Dự thảo Luật Điện ảnh (sửa đổi)

Phát triển công nghiệp điện ảnh, đáp ứng nhu cầu công chúng 

Xem với cỡ chữ
Tại Phiên họp toàn thể lần thứ 2 của Ủy ban Văn hóa, Giáo dục sáng 24.9, các thành viên Ủy ban tán thành với sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Điện ảnh, nhưng vẫn còn một số vấn đề có ý kiến khác nhau. Tựu chung, các đại biểu mong muốn các quy định phải cụ thể, chặt chẽ và khả thi, mục tiêu cuối cùng là phát triển ngành công nghiệp điện ảnh Việt Nam, có những bộ phim chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu của công chúng.

Cụ thể hóa chính sách hỗ trợ

Theo Báo cáo thẩm tra Dự án Luật Điện ảnh (sửa đổi) của Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, về tổng thể, dự thảo Luật kế thừa hợp lý các quy định hiện hành; sửa đổi, bổ sung nhiều quy định mới. Cụ thể, dự thảo Luật đã bổ sung 1 chương; bổ sung mới 20 điều; sửa đổi, bổ sung nhiều quy định của Luật hiện hành để khắc phục bất cập trong thực tiễn. Tuy nhiên, để bảo đảm mục tiêu xây dựng Luật nhằm phát triển ngành công nghiệp điện ảnh, dự thảo Luật cần bổ sung các cơ chế, chính sách có tính đột phá hơn đối với hoạt động điện ảnh.

	Tạo cơ chế, chính sách đột phá cho điện ảnh Việt Nam phát triển
Tạo cơ chế, chính sách đột phá cho điện ảnh Việt Nam phát triển

Các thành viên Ủy ban cũng cho rằng, các chính sách của Nhà nước phát triển điện ảnh cần được lượng hóa cụ thể hơn, có trọng tâm, trọng điểm, hiệu quả. Đồng thời, có giải pháp ràng buộc về mặt pháp lý để khi triển khai thực hiện các chính sách bảo đảm khả thi trong thực tiễn; không giao Chính phủ quy định chi tiết những nội dung ưu đãi về tín dụng, thuế và phí vì thuộc thẩm quyền quyết định của Quốc hội. Ban soạn thảo cũng cần nghiên cứu, đưa vào luật một số chính sách về xã hội hóa; chính sách hợp tác công - tư; huy động các thành phần kinh tế, cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động điện ảnh… nhất là khi chúng ta đang hướng tới mục tiêu phát triển công nghiệp điện ảnh, xem điện ảnh là một phần của ngành công nghiệp văn hóa. 

Từ thực tế hệ thống rạp chiếu phim hiện nay chủ yếu do tư nhân quản lý, rạp của nhà nước cũ, xuống cấp, không đáp ứng nhu cầu người xem, ĐBQH Văn Thị Bạch Tuyết cho rằng, cần có chính sách để các rạp của nhà nước có thể hợp tác với doanh nghiệp cải tạo cơ sở vật chất hiện có, nâng cấp khai thác một cách hiệu quả; đồng thời, tạo điều kiện cho nhà sản xuất mới, đạo diễn trẻ giới thiệu phim của họ. Nếu như không có chính sách kịp thời thì có thể các rạp này sẽ bị chuyển sang công năng khác, người dân không có nơi xem phim Việt Nam sản xuất.

Quy định chặt chẽ, chế tài nghiêm khắc

Về sản xuất phim bằng nguồn ngân sách nhà nước, Ban soạn thảo đưa ra 2 phương án: Giao nhiệm vụ hoặc đặt hàng; giao nhiệm vụ hoặc đặt hàng hoặc đấu thầu. Đa số ý kiến thành viên Ủy ban lựa chọn phương án 2, nhằm tạo sự bình đẳng giữa các đơn vị nhà nước và tư nhân và phù hợp với Luật Đấu thầu. Đồng thời, đề nghị nghiên cứu quy định cụ thể trường hợp áp dụng hình thức đặt hàng, giao nhiệm vụ, đấu thầu. ĐBQH Hoàng Trung Dũng cho rằng, quy định 3 hình thức sản xuất nêu trên sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện, nếu đấu thầu được sẽ chọn được nhiều nhà làm phim tốt hơn, phát huy tính sáng tạo trong nghệ thuật.

ĐBQH Nguyễn Thị Việt Nga lại chọn phương án 1 (giao nhiệm vụ hoặc đặt hàng), bởi điện ảnh là ngành sản xuất đặc biệt, sản phẩm là tác phẩm nghệ thuật, khó đấu thầu như việc cung cấp các hàng hóa thông thường khác, các đơn vị trúng thầu chưa chắc là đơn vị sản xuất có chất lượng. Bên cạnh đó, hình thức đấu thầu theo các quy định của nhà nước ảnh hưởng nhiều tới tiến độ dự án làm phim và việc sáng tạo. Tuy nhiên, đại biểu cũng băn khoăn với việc giao nhiệm vụ và đặt hàng sản xuất phim, bởi thực tế không ít phim Nhà nước đặt hàng có chất lượng chưa tốt, khó thu hút khán giả cũng như bán vé chiếu rạp. Bởi vậy, nếu tiếp tục sản xuất phim bằng nguồn ngân sách nhà nước theo hình thức giao nhiệm vụ hoặc đặt hàng, cần có các quy định cụ thể, thẩm định trước nội dung, nghiệm thu chặt chẽ, để có được bộ phim chất lượng cao.

Về phổ biến phim trên không gian mạng, đa số ý kiến cho rằng hiện nay, nước ta chưa có đủ điều kiện, năng lực (bộ máy, nhân lực, hạ tầng kỹ thuật) đáp ứng yêu cầu tiền kiểm số lượng phim quá lớn được phổ biến trên không gian mạng. Bởi vậy, cần kết hợp việc tổ chức, cá nhân phổ biến phim tự phân loại phim với việc cấp phép phân loại, trong đó chủ yếu là các tổ chức, cá nhân tự phân loại phim; nghiên cứu cấp phép phân loại đối với những cơ sở phổ biến phim có tầm ảnh hưởng lớn tới chính trị, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại và trong điều kiện có thể cấp phép phân loại được.

Theo ĐBQH Trần Thị Thu Đông, điện ảnh là lĩnh vực có ảnh hưởng sâu sắc tới đời sống, văn hóa tinh thần của xã hội nhưng nhiều phim chiếu trên mạng hiện nay có nội dung tiêu cực, không đúng thuần phong mỹ tục. Tình trạng này nếu tiếp diễn sẽ có nguy cơ làm phai nhạt văn hóa Việt Nam và ảnh hưởng lớn đến thế hệ trẻ, vì thế, quy định về phổ biến phim cần được nghiên cứu kỹ, có chế tài nghiêm khắc, đủ sức răn đe để những cá nhân, tổ chức phải cân nhắc trước khi đăng tải, từ đó giảm lượng phim có nội dung độc hại.

Về Quỹ hỗ trợ phát triển điện ảnh, các thành viên Ủy ban đề nghị cân nhắc kỹ, vì nội dung chi của Quỹ trùng với nhiệm vụ chi của ngân sách nhà nước; bên cạnh đó, dự thảo Luật chưa đưa ra đủ căn cứ cũng như các giải pháp về khả năng tài chính độc lập. 

Đánh giá hồ sơ dự án Luật Điện ảnh sửa đổi đã được chuẩn bị công phu, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục Nguyễn Đắc Vinh cho rằng, những vấn đề còn ý kiến khác nhau sẽ được đưa ra để đại biểu Quốc hội tiếp tục thảo luận, cho ý kiến lần đầu tại Kỳ họp thứ Hai tới. Ban soạn thảo hoàn thiện các nội dung cần bảo vệ, với lý lẽ có sức thuyết phục cao để các đại biểu Quốc hội đồng tình, ủng hộ.

Ngọc Phương