Moderna hé lộ bước tiến lớn với vaccine mRNA chống ung thư

Moderna và Merck vừa công bố kết quả tích cực từ thử nghiệm giai đoạn cuối đối với Intismeran, vaccine ung thư sử dụng công nghệ mRNA được cá nhân hóa cho từng bệnh nhân. Kết quả bước đầu cho thấy phương pháp điều trị có thể làm giảm nguy cơ ung thư hắc tố tái phát và lan rộng, đánh dấu một cột mốc quan trọng trong cuộc đua phát triển vaccine nhằm điều trị ung thư.

Theo kết quả tạm thời được công bố ngày 19/8, Intismeran đã đạt cả hai mục tiêu chính của thử nghiệm: giảm nguy cơ ung thư tái phát và hạn chế sự lan rộng của khối u. Moderna và Merck chưa công bố toàn bộ dữ liệu chi tiết, nhưng cho biết kết quả đầy đủ dự kiến sẽ được trình bày tại một hội nghị y khoa trong thời gian tới.

Đây được xem là kết quả tích cực đầu tiên từ một thử nghiệm giai đoạn cuối đối với vaccine ung thư sử dụng công nghệ mRNA.

Cá nhân hóa vaccine cho từng khối u

Intismeran được phát triển nhằm kích hoạt hệ miễn dịch của bệnh nhân nhận diện và tấn công các tế bào ung thư dựa trên những đột biến đặc trưng của khối u.

Khác với vaccine phòng bệnh truyền thống, vaccine ung thư không nhằm ngăn một người khỏe mạnh mắc bệnh. Thay vào đó, nó được thiết kế để hỗ trợ hệ miễn dịch nhận diện những dấu hiệu bất thường của tế bào ung thư và tiêu diệt chúng, qua đó hạn chế khả năng bệnh tái phát hoặc lan sang các cơ quan khác.

Moderna phát triển Intismeran cùng Merck và thử nghiệm vaccine kết hợp với Keytruda, một loại thuốc điều trị miễn dịch đã được sử dụng rộng rãi trong điều trị nhiều loại ung thư.

Theo Moderna, phương pháp này đặc biệt hướng tới những bệnh nhân mắc ung thư hắc tố nguy cơ cao đã được phẫu thuật loại bỏ khối u. Đây là nhóm bệnh nhân vẫn đối mặt với nguy cơ bệnh tái phát hoặc di căn ngay cả sau phẫu thuật.

Ông Stephen Hoge, Chủ tịch Moderna cho rằng, nếu được các cơ quan quản lý phê duyệt, phương pháp điều trị này có thể mang lại lợi ích cho những bệnh nhân ung thư hắc tố nguy cơ cao ngay từ năm tới.

Từ vaccine Covid-19 đến cuộc chiến chống ung thư

Thành công bước đầu của Intismeran cũng cho thấy tiềm năng mở rộng công nghệ mRNA vượt ra ngoài lĩnh vực vaccine phòng Covid-19.

Trong những năm gần đây, các nhà khoa học đã nghiên cứu khả năng sử dụng mRNA để hướng dẫn hệ miễn dịch nhận diện những đặc điểm riêng của tế bào ung thư. Về nguyên lý, công nghệ này cho phép tạo ra một “bản hướng dẫn” để hệ miễn dịch biết chính xác những mục tiêu cần tấn công.

Các nghiên cứu trước đây đã cung cấp một số bằng chứng cho thấy vaccine mRNA có thể giúp hệ miễn dịch nhận diện và tấn công tế bào ung thư. Những tín hiệu tích cực được ghi nhận trong các nghiên cứu trên động vật cũng như trong phân tích dữ liệu y tế của bệnh nhân ung thư.

Điểm đáng chú ý của Intismeran là vaccine được cá nhân hóa dựa trên đặc điểm của khối u ở từng bệnh nhân. Điều này phản ánh xu hướng ngày càng rõ trong điều trị ung thư: thay vì sử dụng một phương pháp giống nhau cho tất cả bệnh nhân, các nhà nghiên cứu tìm cách xây dựng liệu pháp phù hợp với đặc điểm sinh học của từng khối u.

Không chỉ ung thư hắc tố, các phương pháp tương tự đang được nghiên cứu để điều trị nhiều loại ung thư khác, trong đó có ung thư phổi, ung thư vú và ung thư tuyến tụy.

Một bước ngoặt nhưng chưa phải “vaccine chữa ung thư”

Dù kết quả của Moderna và Merck gây chú ý lớn, các chuyên gia cảnh báo không nên hiểu đây là một loại vaccine có thể chữa khỏi mọi dạng ung thư.

Trước mắt, Intismeran vẫn cần trải qua quá trình đánh giá của các cơ quan quản lý trước khi có thể được sử dụng rộng rãi. Những dữ liệu chi tiết về mức độ giảm nguy cơ tái phát, thời gian theo dõi bệnh nhân, tác dụng phụ và khả năng kéo dài thời gian sống vẫn cần được công bố đầy đủ. Merck cho biết hai công ty đã bắt đầu trao đổi với các cơ quan quản lý về phương pháp điều trị.

Dù vậy, bà Karen Knudsen, Giám đốc điều hành Viện Parker về Liệu pháp miễn dịch ung thư đánh giá kết quả của Moderna có thể báo hiệu một giai đoạn mới trong điều trị các loại ung thư khối u đặc: “Kết quả tích cực này đưa chúng ta thực sự bước sang giai đoạn tiếp theo của liệu pháp miễn dịch”, bà Knudsen nhận định, cho rằng đây là một khởi đầu đầy triển vọng.

Nếu các kết quả chi tiết tiếp tục xác nhận hiệu quả và độ an toàn của phương pháp, Intismeran có thể trở thành một trong những ứng viên đầu tiên đưa vaccine mRNA cá nhân hóa từ phòng thí nghiệm tiến gần hơn đến thực hành điều trị ung thư.