Vaccine mới kích hoạt miễn dịch ở 99% bệnh nhân ung thư tuyến tụy
Kết quả mở ra triển vọng mới trong nghiên cứu điều trị ung thư tuyến tụy, căn bệnh có nguy cơ tái phát cao ngay cả sau phẫu thuật và hóa trị.
Ung thư tuyến tụy là một trong những dạng ung thư có tiên lượng xấu, không chỉ bởi khả năng tiến triển nhanh mà còn do nguy cơ tái phát ngay cả sau khi bệnh nhân đã được phẫu thuật hoặc hóa trị. Theo một số ước tính, bệnh có thể tái phát ở tới 80% bệnh nhân. Nguy cơ này đặc biệt đáng chú ý ở những người mang một số đột biến gene nhất định.
Một trong những mục tiêu quan trọng của nghiên cứu ung thư tuyến tụy là gene KRAS. Các đột biến ở gene này được tìm thấy trong khoảng 90% trường hợp ung thư biểu mô tuyến ống tụy - dạng ung thư tuyến tụy phổ biến nhất. Những đột biến này góp phần giúp tế bào ung thư tồn tại và phát triển. Vì vậy, các nhà khoa học đang tìm cách giúp hệ miễn dịch nhận diện những tế bào mang đột biến KRAS và chủ động tấn công chúng.
Một nghiên cứu do các nhà khoa học tại Mayo Clinic dẫn đầu vừa thử nghiệm vaccine camupepimut theo hướng tiếp cận này. Trong thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên giai đoạn 2, vaccine đã tạo ra phản ứng miễn dịch chống lại các đột biến KRAS ở gần như toàn bộ bệnh nhân được đánh giá.
Kết quả nghiên cứu được công bố trên tạp chí Nature Medicine ngày 30/10.
Vaccine hướng hệ miễn dịch vào các đột biến gây ung thư
Camupepimut được thiết kế nhằm huấn luyện hệ miễn dịch nhận diện và tấn công các tế bào ung thư mang 7 dạng đột biến phổ biến của gene KRAS.
Thử nghiệm có sự tham gia của 144 bệnh nhân từng được điều trị ung thư tuyến tụy mang đột biến KRAS bằng phẫu thuật và hóa trị. Trong đó, 96 người được tiêm vaccine, 48 người còn lại thuộc nhóm đối chứng. Tại thời điểm bắt đầu nghiên cứu, không bệnh nhân nào có dấu hiệu ung thư có thể phát hiện qua chẩn đoán hình ảnh.
Kết quả cho thấy, trong số 90 bệnh nhân được tiêm vaccine và đủ điều kiện đánh giá, có 98,9% ghi nhận phản ứng của tế bào T gia tăng trước các đột biến KRAS. Ở hơn 80% bệnh nhân, phản ứng này mạnh hơn ít nhất 9 lần so với trước khi tiêm.
Cần thêm bằng chứng về hiệu quả
Ông Ben George, tác giả chính của nghiên cứu, bác sĩ chuyên khoa ung thư tại Mayo Clinic, cho biết ung thư tuyến tụy từ lâu là căn bệnh rất khó điều trị bằng liệu pháp miễn dịch. Ông đánh giá kết quả tạo được phản ứng miễn dịch mạnh ở gần như toàn bộ bệnh nhân là tín hiệu đáng khích lệ.
“Chúng tôi đã chứng minh rằng có thể huấn luyện hệ miễn dịch nhận diện các đột biến KRAS này”, ông George nói. “Bước tiếp theo là tìm hiểu liệu việc làm đó có thể thay đổi diễn tiến bệnh ở bệnh nhân hay không”.
Nghiên cứu chưa chứng minh vaccine có thể ngăn ung thư tái phát hoặc kéo dài thời gian sống. Thử nghiệm không ghi nhận sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về thời gian sống không bệnh giữa nhóm tiêm vaccine và nhóm đối chứng.
Một phân tích thăm dò cho thấy những bệnh nhân có phản ứng miễn dịch mạnh hơn với vaccine dường như có thời gian sống không bệnh dài hơn. Dù vậy, mối liên hệ này cần được xác nhận qua các nghiên cứu tiếp theo.
Các nhà nghiên cứu dự kiến tiến hành thử nghiệm giai đoạn 3, bổ sung các liều vaccine tăng cường và đánh giá khả năng kết hợp với những phương pháp điều trị ung thư khác.
Kết quả nghiên cứu được đặt trong bối cảnh vaccine ung thư cá nhân hóa đang có những bước tiến đáng chú ý. Trước đó, vaccine mRNA cá nhân hóa điều trị ung thư hắc tố của Merck và Moderna đã cho thấy khả năng giảm 42% nguy cơ tái phát hoặc tử vong khi kết hợp với liệu pháp miễn dịch tiêu chuẩn, so với chỉ sử dụng phương pháp điều trị tiêu chuẩn.
Bên cạnh camupepimut, một hướng nghiên cứu khác cũng đang thử nghiệm vaccine mRNA cá nhân hóa cho bệnh nhân ung thư tuyến tụy. Theo thông tin được các nhà nghiên cứu công bố trong năm nay, 7 bệnh nhân có phản ứng miễn dịch với vaccine vẫn sống khỏe mạnh. Một bệnh nhân được chẩn đoán mắc bệnh ở tuổi 66, đã trải qua 9 liều vaccine và hiện 72 tuổi.
Các kết quả bước đầu cho thấy tiềm năng của vaccine trong việc huy động hệ miễn dịch chống lại ung thư. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế của camupepimut, đặc biệt là khả năng ngăn bệnh tái phát và kéo dài thời gian sống, vẫn cần được xác định qua thử nghiệm lâm sàng giai đoạn tiếp theo.