Cuộc bầu cử Tổng thống Hàn Quốc 2022

Tái định hình chính sách cân bằng Mỹ - Trung 

Xem với cỡ chữ
Hàn Quốc lâu nay thu được nhiều lợi ích từ chính sách mơ hồ chiến lược đối với sự kình địch Mỹ - Trung. Một mặt họ tránh làm mất lòng Bắc Kinh, đối tác thương mại lớn nhất của họ, trong khi vẫn duy trì vị thế đồng minh quân sự của Washington. Tuy nhiên, diễn biến chính trị nội bộ trước cuộc bầu cử tổng thống vào năm tới có thể đưa đến sự kết thúc của cách tiếp cận này.

Đảng Quyền lực Nhân dân (PPP), đảng đối lập chính của Hàn Quốc đang nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ các cử tri trẻ tuổi, những người hoàn toàn thích Mỹ hơn Trung Quốc. Trong khi đó, nếu ứng cử viên Lee Jae-myung từ Đảng Dân chủ cầm quyền kế nhiệm ông Moon Jae-in làm Tổng thống, nhân vật này có vẻ sẵn sàng tìm kiếm mối quan hệ chặt chẽ hơn với Bắc Kinh. Dù trong trường hợp nào, thế "thăng bằng trên dây" giữa Mỹ và Trung Quốc mà Seoul duy trì nhiều năm qua cũng sẽ bị ảnh hưởng.

Nguồn: ITN
Nguồn: ITN

Những nhân vật nổi bật trên đường đua

Vào tháng 6 vừa qua, cựu Ủy viên tối cao đảng PPP đối lập Lee Jun-seok đã được bầu làm tân Chủ tịch đảng tại Đại hội toàn đảng. Tốt nghiệp Đại học Harvard (Mỹ), ông Lee Jun-seok, 36 tuổi, là Chủ tịch đảng đầu tiên chưa từng giữ chức nghị sĩ Quốc hội, cũng là Chủ tịch trẻ tuổi nhất trong lịch sử lập hiến của Hàn Quốc. Là một nhân vật ủng hộ Mỹ và từng có nhiều tuyên bố bài xích Trung Quốc, Chủ tịch Lee Jun-seok cho rằng, đang có một sự thay đổi về thế hệ diễn ra ở Hàn Quốc.

Mặc dù ông Lee Jun-seok còn quá trẻ để tranh cử vị trí cao nhất (Hiến pháp Hàn Quốc quy định ứng cử viên tổng thống phải từ 40 tuổi trở lên), nhưng cựu tổng công tố Yoon Suk-yeol, người có chung quan điểm đối ngoại với Chủ tịch Lee Jun-seok, dự kiến ​​sẽ tham gia PPP với tư cách là ứng cử viên tổng thống.

Trong khi đó, Tỉnh trưởng tỉnh Gyeonggi Lee Jae-myung, người được xem là ứng cử viên Tổng thống tiềm năng hàng đầu của đảng Dân chủ cầm quyền, ngày 1.7 đã chính thức tuyên bố tranh cử. Nếu ông Lee Jae-myung giành chiến thắng, điều này cũng có thể làm rung chuyển liên minh Mỹ - Hàn. Là một nhân vật đặc biệt ủng hộ Trung Quốc, vị Tỉnh trưởng tỉnh Gyeonggi tin rằng, Seoul nên tăng cường quan hệ với Bắc Kinh và nâng tầm mối quan hệ này lên đối tác chiến lược.

Với những tầm nhìn khác biệt rõ rệt về chính sách đối ngoại giữa các ứng cử viên, cuộc bầu cử năm sau chắc chắn sẽ có những tác động lớn đối với chiến lược cân bằng giữa Mỹ và Trung Quốc của Hàn Quốc, cũng như đường lối của nước này đối với Nhật Bản và Triều Tiên.

Thay đổi trong tâm lý dân chúng Hàn Quốc

Trước khi ông Moon Jae-in của đảng Dân chủ trở thành Tổng thống, các cựu lãnh đạo Park Geun-hye và Lee Myung-bak đều nghiêng về phía Mỹ, mặc dù họ cũng duy trì quan hệ với Trung Quốc, nước hiện vẫn là đồng minh chủ chốt duy nhất của Triều Tiên cũng như cung cấp huyết mạch kinh tế cho quốc gia láng giềng phương Bắc này của Hàn Quốc.

Thời gian qua, căng thẳng Mỹ - Trung gia tăng khiến việc duy trì lập trường trung lập này càng trở nên khó khăn hơn, đặc biệt là khi một thế hệ cử tri và nhà lãnh đạo trẻ của Hàn Quốc có xu hướng nghiêng về phía Washington. Một cuộc khảo sát gần đây trên tạp chí tin tức hàng tuần Sisa In của Hàn Quốc cho thấy, những người Hàn Quốc ở độ tuổi 20 và 30 có xu hướng phản đối Trung Quốc hơn, không giống như những người dân lớn tuổi có quan điểm ủng hộ Bắc Kinh.

Một trong những sự kiện quan trọng dẫn đến sự thay đổi cơ bản trong thái độ của Hàn Quốc đối với Trung Quốc đó là các chính sách trả đũa kinh tế mà Bắc Kinh áp đặt đối với Seoul nhằm phản đối việc Mỹ triển khai Hệ thống phòng thủ tên lửa tầm cao giai đoạn cuối (THAAD) ở Hàn Quốc năm 2017.

Nhiều sự kiện gần đây cũng thúc đẩy tâm lý bài Trung Quốc trong xã hội Hàn Quốc, chẳng hạn như cuộc khủng hoảng bụi mịn từ Trung Quốc trong năm 2020 đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường trên bán đảo Triều Tiên, những tranh cãi về nguồn gốc Covid-19 cũng như những tranh cãi liên quan đến chính sách của Bắc Kinh đối với các vấn đề Tây Tạng, Tân Cương hay Hong Kong (Trung Quốc).

Đặc biệt hồi đầu năm 2021, trên mạng xã hội Hàn Quốc và Trung Quốc đã nổ ra một cuộc tranh cãi gay gắt liên quan đến lịch sử và văn hóa. Sự việc khá nghiêm trọng sau khi đoàn thể ngoại giao trên mạng trực tuyến có tên “Những người bạn của Hàn Quốc” (VANK) đã đăng tải một bài viết có tựa đề "Hãy ngăn chặn hành vi bạo lực mạng của người dùng Internet Trung Quốc đối với văn hóa Hàn Quốc” trên trang web thỉnh cầu lớn nhất thế giới change.org.

Theo bài viết, bức ảnh một diễn viên mặc Hanbok (áo dài kiểu Hàn Quốc) đăng lên tường trang Insagram cá nhân để chúc mừng năm mới đã bị nhiều cư dân mạng Trung Quốc vào tấn công ác ý với hơn 10 nghìn lời bình luận, khẳng định đây là trang phục Trung Quốc... Về vấn đề này, VANK cho rằng một bộ phận cư dân mạng Trung Quốc đã tuyên bố một cách vô lý rằng Hanbok và Kimchi có nguồn gốc từ Trung Quốc, đồng thời có hành vi bạo lực mạng đối với các cư dân mạng và các đoàn thể Hàn Quốc; những hành vi này đã vi phạm nghiêm trọng quyền của các quốc gia khác được hưởng nền văn hóa vốn có và thuộc loại hành vi phân biệt chủng tộc.

Đối lập chính sách

Bên cạnh chính sách đối ngoại, cuộc bầu cử năm tới còn là một cuộc trưng cầu dân ý về nhiệm kỳ Tổng thống của ông Moon, hiệu quả hoạt động của đảng cầm quyền và sự khao khát thay đổi của công chúng Hàn Quốc. Đảng Dân chủ đã gặp khó khăn bởi một loạt các tranh cãi liên quan đến các trợ lý của ông Moon, và chính quyền đã bị chỉ trích vì thất bại trong việc kiềm chế giá nhà đất cũng như bê bối về đầu cơ bất động sản liên quan đến các quan chức chính phủ.

Trong cuộc bầu cử Hội đồng địa phương hồi tháng 4, đảng cầm quyền đã phải chịu thất bại nặng nề khi các cử tri trẻ tuổi mang lại chiến thắng vang dội cho PPP trong các cuộc đua vào ghế thị trưởng ở Seoul và Busan. Chủ tịch PPP Lee Jun-seok, người chưa bao giờ giữ chức vụ nhà nước nào nhưng được đánh giá là nhân vật đã giúp ứng cử viên Oh Se-hoon của đảng này giành chiến thắng trong cuộc đua vào ghế thị trưởng Seoul.

Mặc dù sự nổi lên của Lee Jun-seok đã làm phấn khích một bộ phận cử tri trẻ, một số nhân vật lão làng trong PPP lại coi vị lãnh đạo này là một mối đe dọa. Các chính trị gia lớn tuổi trong cả đảng Dân chủ và PPP đều tìm cách công kích vào khía cạnh thiếu kinh nghiệm của ông trong khi các đối thủ trong ban lãnh đạo đảng coi ông là nhân vật theo chủ nghĩa dân túy mang khuôn mẫu của cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump. Tuy nhiên, những ý kiến phản đối này không làm tổn hại đến sự ủng hộ của ông Lee trong số các cử tri trẻ tuổi, và ông đã bảo đảm vị trí lãnh đạo đảng với 58% phiếu bầu trong cuộc bầu cử nội bộ đảng hồi tháng 6.2021.

PPP xuất hiện từ sự sụp đổ chính trị của đảng Saenuri sau vụ luận tội cựu tổng thống Park Geun-hye vào năm 2016. Vụ việc đã phá hủy đảng Saenuri của bà, buộc đảng này phải hợp nhất với một số đảng khác để tạo thành PPP. Lần đầu tiên kể từ khi bà Park bị luận tội, xếp hạng tín nhiệm của PPP đã tăng lên gần 39%, vượt xa mức ủng hộ 29% của đảng Dân chủ.

Người Hàn Quốc lớn tuổi thường có xu thế duy trì liên kết đảng dựa trên các hệ tư tưởng bắt nguồn từ Chiến tranh Lạnh và phong trào dân chủ của đất nước, nhưng các cử tri trẻ tuổi đã chứng tỏ sự linh hoạt hơn, đặc biệt nếu các quan chức được bầu không giữ lời hứa trong chiến dịch tranh cử của họ.

Cố vấn về chính sách đối ngoại và an ninh quốc gia của ứng cử viên PPP Yoon Suk-yeol hiện là Kim Sung-han, cựu Thứ trưởng Bộ Ngoại giao. Ông Kim Sung-han là một nhân vật khá thân Mỹ, ông từng khuyên chính quyền của cựu Tổng thống Lee Myung-bak ưu tiên liên minh của Mỹ, coi đó là yếu tố quan trọng đối với việc phi hạt nhân hóa Triều Tiên. Do đó, PPP được cho là sẽ có đường lối cứng rắn hơn đối với Triều Tiên so với đảng Dân chủ dưới thời Moon Jae-in.

Về phần mình, ông Lee Jun-seok hồi tháng trước đã tuyên bố lý thuyết: “Thống nhất bằng cách hấp thụ trên cơ sở ưu thế mang tính hệ thống” sẽ là cách duy nhất để thống nhất bán đảo Triều Tiên và loại trừ thỏa hiệp với Bình Nhưỡng. Ông Lee cũng ủng hộ một cách tiếp cận thực dụng trong mối quan hệ với Nhật Bản, trái với chính sách của đảng Dân chủ muốn làm căng thẳng hơn những tranh cãi lịch sử với Tokyo.

Trong khi đó, nếu ông Lee Jae-myung từ đảng Dân chủ kế nhiệm ông Moon làm Tổng thống, nhiều khả năng ông sẽ tìm kiếm mối quan hệ chặt chẽ hơn với Trung Quốc. Ông Moon Chung-in, một người ủng hộ nhiệt tình cho mối quan hệ bền chặt giữa Hàn Quốc và Trung Quốc, hiện đang là cố vấn cho ông. Ông Lee Jae-myung cũng phản đối những nỗ lực của Mỹ nhằm khuyến khích hợp tác Hàn Quốc - Nhật Bản, công kích Tokyo về các vấn đề lịch sử chẳng hạn như lao động cưỡng bức và nô lệ tình dục. Ông cũng tố cáo quân đội Mỹ đóng tại Hàn Quốc là "lực lượng chiếm đóng".

Bất kể ai giành chiến thắng trong cuộc bầu cử năm 2022, kết quả đều có thể rất ấn tượng đối với chính sách đối ngoại của Hàn Quốc và cân bằng chiến lược ở Đông Á. Điều đó có nghĩa là Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản và Triều Tiên đều sẽ theo dõi sát sao các ứng cử viên hàng đầu trong cuộc chạy đua sắp tới.

Theo The Diplomat

Đạt Quốc