Ngành điều cần chiến lược bài bản 

Xem với cỡ chữ
Chủ tịch Hiệp hội Điều Việt Nam (VINACAS) PHẠM VĂN CÔNG cho biết lợi thế lớn nhất của ngành điều chính là công nghệ chế biến tiên tiến nhất thế giới do người Việt sản xuất, nhưng vậy là chưa đủ. Ngành cần có chiến lược bài bản làm tăng giá trị hạt điều, chuyển từ sơ chế nhân điều và xuất khẩu bán thành phẩm sang thành phẩm chế biến tinh, đi trực tiếp vào siêu thị.
Nguồn: ITN
Nguồn: ITN

Thị trường biến động liên tục

- Trong quý I xuất khẩu hạt điều tăng 13,2% về lượng nhưng giảm 16,8% về giá. Vì sao giá xuất khẩu điều giảm, thưa ông?

- Theo tôi, có 2 nguyên nhân chính. Thứ nhất, trong chuỗi giá trị điều toàn cầu, các nhà chiên rang mua nhân điều Việt Nam và chế biến ra nhiều sản phẩm. Từ đó, điều thành phẩm được cung ứng đến nhà bán lẻ, siêu thị để bán cho người tiêu dùng. Những tháng gần đây, chi phí vận chuyển tăng cao do giá thuê container và cước vận chuyển tăng. Thêm vào đó, các đối tác bán lẻ, siêu thị, nhà chiên rang không tăng giá mua do khó nâng giá với người tiêu dùng cuối cùng. Chính vì vậy, bên nhập khẩu yêu cầu phải giảm giá.

Thứ hai, những năm qua, công suất chế biến nhân điều của Việt Nam tăng mạnh, trong đó có nhiều nhà máy nhỏ. Các công ty sở hữu những nhà máy này năng lực tài chính không mạnh, do đó áp lực bán nhân điều để thu hồi vốn rất lớn. Họ chủ động giảm giá để bán được hàng khiến mặt bằng giá chung bị kéo xuống theo.

- Ngoài Covid-19, khó khăn hiện nay của ngành điều là gì, thưa ông?

- Diễn biến phức tạp, khó lường của dịch bệnh tác động mạnh đến ngành điều mà chi phí vận chuyển tăng cao khiến giá nhân điều giảm nói trên là một ví dụ cụ thể.

Đồng thời, thị trường xuất khẩu nhân điều biến động mạnh và liên tục, cạnh tranh đang ngày một gay gắt do một số nước châu Phi có những chính sách ưu đãi, hỗ trợ lớn để phát triển công nghiệp chế biến cùng với biện pháp mạnh để giữ giá điều thô xuất khẩu ở mức cao. Công nghiệp chế biến nhân điều của Việt Nam phát triển khá “nóng” trong thời gian qua với sự ra đời của nhiều nhà máy nhỏ, năng lực tài chính và công nghệ yếu đã gây nên những biến động không nhỏ về giá cả, chất lượng của cả điều thô nhập khẩu và nhân điều xuất khẩu.

Hiện tại các doanh nghiệp đã bắt đầu quan tâm, đầu tư cho chế biến sâu để nâng cao giá trị gia tăng cho hạt điều, đáp ứng nhu cầu đa dạng của người tiêu dùng, phát triển thị trường ở các nước và thị trường nội địa. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp còn gặp nhiều khó khăn trong việc tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu cũng như nắm bắt, đáp ứng thị hiếu đa dạng của người tiêu dùng.

Bên cạnh khó khăn, ngành điều cũng có thuận lợi là nhu cầu tiêu thụ không giảm dù xảy ra dịch bệnh. Bởi nhân điều có hàm lượng dinh dưỡng cao, dễ bảo quản, có thể tích trữ lâu… đáp ứng điều kiện về thời gian vận chuyển khi các nước thực hiện giãn cách xã hội.

“Giữ lượng, tăng chất, tăng giá”

		Ảnh minh họa
Ảnh minh họa

- Số liệu của Trung tâm thương mại quốc tế cho thấy, Việt Nam là nguồn cung hạt điều lớn nhất cho Nga trong năm 2020 nhưng đang chịu sự cạnh tranh với điều Belarus. Ngành điều có những giải pháp nào để gia tăng giá trị và giữ vững thị phần hạt điều tại thị trường này thưa ông?

- Để giữ vững thị phần hạt điều tại thị trường quốc tế nói chung và thị trường Nga nói riêng, theo tôi, việc nắm bắt thông tin thị trường chuẩn xác là căn cứ quan trọng bậc nhất để có quyết định kinh doanh đúng đắn của doanh nghiệp. VINACAS đã trực tiếp tham gia phát hành đều đặn các trang thông tin nội bộ định kỳ, cung cấp kịp thời các thông tin thị trường chuẩn xác, những nhận định, đánh giá, dự báo về thị trường cùng các khuyến cáo cho doanh nghiệp. Từ đó, doanh nghiệp sẽ đối chiếu với các nguồn thông tin khác cùng tình hình cụ thể của mình để chủ động đưa ra các quyết định sản xuất kinh doanh phù hợp.

Ngoài ra, toàn ngành cũng rất chú trọng mở rộng quan hệ quốc tế, phát triển thị trường, nâng cao kỹ năng quản lý; tập hợp, kết nối doanh nghiệp. Nhằm giúp các doanh nghiệp tiếp cận với các công nghệ chế biến hiện đại theo tiêu chuẩn quốc tế, chúng tôi đã và đang thực hiện các hoạt động thiết thực nhằm hỗ trợ, thúc đẩy cải tiến máy móc, thiết bị như tổ chức trình diễn nội bộ để nâng cao năng lực và hiệu quả chế biến, trong đó có chế biến sâu.

- Hướng đi của ngành thời gian tới như thế nào, thưa ông?

- Chủ trương chung của ngành là tiếp tục kiên trì thực hiện mục tiêu “giữ lượng, tăng chất, tăng giá” trong sản xuất kinh doanh, xuất nhập khẩu điều.

Lợi thế lớn nhất của ngành điều chính là công nghệ chế biến tiên tiến nhất thế giới do người Việt sản xuất. Tuy nhiên như vậy chưa đủ. Ngành cần có chiến lược bài bản làm tăng giá trị hạt điều, chuyển từ sơ chế nhân điều và xuất khẩu bán thành phẩm sang thành phẩm chế biến tinh, đi trực tiếp vào siêu thị.

Trên cương vị là Hiệp hội đại diện cho các doanh nghiệp điều Việt Nam, về lâu dài, chúng tôi đang xúc tiến nghiên cứu để kiến nghị với Chính phủ “Chiến lược phát triển ngành điều Việt Nam trong tình hình mới”, trong đó, có 2 mục tiêu lớn.

Một là, tập trung phát triển mạnh chế biến sâu, đáp ứng nhu cầu đa dạng của thị trường thế giới; giành vị trí xứng đáng trong chuỗi giá trị điều toàn cầu; đồng thời cũng chú trọng phát triển thị trường trong nước. Hai là, phát triển mạnh vùng nguyên liệu theo hướng chất lượng, hiệu quả; vừa tạo thế chủ động về nguồn nguyên liệu chất lượng cho chế biến, vừa góp phần thực hiện thành công chính sách “tam nông”.

- Xin cảm ơn ông!

Minh Trang thực hiện