Sổ tay:

Phối hợp kiểm tra, xử lý vi phạm 

Xem với cỡ chữ
Trước tình trạng săn bắt, tiêu thụ các loài chim di cư tại Việt Nam diễn biến phức tạp, ảnh hưởng đến đa dạng sinh học và việc thực thi Hiệp định về Đối tác Đường bay chim nước di cư tuyến Australia - Đông Á (EAAFP), Bộ Tài nguyên và Môi trường đã xây dựng Chỉ thị về một số nhiệm vụ, giải pháp cấp bách để bảo tồn các loài chim hoang dã, di cư tại Việt Nam. Trong đó, phân rõ trách nhiệm cụ thể cho các bộ, ngành và địa phương.

Việt Nam được xác định là một trong những khu vực quan trọng bậc nhất trong mạng lưới các tuyến đường bay chim di cư và các loài chim đặc hữu với 63 vùng chim quan trọng toàn cầu và 7 vùng chim đặc hữu. Các vùng chim hoang dã, di cư như các Vườn Quốc gia: Xuân Thủy (tỉnh Nam Định), Tràm Chim (tỉnh Đồng Tháp), mũi Cà Mau (tỉnh Cà Mau)… đã tạo nên các giá trị thiên nhiên quan trọng của Việt Nam. Riêng khu vực Đông Dương có 49 loài chim đặc hữu thì Việt Nam đã có 33 loài, trong đó, có 10 loài đặc hữu chỉ có ở Việt Nam.

Liên quan đến vấn đề này, hiện đã có rất nhiều văn bản quy phạm pháp luật điều chỉnh như Luật Đa dạng sinh học; Luật Xử lý vi phạm hành chính; Luật Lâm nghiệp, và Bộ luật Hình sự (có 2 tội danh liên quan đến bảo vệ động vật hoang dã và bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm; đồng thời quy định xử lý hình sự cả pháp nhân thương mại nếu phạm các tội này); Nghị định số 160/2013/NĐ-CP về tiêu chí xác định loài và chế độ quản lý loài thuộc Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 64/2019/NĐ-CP; Thông tư số 04/2017/TT-BNNPTNT ban hành Danh mục loài động vật, thực vật hoang dã quy định trong Phụ lục của Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp… Ngoài ra, nhiều loài chim hoang dã, di cư như loài Sếu đầu đỏ, Cò mỏ thìa, Rẽ mỏ thìa… thời gian gần đây cũng được đưa vào Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ để quản lý, bảo vệ theo quy định của pháp luật.

 Tuy nhiên, báo cáo của Tổng cục Môi trường, Việt Nam có 868 loài chim, trong đó, 109 loài cần quan tâm bảo tồn, 11 loài cực kỳ nguy cấp, 19 loài nguy cấp, 28 loài sắp nguy cấp và 50 loài sắp bị đe dọa. Tình trạng săn bắt, tiêu thụ các loài chim di cư còn diễn biến phức tạp tại một số địa phương, trong khi đó, số lượng số vụ phát hiện, xử lý còn ít và khó khăn. Một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng này là do công tác phối hợp giữa các lực lượng nhằm phát hiện, truy bắt đối tượng có hành vi săn bắt, buôn bán, vận chuyển động vật hoang dã, nguy cấp, quý, hiếm chưa chặt chẽ, thiếu kịp thời...

Từ thực tế này, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan xây dựng Dự thảo Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ về một số nhiệm vụ, giải pháp cấp bách để bảo tồn các loài chim hoang dã, di cư tại Việt Nam. Theo đó, Dự thảo Chỉ thị đã giao trách nhiệm cụ thể cho các bộ, ngành và địa phương trong công tác bảo tồn các loài chim hoang dã, di cư như: Bộ Tài nguyên và Môi trường phối hợp với các quốc gia, tổ chức quốc tế liên quan tăng cường bảo vệ các loài chim hoang dã, di cư và đường bay xuyên biên giới bao gồm các vùng chim di cư quan trọng, điểm dừng chân của chúng tại Việt Nam; Bộ Công thương triển khai các biện pháp kiểm tra, xử lý các hình thức kinh doanh trực tuyến đối với chim hoang dã, di cư và các công cụ bẫy, bắt như các loại lưới, bẫy, linh kiện lắp ráp súng tự chế, súng săn; Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn chỉ đạo lực lượng kiểm lâm các cấp tăng cường tuần tra, ngăn chặn và xử lý nghiêm các hành vi săn, bắt, mua, bán, vận chuyển, kinh doanh, tàng trữ, tiêu thụ chim hoang dã, di cư trái pháp luật...

Như vậy, Dự thảo đã quy định rõ trách nhiệm, mỗi ngành, mỗi địa phương trong việc có biện pháp tăng cường bảo vệ, xử lý nghiêm những trường hợp vi phạm. Tuy nhiên, để thực sự ngăn chặn, chấm dứt tình trạng săn, bắt, tận diệt các loài chim hoang dã, di cư, ảnh hưởng tiêu cực đến cân bằng sinh thái, môi trường, an toàn sức khỏe con người và uy tín, hình ảnh của Việt Nam trên trường quốc tế, thiết nghĩ các ngành, các địa phương cần phối hợp chặt chẽ trong công tác thông tin cũng như kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm.

Hải Thanh