Kinh nghiệm giám sát chuyên đề của HĐND tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu

Cơ sở yêu cầu giải trình, làm rõ 

Xem với cỡ chữ
​​​​​​​Để nắm bắt vấn đề giám sát thấu đáo, theo kinh nghiệm của Thường trực HĐND tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, nên gửi đề cương yêu cầu cơ quan, đơn vị báo cáo trước, trên cơ sở đó mới xây dựng đề cương, tiến hành khảo sát, giám sát tại cơ sở để “thẩm định” những điều cơ quan nhà nước cấp trên đã báo cáo. Những bất cập nhìn thấy, nghe được từ cơ sở; những vấn đề phát hiện “độ vênh” giữa báo cáo và thực tế sẽ là cơ sở để đoàn giám sát yêu cầu cơ quan quản lý nhà nước cấp trên giải trình, làm rõ trong buổi làm việc với đoàn (cuối đợt giám sát). Việc sử dụng phiếu điều tra tham vấn ý kiến nhân dân và các thiết bị hỗ trợ như máy ảnh, máy ghi âm… cũng góp vai trò quan trọng cung cấp, lưu giữ các tư liệu phục vụ giám sát.

Phát huy vai trò các thành viên am hiểu sâu

Có một yếu tố cho dù không được quy định cụ thể trong Luật nhưng có vai trò hết sức quan trọng trong mỗi buổi làm việc và cả đợt giám sát, đó chính là vai trò của người chủ trì (Trưởng, Phó đoàn giám sát). Thật khó yêu cầu người chủ trì giám sát phải giỏi hơn, am hiểu lĩnh vực chuyên môn sâu hơn tất cả các thành viên có mặt. Tuy nhiên, rất cần người chủ trì phải gợi mở, dẫn dắt, yêu cầu diễn giải và tổng hợp các vấn đề của đại biểu đã nêu trọng tâm, linh hoạt. Muốn được vậy, ngoài vai trò của Tổ giúp việc trong công tác chuẩn bị, người chủ trì phải nghiên cứu kỹ các tài liệu, hình dung trước các tình huống cần xử lý.

Từ thực tế việc lựa chọn chuyên đề giám sát thời gian qua có những bất cập như: Có những chủ đề giám sát với nội dung quá rộng hoặc lúc đề xuất đang là vấn đề được cử tri, dư luận quan tâm song tại thời điểm giám sát không còn là vấn đề “nóng”... theo Thường trực HĐND tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, việc cần lưu tâm đầu tiên là lựa chọn, xác định phạm vi nội dung giám sát cho phù hợp. Chỉ nên lựa chọn một số vấn đề trọng tâm, có nhiều bất cập, đã và đang được dư luận quan tâm tại thời điểm giám sát, tránh ôm đồm nhiều nội dung sẽ dàn trải, giám sát không sâu.

Việc xây dựng đề cương giám sát gửi đến các đơn vị chịu sự giám sát yêu cầu báo cáo có vai trò rất quan trọng. Ở bước này, cần phát huy vai trò của các thành viên Tổ giúp việc và các thành viên đoàn giám sát có chuyên môn, am hiểu sâu về lĩnh vực giám sát. Để có một đề cương chất lượng, cần xây dựng chi tiết các nội dung cần tìm hiểu trên cơ sở nghiên cứu kỹ các văn bản qui định của pháp luật, các tài liệu liên quan, ý kiến cử tri, kênh thông tin báo chí. Đối với mỗi cơ quan, đơn vị chịu sự giám sát nên có một đề cương riêng, hạn chế việc xây dựng đề cương chung gửi đến các cơ quan, đơn vị (trừ các cơ quan, đơn vị cùng có chung điều kiện, đặc điểm, chức năng, nhiệm vụ). Có như vậy, đoàn giám sát mới thu thập được những thông tin phong phú, đa chiều, mang sắc thái riêng ở mỗi cơ quan, đơn vị, địa phương.

Trước khi tiến hành giám sát, các thành viên đoàn cần nghiên cứu kỹ các văn bản pháp luật liên quan đến nội dung giám sát; thu thập, xử lý thông tin từ các báo cáo và nội dung nghe được từ các đối tượng chịu sự giám sát, để nhận thức đầy đủ về vấn đề được giám sát. Từ đó, có sự kiểm chứng, đánh giá về những thông tin thu thập được; sau khi có thông tin, người đại biểu cần phải có kỹ năng tổng hợp, phân tích để nhận ra ưu điểm, khuyết điểm, nguyên nhân của ưu, khuyết điểm để đưa ra đề xuất, kiến nghị.

Thường trực HĐND tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu trao đổi với chuyên gia về phát triển cảng biển và dịch vụ hậu cần cảng

Ảnh: Mạnh Đức 

Cơ sở “thẩm định” những nội dung báo cáo

Trước khi tiến hành giám sát, Trưởng đoàn giám sát tổ chức họp đoàn, Tổ giúp việc để phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên và thống nhất phương pháp tiến hành giám sát (nên có văn bản phân công). Có thể làm việc với cơ quan quản lý nhà nước trước, đi cơ sở sau và ngược lại, tùy từng nội dung giám sát cụ thể. Tuy nhiên, kinh nghiệm thực tiễn của HĐND tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu cho thấy, để nắm bắt vấn đề thấu đáo nên gửi đề cương yêu cầu cơ quan, đơn vị báo cáo trước, trên cơ sở đó mới xây dựng đề cương, tiến hành khảo sát, giám sát tại cơ sở để “thẩm định” những điều cơ quan nhà nước cấp trên đã báo cáo. Những bất cập nhìn thấy, nghe được từ cơ sở; những vấn đề phát hiện “độ vênh” giữa báo cáo và thực tế sẽ là cơ sở để đoàn giám sát yêu cầu cơ quan quản lý nhà nước cấp trên giải trình, làm rõ trong buổi làm việc với đoàn (cuối đợt giám sát). Ngoài ra, việc sử dụng phiếu điều tra tham vấn ý kiến nhân dân và sử dụng các thiết bị hỗ trợ như máy ảnh, máy ghi âm… cũng góp vai trò quan trọng trong việc cung cấp, lưu giữ các tư liệu phục vụ hoạt động giám sát.

Yêu cầu đặt ra là báo cáo giám sát chuyên đề phải đề ra được những kiến nghị cụ thể. Đã giám sát phải nêu được vấn đề làm được, chưa làm được và xác định được trách nhiệm cụ thể của từng cá nhân và đơn vị để đưa ra kiến nghị phù hợp. Báo cáo giám sát chuyên đề có chất lượng phải đánh giá được tình hình, ưu điểm, khuyết điểm, hạn chế, tồn tại; chỉ ra được nguyên nhân của hạn chế, khuyết điểm, nhất là phát hiện được những bất cập trong chính sách để kiến nghị bổ sung, sửa đổi, xây dựng cơ chế, chính sách mới.

Cùng với đó, việc theo dõi, đôn đốc và giám sát thực hiện kiến nghị, đề xuất của đoàn giám sát cần được thực hiện thường xuyên, quyết liệt với nhiều hình thức. Đối với một số kiến nghị quan trọng, bức xúc nhưng chậm giải quyết, Thường trực HĐND tỉnh cần đưa vào nội dung chất vấn tại kỳ họp, yêu cầu làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm, nhất là lộ trình giải quyết dứt điểm vấn đề.

TÂM LÊ