chữ
Thời gian gần đây, việc chuyển đổi số trở thành xu thế tất yếu trong hoạt động giáo dục - đào tạo nói chung, giáo dục nghề nghiệp nói riêng, nhất là trong bối cảnh cả nước đang chịu tác động của dịch Covid-19.

Covid-19 và Cách mạng Công nghiệp 4.0 - “cú sốc kép”

Với sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế số, kinh tế tri thức và xu thế dịch chuyển nhân lực trên thị trường lao động quốc tế cùng với sự bùng nổ của nền tảng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data)… đã và đang hình thành nên hạ tầng giáo dục số. Đặc biệt, trong bối cảnh dịch bệnh Covid-19, việc chuyển đổi từ phương thức giáo dục truyền thống sang giáo dục số ngày càng trở nên bức thiết.

Trường Cao đẳng Cơ điện Hà Nội tổ chức đào tạo trực tuyến E-Learning. Ảnh: TTXVN

Phát biểu tại Diễn đàn quốc tế về tương lai việc làm trong bối cảnh đại dịch Covid và cách mạng công nghiệp 4.0 chủ đề “Phát triển kỹ năng thiết yếu cho thanh niên Việt Nam”, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Minh Vũ nhấn mạnh, Covid-19 và Cách mạng Công nghiệp 4.0 là “cú sốc kép” đối với thị trường lao động toàn cầu. Một mặt gây đứt gãy thị trường lao động, gia tăng thất nghiệp và bất bình đẳng xã hội, nhất là đối với lực lượng lao động trẻ. Theo Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), việc làm của thanh niên đã giảm 8,7% năm 2020 so với 3,7% ở người lớn tuổi hơn. Số người thất nghiệp dự báo vẫn ở mức cao và đến năm 2023 mới trở về mức trước đại dịch.

Mặt khác, hai cú sốc đã và đang đẩy nhanh quá trình chuyển đổi việc làm và kỹ năng nhằm thích ứng với những điều chỉnh mang tính cấu trúc của nền kinh tế toàn cầu. Việc làm bị mất đi trong những ngành công nghiệp cũ đã lạc hậu dự báo sẽ được thay thế bằng việc làm mới trong những ngành kinh tế xanh, công nghiệp sáng tạo đang ngày càng phát triển. Theo Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), đến 2025 có 85 triệu việc làm trên toàn cầu sẽ bị xóa bỏ, nhưng đồng thời có 97 triệu việc làm mới được tạo ra. Theo đó, để đáp ứng yêu cầu của thế giới việc làm mới, ước tính khoảng 50% lao động cần được đào tạo lại và đào tạo nâng cao về kỹ năng. 

Thứ trưởng Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội Lê Tấn Dũng cho biết, để duy trì và nâng cao tốc độ tăng trưởng kinh tế, Việt Nam buộc phải đẩy nhanh tốc độ tăng năng suất lao động, coi đây là đòn bẩy kinh tế then chốt, là nhân tố chủ đạo hình thành lợi thế cạnh tranh quốc gia. Tăng năng suất lao động trong giai đoạn tới đây phải dựa chủ yếu vào nhân tố đổi mới sáng tạo, ứng dụng tiến bộ khoa học, công nghệ mới, nhưng muốn đổi mới, sáng tạo, thì phải quan tâm phát triển nguồn nhân lực nói chung, nhất là phát triển kỹ năng nghề nghiệp của người lao động, đặc biệt là lao động trẻ.

Hướng tới nền giáo dục nghề nghiệp số

Để đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục nghề nghiệp, năm 2014, Quốc hội Khóa XIII đã thông qua Luật Giáo dục nghề nghiệp với nhiều đổi mới quan trọng và đột phá như hợp nhất các trình độ đào tạo; đổi mới về tổ chức và quản lý đào tạo, về chính sách cho người học, nhà giáo và cơ sở giáo dục nghề nghiệp, cũng như bổ sung, hoàn thiện cơ chế, chính sách khuyến khích xã hội hóa giáo dục nghề nghiệp, tăng cường sự phối hợp, tham gia của doanh nghiệp, người sử dụng lao động vào hoạt động đào tạo, gắn đào tạo với nhu cầu thị trường lao động và xã hội.

Các nguồn lực đầu tư cho giáo dục nghề nghiệp đã có bước chuyển biến tích cực theo hướng xã hội hóa. Mạng lưới cơ sở dạy nghề được mở rộng, phân bố tương đối hợp lý ở các ngành kinh tế, địa phương, vùng miền. Theo thống kê của Tổng cục Giáo dục nghề nghiệp, tính đến tháng 6.2021, cả nước có 1.909 cơ sở giáo dục nghề nghiệp; trong đó có 409 trường cao đẳng, 442 trường trung cấp, 1.058 trung tâm giáo dục nghề nghiệp.

Tổng cục Giáo dục nghề nghiệp (Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội), Đại sứ quán Đức, Văn phòng GIZ - TVET tổ chức hội thảo trực tuyến “Giáo dục nghề nghiệp ứng phó với dịch Covid -19: Kinh nghiệm quốc tế và khuyến nghị cho Việt Nam” trong khuôn khổ Chương trình đổi mới giáo dục nghề nghiệp Việt Nam

Tại hội thảo trực tuyến “Giáo dục nghề nghiệp ứng phó với dịch Covid -19: Kinh nghiệm quốc tế và khuyến nghị cho Việt Nam” Tổng cục trưởng Tổng cục Giáo dục nghề nghiệp Trương Anh Dũng cho biết, dịch Covid-19 đang tác động lớn đến hoạt động của các cơ sở giáo dục nghề nghiệp và chưa xác định thời gian hoạt động trở lại. Để hỗ trợ hệ thống giáo dục nghề nghiệp, trong năm qua, Chính phủ Việt Nam đã ban hành nhiều chính sách hỗ trợ giáo viên, học sinh, cơ sở giáo dục nghề nghiệp và đào tạo, đào tạo lại cho người lao động để có thể thích ứng và chuyển đổi nghề nghiệp trong bối cảnh thế giới việc làm đang thay đổi cũng như hỗ trợ đào tạo duy trì việc làm cho người lao động, doanh nghiệp, người sử dụng lao động gặp khó khăn, phải thay đổi cơ cấu, công nghệ sản xuất.

Chính phủ đã ban hành nhiều văn bản như: Quyết định số 749/QĐ-TTg ngày 03.6.2020 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình chuyển đổi số quốc gia; Chỉ thị số 24/CT-TTg ngày 28.5.2020 của Thủ tướng Chính phủ về đẩy mạnh phát triển nhân lực có kỹ năng nghề, góp phần nâng cao năng suất lao động và tăng năng lực cạnh tranh quốc gia trong tình hình mới…

Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội cũng đã xây dựng Khung đề án chuyển đổi số trong giáo dục nghề nghiệp. Theo khung đề án này, toàn bộ hoạt động của cơ quan quản lý nhà nước, cơ sở giáo dục nghề nghiệp, giáo viên, học viên sẽ được chuyển sang môi trường số.

Dự thảo Khung đề án đặt ra mục tiêu đến năm 2030, hoạt động giáo dục nghề nghiệp ở nước ta đạt trình độ các nước ASEAN-4; 100% dịch vụ công liên quan đến hoạt động giáo dục nghề nghiệp là dịch vụ công trực tuyến mức độ 4, được tích hợp lên Cổng dịch vụ công quốc gia và được cung cấp trên nhiều phương tiện truy cập khác nhau. Ngoài ra, cả nước sẽ có khoảng 600 cơ sở giáo dục nghề nghiệp (bằng khoảng 30% tổng số cơ sở giáo dục nghề nghiệp) thực hiện chuyển đổi số hoàn toàn; 100% cơ sở giáo dục nghề nghiệp triển khai nền tảng dạy nghề trực tuyến…

Để phát huy những kết quả đã đạt được và hướng tới các mục tiêu đã đề ra, giáo dục nghề nghiệp Việt Nam cần những đổi mới mạnh mẽ để không chỉ đảm đương được trách nhiệm đào tạo, bồi dưỡng nhân lực trực tiếp phục vụ cho sản xuất, kinh doanh mà còn đáp ứng yêu cầu hội nhập, cạnh tranh. Công tác tuyên truyền cần được đẩy mạnh để nâng cao nhận thức và trách nhiệm, quyết tâm hợp lực thực hiện chuyển đổi số trong toàn ngành giáo dục nghề nghiệp hướng tới mục tiêu đào tạo được nguồn nhân lực phù hợp với tình hình mới.

Xuân Tùng