Giám sát và trách nhiệm giải trình trong Quốc hội Nam Phi

Một Quốc hội minh bạch và dễ tiếp cận

Quốc hội Nam Phi đã chứng kiến quá trình chuyển đổi sang một cơ quan lập pháp dân chủ công khai, minh bạch, hoạt động hiệu quả. Cùng với đó là sự phát triển của hệ thống pháp luật và các quy định nhằm thúc đẩy trách nhiệm giải trình của cơ quan công quyền.

Một Quốc hội minh bạch và dễ tiếp cận -0
Nguồn: Rules

Trách nhiệm giải trình - cơ sở của Hiến pháp mới

Sau khi chế độ Apartheid bị lật đổ, cuộc tổng tuyển cử ở Nam Phi năm 1994 đánh dấu sự chuyển đổi từ một nhà nước áp bức sang một nền dân chủ lập hiến dựa trên nhân quyền, cởi mở và có trách nhiệm giải trình. Lần đầu tiên, đa số người dân Nam Phi được trao quyền bỏ phiếu bầu ra các nhà lãnh đạo có trách nhiệm, hành động vì lợi ích của họ và chịu trách nhiệm trước họ. Là phương tiện chính của nhà nước dân chủ, Hiến pháp đã thiết lập mô hình Nghị viện lưỡng viện, bao gồm Quốc hội (NA-Hạ viện) và Hội đồng quốc gia cấp tỉnh (NCOP-Thượng viện), mỗi bên có chức năng và nhiệm vụ cụ thể. Nhiệm vụ của Quốc hội là “bảo đảm Chính phủ do nhân dân quản lý theo Hiến pháp, pháp luật. Quốc hội thực hiện nhiệm vụ của mình trên cơ sở được trao quyền lựa chọn Tổng thống, xem xét, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước, thông qua luật cũng như giám sát hoạt động của cơ quan hành pháp.

Hiện tại, Quốc hội bao gồm 400 thành viên từ các đảng chính trị, được bầu 5 năm một lần theo tỷ lệ của từng hệ thống đại diện. Sau khi được thành lập, Quốc hội bầu Tổng thống làm người đứng đầu cơ quan hành pháp quốc gia. Sau đó, Tổng thống bổ nhiệm nội các trong số các thành viên của Quốc hội. Quốc hội chịu trách nhiệm giám sát hoạt động của Chính phủ để bảo đảm rằng Chính phủ hành động vì lợi ích của người dân. Ngược lại, Hiến pháp quy định rằng Chính phủ chịu trách nhiệm tập thể và cá nhân trước Quốc hội, cung cấp báo cáo đầy đủ và thường xuyên cho các thành viên Quốc hội.

Mở cửa với công chúng và báo chí

Những người soạn thảo Hiến pháp hiểu rằng để tăng cường trách nhiệm giải trình, cần có một Quốc hội minh bạch và cởi mở để người dân có thể theo dõi hoạt động của những người đại diện cho họ. Hơn nữa, cơ quan hành pháp có trách nhiệm giải trình trước dư luận.

Về mặt này, Hiến pháp quy định: “Quốc hội phải hoạt động một cách cởi mở, các cuộc họp của ủy ban phải được tiến hành công khai... Quốc hội không được hạn chế người dân, bao gồm cả giới truyền thông, tham dự các phiên họp của ủy ban trừ khi có lý do chính đáng”.

Kể từ đó, Quốc hội đã tích cực tìm cách mở rộng khả năng tiếp cận và tham gia của người dân vào các công việc. Tòa nhà Quốc hội luôn mở cửa, tạo điều kiện cho người dân và truyền thông tham dự các cuộc họp. Các phương tiện truyền thông cũng được khuyến khích thông tin về Quốc hội trên nhiều nền tảng khác nhau. Bản thân Quốc hội cũng có kênh truyền hình riêng với thông tin cập nhật. Ngoài ra, Quốc hội cũng nỗ lực để tiếp cận các địa phương, do thực tế là nhiều người dân ở địa phương không có đủ nguồn lực để đi lại hoặc tiếp cận các phương tiện truyền thông. Quốc hội cũng tạo điều kiện thuận lợi cho người khuyết tật tiếp cận. Trụ sở Quốc hội đều có thiết kế cho xe lăn và các cuộc tranh luận tại Quốc hội, ngoài ngôn ngữ bản địa, còn được dịch sang ngôn ngữ ký hiệu.

Khung pháp lý bảo đảm trách nhiệm giải trình

Do nguyên tắc trách nhiệm giải trình là trọng tâm của Hiến pháp mới, Quốc hội buộc phải xây dựng một khuôn khổ pháp lý và thủ tục mới để tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động của mình.

Trong những năm đầu tiên chuyển sang một nhà nước dân chủ, Quốc hội đã xem xét một số đạo luật và quy định nhằm thúc đẩy hoạt động giám sát và tăng cường trách nhiệm giải trình, bao gồm các đạo luật nhằm trao quyền cho các cơ quan quản lý dịch vụ công và giám sát tài chính công, đồng thời củng cố các cơ quan độc lập khác để hỗ trợ hệ thống kiểm tra, giám sát chẳng hạn như Ủy ban Nhân quyền, Ủy ban về giới, Cơ quan Bảo vệ công cộng và Tổng Kiểm toán nhà nước.

Là một phần trong các bước trao quyền cho các thành viên, Quốc hội đã thông qua Đạo luật về quyền, đặc quyền và quyền miễn trừ của Quốc hội và Hội đồng Quốc gia cấp tỉnh năm 2004. Đạo luật củng cố quyền miễn trừ cho phép nghị sĩ phát ngôn trong các cuộc họp mà không lo sợ bị truy tố vì phát ngôn của mình. Luật cũng đặt ra các thủ tục cho phép Quốc hội triệu tập bất kỳ cá nhân hoặc tổ chức nào đến điều trần. Những quyền hạn này là cần thiết để bảo đảm chức năng giám sát.

Năm 1999, Quốc hội đã thông qua Đạo luật Quản lý tài chính công năm 1999, nêu chi tiết các cam kết về kế toán của Chính phủ, đồng thời quy định mọi bộ trưởng hàng năm phải nộp kế hoạch ngân sách, báo cáo tài chính cũng như các báo cáo được kiểm toán cho Quốc hội. Ngay sau đó, Quốc hội đã thông qua Đạo luật Kiểm toán công năm 2004 để điều chỉnh hoạt động của Tổng kiểm toán nhà nước, cơ quan chịu trách nhiệm báo cáo kết quả kiểm toán lĩnh vực công cho Quốc hội.

Nội quy mới của Nghị viện

Trên cơ sở Hiến pháp, Quốc hội cũng đã thông qua nội quy mới, để bảo đảm rằng các vấn đề lợi ích công cộng là mối ưu tiên hàng đầu của cơ quan lập pháp. Nội quy mới tăng cường vai trò của nghị sĩ trong quy trình lập pháp, tạo điều kiện cho các cuộc tranh luận về các sáng kiến lập pháp, các báo cáo và đề xuất của ủy ban. Nội quy mới cũng trao cho nghị sĩ quyền đề xuất các nội dung thảo luận để Quốc hội xem xét. Quốc hội cũng thành lập các ủy ban thường trực để giám sát từng bộ trong chính phủ. Điều này đã giúp thúc đẩy tính liên tục cũng như chuyên môn hóa các nội dung và lĩnh vực mà các ủy ban giám sát.

Nội quy cũng cho phép các nghị sĩ chất vấn cơ quan hành pháp bằng cả văn bản và chất vấn trực tiếp. Trong phiên họp Quốc hội, mỗi nghị sĩ có thể đặt tối đa hai câu hỏi trực tiếp mỗi ngày và tối đa ba câu hỏi bằng văn bản mỗi tuần. Tổng thống, Phó Tổng thống có trách nhiệm trả lời chất vấn trước Quốc hội ít nhất 4 lần trong một năm. Thủ tướng có trách nhiệm trả lời các câu hỏi bằng miệng tại Quốc hội vào thứ Tư hàng tuần. Hoạt động chất vấn đã trở thành một công cụ quan trọng để Quốc hội nắm bắt thu thập thông tin và tăng cường hoạt động giám sát.

Nghị viện thế giới

Chế độ nghị viện Uzbekistan: Sự gặp gỡ của giá trị truyền thống và nền dân chủ hiện đại
Nghị viện thế giới

Chế độ nghị viện Uzbekistan: Sự gặp gỡ của giá trị truyền thống và nền dân chủ hiện đại

Xây dựng nhà nước pháp quyền là một quá trình phức tạp. Tuy nhiên, vào đầu thế kỷ XXI, một chân lý đã được khẳng định: một quốc gia sẽ không thể có nền dân chủ hoàn chỉnh nếu không có một quốc hội được trao toàn quyền. Ngày nay, Uzbekistan đang thực hiện những cải cách nhất quán để phát triển các thể chế dân chủ trên cơ sở đẩy mạnh vai trò của Quốc hội. Sự phát triển của chế độ nghị viện ở Uzbekistan có những nét đặc thù, là sự gặp gỡ giữa bản sắc dân tộc và các nguyên tắc dân chủ phổ quát.

Hành động vì sự phát triển và công bằng xã hội
Nghị viện thế giới

Hành động vì sự phát triển và công bằng xã hội

Với chủ đề bao trùm “Hành động của nghị viện vì sự phát triển và công bằng xã hội”, Đại hội đồng lần thứ 150 của IPU sẽ tập trung làm rõ những cam kết của nghị viện nhằm thúc đẩy các mục tiêu giảm nghèo, bảo đảm việc làm, thúc đẩy hòa nhập xã hội và tăng cường sự tham gia của các nhóm thiểu số vào quá trình ra quyết định.

Khẳng định vị thế Uzbekistan
Nghị viện thế giới

Khẳng định vị thế Uzbekistan

Lần đầu tiên trong lịch sử Trung Á, Đại hội đồng Liên minh Nghị viện Thế giới lần thứ 150 (IPU-150) sẽ diễn ra tại Thủ đô Tashkent của Uzbekistan. Việc Uzbekistan đăng cai hội nghị lớn nhất của cơ quan nghị viện thế giới là sự công nhận của cộng đồng quốc tế đối với hiệu quả của các cải cách đang được thúc đẩy ở Uzbekistan cũng như cho thấy ảnh hưởng ngày càng tăng của Uzbekistan trên trường quốc tế.

Từ Paris đến Tashkent: Hành trình bền bỉ vì chủ nghĩa nghị viện
Nghị viện thế giới

Từ Paris đến Tashkent: Hành trình bền bỉ vì chủ nghĩa nghị viện

Ngày 5.4 tới, Liên minh Nghị viện Thế giới (IPU) sẽ tổ chức lễ kỷ niệm Đại hội đồng lần thứ 150 (IPU-150) tại Thủ đô Tashkent của Uzbekistan. Đây là dịp để nhìn lại hành trình 136 năm qua của IPU, kể từ Đại hội đồng đầu tiên tại Paris năm 1889, nhìn lại những sự kiện tôn vinh tinh thần hợp tác bền bỉ giữa các nghị sĩ trên toàn thế giới cũng như một lần nữa khẳng định vai trò, vị trí và phạm vi hoạt động ngày càng được mở rộng trên toàn cầu của IPU.

Nguồn ITN
Nghị viện thế giới

Phát triển đường sắt bằng công nghệ và pháp lý

Nhật Bản là một trong những quốc gia có hệ thống đường sắt phát triển nhất thế giới, đặc biệt nổi bật với mạng lưới đường sắt cao tốc Shinkansen. Thành công này không chỉ đến từ công nghệ tiên tiến bảo đảm an toàn hàng đầu, mà còn nhờ khung pháp lý chặt chẽ và chiến lược phát triển hợp lý.

thechinaproject.com
Nghị viện thế giới

“Rồng sắt” hiện đại - biểu tượng sức mạnh công nghệ

Từ Vạn Lý Trường thành - kỳ quan của quá khứ - đến mạng lưới đường sắt cao tốc - biểu tượng của thời đại mới, Trung Quốc không ngừng ghi dấu những thành tựu vĩ đại. Chỉ trong hơn một thập kỷ, đất nước gấu trúc đã tận dụng nguồn lực khổng lồ, công nghệ tiên tiến và năng lực triển khai vượt trội để xây dựng hệ thống đường sắt cao tốc lớn nhất, hiện đại nhất thế giới. Không chỉ định hình lại giao thông trong nước, mạng lưới này còn trở thành biểu tượng cho sự phát triển, sức mạnh công nghệ và tầm ảnh hưởng ngày càng lớn của Trung Quốc.

Malaysia: Tiệm cận tiêu chuẩn quốc tế về quản trị dữ liệu
Quốc tế

Malaysia: Tiệm cận tiêu chuẩn quốc tế về quản trị dữ liệu

Nhờ những nỗ lực bảo vệ dữ liệu cá nhân, Malaysia đã trở thành thành viên của Thỏa thuận thực thi quyền riêng tư xuyên biên giới của Tổ chức Hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương năm 2023. Vào năm 2024, quốc gia này tiếp tục sửa đổi Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân (PDPA) ban hành năm 2010. Được thiết kế để hiện thực hóa cam kết củng cố niềm tin trong nước và hỗ trợ các nhà đầu tư nước ngoài, PDPA sửa đổi được kỳ vọng sẽ đưa Malaysia tiến gần hơn đến các tiêu chuẩn quốc tế và tìm kiếm sự công nhận từ các nước trong khu vực cũng như trên thế giới về bảo mật dữ liệu.

Nền tảng của niềm tin trong kỷ nguyên số
Quốc tế

Nền tảng của niềm tin trong kỷ nguyên số

Sau 3 năm có hiệu lực kể từ năm 2022, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân (PDPA) của Thái Lan đã chứng minh là một bước đi đúng đắn cần thiết, tạo ra một bộ tiêu chuẩn rõ ràng cho việc bảo vệ các thông tin cá nhân, giúp các doanh nghiệp địa phương nâng cao uy tín trên trường quốc tế.

Kết quả ấn tượng
Nghị viện thế giới

Kết quả ấn tượng

Năm 2015, Pháp ban hành Luật NOTRe nhằm cải cách chính quyền địa phương, giảm chi phí hành chính, tinh gọn bộ máy và nâng cao hiệu quả quản lý. Luật NOTRe được ban hành với các biện pháp chính như sáp nhập vùng hành chính, giảm số lượng hội đồng địa phương và tăng quyền tự chủ cho chính quyền cơ sở.

www.kl.dk
Nghị viện thế giới

Đan Mạch: Cải tổ cấu trúc mang tính lịch sử

Vào năm 2007, Đan Mạch đã trải qua một trong những cuộc cải cách chính quyền địa phương quan trọng nhất trong lịch sử đất nước, tạo ra một cấu trúc khu vực công hiệu quả và hiện đại hơn bằng cách giảm số lượng đô thị từ 271 xuống còn 98. Đồng thời, 14 tỉnh đã bị bãi bỏ và thay thế bằng 5 vùng hành chính lớn hơn.

Nguồn: ITN
Quốc tế

Hoài bão trở thành vựa lương thực của thế giới

Indonesia đang đẩy nhanh quá trình chuyển đổi từ nông nghiệp truyền thống sang nông nghiệp hiện đại thông qua phát triển các cụm nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Chiến lược này nhằm giảm tối đa chi phí sản xuất lên đến 50% và tăng gấp đôi sản lượng, hướng đến mục tiêu trở thành vựa lương thực của thế giới.

Nguồn: ITN
Quốc tế

Khung pháp lý toàn diện

Indonesia thiết lập một hệ thống pháp lý toàn diện để điều chỉnh và phát triển lĩnh vực nông nghiệp, tập trung vào tính bền vững, an ninh lương thực, cũng như tăng trưởng kinh tế. Trong đó, một số đạo luật, chính sách quan trọng có vai trò định hình ngành nông nghiệp của quốc gia này.

Nguồn: ITN
Quốc tế

Thu hút thanh niên làm nông nghiệp công nghệ cao

Indonesia đang triển khai một chiến lược đầy tham vọng nhằm thu hút 50.000 thanh niên tham gia vào lĩnh vực nông nghiệp hiện đại, với mục tiêu bảo đảm mức thu nhập tối thiểu 10 triệu rupiah (tương đương 640 USD) mỗi tháng. Đây là mức cao gấp 5 lần so với thu nhập trung bình hiện tại của nông dân Indonesia, thể hiện quyết tâm hiện đại hóa ngành nông nghiệp và giải quyết tình trạng thiếu hụt lao động trẻ trong lĩnh vực này.

Cải cách mạnh mẽ tuyển sinh đại học
Nghị viện thế giới

Cải cách mạnh mẽ tuyển sinh đại học

Kỳ thi vào đại học ở Hàn Quốc càng trở nên được quan tâm nhiều hơn khi có những nghi ngờ về hiệu quả của kỳ thi gia tăng vì một số nội dung trọng tâm của bài thi nằm ngoài chương trình học chính khóa. Có những ý kiến cho rằng, kết quả kỳ thi là “bài kiểm tra sự giàu có” bởi chỉ những gia đình có điều kiện cho con học luyện thi thêm mới có thể vượt qua; trước tình hình đó, tháng 7.2023, Bộ Giáo dục Hàn Quốc tuyên bố nội dung cải cách mạnh mẽ đối với kỳ thi tuyển sinh đại học cũng như kiểm soát chặt chẽ hoạt động dạy thêm, học thêm nhằm mang lại những kỳ thi đại học công bằng.

Tấm vé vào đại học “nặng” đến mức nào?
Nghị viện thế giới

Tấm vé vào đại học “nặng” đến mức nào?

Vào tháng 11 hàng năm, có khoảng nửa triệu học sinh Hàn Quốc tham dự thi tuyển sinh đại học, được gọi là "Suneung" theo tiếng Hàn hoặc tên gọi tiếng Anh là CSAT. Thi vào các trường top đầu là một áp lực khó khăn nhất đối với các gia đình và học sinh. Mọi hy vọng của xã hội, gia đình và bản thân các học sinh đều đặt trọn vào kỳ thi đại học với quan niệm cho rằng, kết quả thi quyết định thu nhập và thậm chí cả cuộc đời sau này của một người.

Hàn Quốc cải cách tuyển sinh đại học, hạn chế dạy thêm: Nghịch lý học chính khóa - học thêm
Nghị viện thế giới

Hàn Quốc cải cách tuyển sinh đại học, hạn chế dạy thêm: Nghịch lý học chính khóa - học thêm

Ở một số trường học, ngay trên các lớp học chính khóa, đã có những học sinh cuối cấp mang bài tập của lớp học thêm đến làm hoặc ngủ thiếp do phải tham gia lớp học thêm vào ban đêm; nguyên nhân là bởi nếu không tham gia học thêm ngoài thời gian học chính khóa, các sĩ tử sẽ khó lòng vượt qua được kỳ thi đại học mang tính "sống còn" với những đề thi không có trong chương trình chính khóa. Thực tế này đã tạo nên cuộc đua chi tiêu mạnh của các bậc phụ huynh cho giáo dục tư nhân, đặc biệt là các lò luyện thi, dẫn đến tình trạng bất công bằng trong tiếp cận giáo dục.