Thị trường chứng khoán:

Sự "hưng phấn" tiềm ẩn nhiều rủi ro 

Xem với cỡ chữ
"Sự hưng phấn của thị trường chứng khoán thời gian qua tiềm ẩn nhiều rủi ro bởi thiếu sự kết nối giữa thị trường này và nền kinh tế thực. Chứng khoán tăng mạnh trong khi kinh tế tăng trưởng thấp, doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn, phá sản tăng”, TS Cấn Văn Lực, chuyên gia kinh tế trưởng của Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam nói tại tọa đàm trực tuyến “Thị trường chứng khoán: Cơ hội, rủi ro và giải pháp thúc đẩy phát triển bền vững" ngày 31.3.

Dòng tiền "mỏng" và "lỏng"

Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) Tạ Thanh Bình cho biết, tiếp tục đà tăng trưởng năm 2020, thị trường chứng khoán những tháng đầu năm nay vẫn duy trì mức tăng tương đối tốt. Chỉ số VN - Index ngày 18.3 đã vượt ngưỡng 1.200 điểm, tăng 8,8% so với thời điểm cuối năm 2020.

	Toàn cảnh Ảnh: Tuệ Anh
Toàn cảnh
Ảnh: Tuệ Anh

Triển vọng thị trường năm nay khả quan, có nhiều cơ hội tăng trưởng. Bà Bình lý giải, kinh tế Việt Nam được đánh giá là có cơ hội phục hồi cao hơn so với nhiều nước khác nhờ kiểm soát tốt đại dịch Covid-19. Yếu tố nội tại của doanh nghiệp niêm yết cũng tương đối khả quan khi kết quả kinh doanh của doanh nghiệp niêm yết theo báo cáo tài chính quý IV.2020 (chưa kiểm toán) ghi nhận 82% doanh nghiệp có lãi, tương đương với quý IV.2019. Nhiều doanh nghiệp đã tận dụng tốt cơ hội và bứt phá mạnh mẽ trong giai đoạn khó khăn.

Bên cạnh đó, Việt Nam vươn lên chiếm thị phần số 1 trong nhóm thị trường cận biên của Tổ chức xếp hạng thị trường MSCI sau khi thị trường Kuwait được nâng hạng lên nhóm “mới nổi”.

Cùng quan điểm, ông Nhữ Đình Hòa, Tổng Giám đốc Công ty CP Chứng khoán Bảo Việt nhận xét: năm 2020, thị trường đã hồi phục ấn tượng với mức tăng xấp xỉ 15% so với cuối năm 2019. Giá trị giao dịch bình quân phiên của cả 3 sàn đạt tới 7.396 tỷ đồng, tăng 59% so với năm trước. Bước vào năm 2021, với nền tảng kinh tế, chính trị ổn định, bên cạnh đó kỳ vọng về tăng trưởng hồi phục mạnh,... Những điều này sẽ củng cố thêm niềm tin về xu hướng tích cực. Ông Hòa tin tưởng, năm 2021, có những thời điểm sẽ là đỉnh cao mới, lịch sử của thị trường chứng khoán.

Tuy nhiên, bà Bình cũng chỉ rõ một số yếu tố bất lợi như: dịch Covid-19 kéo dài trên toàn cầu; căng thẳng trong cuộc chiến thương mại Hoa Kỳ - Trung Quốc tiềm ẩn những rủi ro về chính sách tác động đến nền kinh tế toàn cầu. Bên cạnh đó, sức cầu của thị trường, đặc biệt là sức mua của nhà đầu tư trong nước cần đủ lớn để giữ đà cho nhịp tăng trưởng của thị trường chứng khoán trong bối cảnh nhà đầu tư nước ngoài đã bán ròng mạnh trên thị trường chứng khoán thời gian gần đây.

Tuy vậy, chuyên gia kinh tế trưởng của Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV), TS Cấn Văn Lực cho rằng trong bối cảnh nền kinh tế còn gặp nhiều khó khăn, đà tăng của thị trường chứng khoán chủ yếu tập trung vào các lĩnh vực mới nổi và hưởng lợi chính sách trong khi cổ phiếu của nhiều ngành đang gặp khó khăn vẫn giảm khá mạnh như du lịch và giải trí, ô tô và phụ tùng, điện nước và xăng dầu khí đốt… Rủi ro nợ xấu vẫn hiện hữu và có thể bộc lộ rõ hơn bởi tác động của dịch bệnh đối với hệ thống các tổ chức tín dụng có độ trễ, doanh nghiệp và nền kinh tế còn nhiều khó khăn.

Trong khi đó, nền tảng nhà đầu tư chưa thực sự bền vững, chủ yếu là nhà đầu tư cá nhân, nhà đầu tư mới (F0), thiếu chuyên nghiệp, dòng tiền "mỏng" và "lỏng" có thể rút ra nhanh chóng; tâm lý đám đông vẫn còn. “Sự hưng phấn của thị trường thời gian qua tiềm ẩn nhiều rủi ro bởi thiếu sự kết nối giữa thị trường chứng khoán và nền kinh tế thực. Thị trường chứng khoán tăng mạnh trong khi kinh tế tăng trưởng thấp, doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn, phá sản tăng”, ông Lực nói.

Sớm cổ phần hóa sở giao dịch chứng khoán

TS Cấn Văn Lực khuyến nghị cần phát triển thị trường chứng khoán theo chiều sâu, tăng năng lực chống chịu với các cú sốc bên ngoài. Cụ thể, cần hoàn thiện và thực thi có hiệu quả các chiến lược và thể chế pháp luật trong lĩnh vực tài chính trong bối cảnh hội nhập sâu rộng và xu thế tài chính số; sớm ban hành văn bản hướng dẫn triển khai Luật Chứng khoán sửa đổi 2019.

Bên cạnh đó, phát triển sản phẩm trên nền tảng số, sản phẩm phái sinh và công cụ quản lý rủi ro tỷ giá, lãi suất; đa dạng hóa các loại hình trung gian tài chính như quỹ hưu trí tự nguyện/tư nhân, quỹ đầu tư bất động sản. Nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin và cơ sở dữ liệu thị trường như vận hành hệ thống giao dịch mới, không để xảy ra tình trạng nghẽn lệnh, sự cố kỹ thuật như thời gian qua.

Ngoài ra chú trọng xây dựng mô hình quản lý - giám sát rủi ro hệ thống, mô hình ổn định tài chính - tiền tệ và cơ chế xử lý khủng hoảng thị trường chứng khoán. Hiện đại hóa các công cụ, hình thức thanh tra, giám sát; tăng cường phối hợp quốc tế trong xây dựng các cam kết chung, khung pháp lý liên quan đến hoạt động tài chính số, ngân hàng số, kinh tế số. Chú trọng phổ cập kiến thức tài chính, nâng cao tính chuyên nghiệp nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán, đặc biệt đầu tư cá nhân; tăng cường vai trò của đại lý đầu tư, tư vấn chuyên nghiệp, các quỹ mở.

Nguyên Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Vũ Bằng đề xuất, Chính phủ duy trì các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp. Đặc biệt, nên sớm cổ phần hóa sở giao dịch chứng khoán để có thể áp dụng mô hình quản trị mới. "Các sở giao dịch chứng khoán luôn yêu cầu các công ty niêm yết phải quản trị theo nguyên tắc OECD, làm các chương trình thúc đẩy doanh nghiệp niêm yết để theo hướng quản trị mới. Trong khi đó, chính các sở lại không cải cách về quản trị, vẫn là sở hữu nhà nước thì không hợp lý", ông Bằng nói.

Tuệ Anh