Hạ tầng giao thông ở đồng bằng sông Cửu Long

Thêm động lực để xóa "điểm nghẽn" 

Xem với cỡ chữ
Phát biểu tại Hội nghị đánh giá kết quả 2 năm triển khai thực hiện Nghị quyết 120/NQ-CP của Chính phủ về phát triển bền vững đồng bằng sông Cửu Long thích ứng với biến đổi khí hậu diễn ra hồi giữa tháng 6 năm ngoái, Bộ trưởng Bộ Giao thông - Vận tải khẳng định, giao thông vận tải đóng vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển mọi mặt. Giao thông vận tải phải đi trước mở đường, là mạch máu của nền kinh tế. Giao thông vận tải phát triển đến đâu kéo các ngành kinh tế phát triển theo. Thế nhưng đáng tiếc, với đồng bằng sông Cửu Long, vấn đề này vẫn đang là "điểm nghẽn".

Với diện tích hơn 4 triệu ha, dân số 20 triệu người, đồng bằng sông Cửu Long đóng vai trò rất quan trọng trong nền kinh tế khi đóng góp 20% GDP của cả nước, song việc đầu tư hạ tầng giao thông so với mặt bằng chung và nhu cầu phát triển của khu vưc vẫn chưa đáp ứng. Toàn vùng mới chỉ có hơn 40km đường cao tốc, đường sắt hầu như chưa có, hệ thống đường bộ chưa có sự kết nối thông suốt và chưa đồng bộ, trong khi 80% khối lượng hàng hóa của vùng phải vận chuyển bằng đường bộ đến các cảng tại TP Hồ Chí Minh để xuất khẩu; đường thủy là lợi thế của vùng với luồng tuyến giao thông nhiều nhưng phát triển còn manh mún, không đồng cấp về độ sâu. Tổng vốn đầu tư cho kết cấu hạ tầng giao thông vùng giai đoạn 2011 - 2015 cũng chỉ chiếm 12,5%; giai đoạn 2016 - 2020 là hơn 65.000 tỷ đồng, chiếm trên 15% tổng vốn đầu tư thực hiện của cả nước...

Câu hỏi đặt ra là vì sao hạ tầng giao thông có vai trò quan trọng như vậy nhưng lại không được đầu tư thỏa đáng? Câu trả lời đó là ngoài nguyên nhân chính là vốn, còn có nguyên nhân quan trọng khác là do điều kiện địa lý. Khu vực đồng bằng sông Cửu Long đang phải chịu ảnh hưởng rất lớn của biến đổi khí hậu. Việc đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng thiết yếu phục vụ phát triển kinh tế - xã hội cho vùng, đặc biệt là hệ thống giao thông gặp nhiều khó khăn, công trình đòi hỏi kiên cố, chịu được tác động của môi trường dẫn đến suất đầu tư cao hơn so với các vùng khác...

Lý do đã rõ, nhưng cần phải nhấn mạnh rằng, đầu tư cho hạ tầng giao thông đương nhiên cần nguồn vốn rất lớn và không chỉ đơn thuần là giải quyết các vấn đề trước mắt đây là động lực cho phát triển lâu dài. Bởi vậy, rất cần phải có chiến lược phát triển phù hợp cả về nguồn lực cũng như nhu cầu thực tế.

Để giải tỏa "điểm nghẽn" này, tại Phiên chất vấn và trả lời chất vấn tại Kỳ họp thứ Mười, Quốc hội Khóa XIV mới đây, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng cho biết, theo Nghị quyết 120, Bộ Kế hoạch và Đầu tư được giao 4 nhiệm vụ là rà soát cơ chế điều phối vùng; lập quy hoạch cho vùng đến năm 2030, tầm nhìn đến 2050; xây dựng danh mục dự án đầu tư quan trọng và huy động, bố trí nguồn lực. Đến nay Bộ đã hoàn thành việc rà soát cơ chế điều phối vùng. Thủ tướng Chính phủ có quyết định thành lập hội đồng vùng và cơ chế điều phối vùng. Các danh mục dự án dự kiến đầu tư cũng đã được đánh giá và lựa chọn xong.

Về quy hoạch, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho biết tư vấn đang thực hiện, đến tháng 12 năm nay sẽ chính thức trình Chính phủ. Hội đồng thẩm định nhà nước sẽ xem xét và báo cáo để cấp có thẩm quyền thông qua vào đầu năm 2021. Về nguồn lực thực hiện, theo Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư, trước hết Bộ Giao thông - Vận tải sẽ tính toán và thống nhất "lo" cho tuyến quốc lộ, đặc biệt là đường cao tốc từ Cà Mau đến Bạc Liêu và Bạc Liêu đến Cần Thơ, hoàn thành từ nay đến năm 2025. Nguồn lực địa phương cũng được huy động trên cơ sở từ nguồn hỗ trợ của Trung ương và ngân sách địa phương để thực hiện dự án hạ tầng. Đặc biệt, Thủ tướng Chính phủ cũng đã đồng ý tăng thêm cho vùng 2 tỷ USD trong giai đoạn tới. trong đó, giai đoạn 2021 - 2025 xây dựng một dự án hỗ trợ của các nhà tài trợ thông qua ngân sách trị giá khoảng 1,05 tỷ USD nhằm hỗ trợ đầu tư làm toàn bộ đường ven biển cho vùng và một số hồ nước ngọt ở An Giang, công trình giao thông quan trọng đối với một số tỉnh không có đường ven biển...

Không chỉ với đồng bằng sông Cửu Long, đầu tư cho hạ tầng giao thông phải luôn được coi là nhiệm vụ quan trọng, có tính chất tiên phong nhằm tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Khương Ninh