Kiên Giang: Những hướng đi mới trước thách thức biến đổi khí hậu 

Xem với cỡ chữ
Kiên Giang là tỉnh trọng điểm về nông nghiệp của vùng ĐBSCL, nông dân chiếm trên 70% dân số, lao động trong sản xuất nông nghiệp trên 50% trên toàn tỉnh. Tỉnh đã mạnh dạn chuyển đổi đất lúa ven biển kém hiệu quả sang mô hình luân canh vụ tôm - vụ lúa bền vững nhằm thích ứng với biến đổi khí hậu.

Từ nhiều năm qua, Kiên Giang luôn là tỉnh dẫn đầu về sản lượng lúa, với sản lượng cao nhất đạt trên 4,6 triệu tấn/năm. Tuy nhiên, những năm gần đây, Kiên Giang đã chuyển đổi đổi hàng chục ngàn hecta đất lúa ven biển sang luân canh tôm - lúa, mang lại hiệu quả kinh tế cao. Mô hình này không chỉ thích ứng với biến đổi khi hậu, nước biển dâng mà còn khai thác được lợi thế của một tỉnh ven biển, với bờ biển dài hơn 200km. Đây là thế mạnh mà tỉnh cần đầu tư phát triển ngành thủy sản đa dạng, nhất là nuôi tôm nước lợ.

Hòn Đất là huyện nằm trong vùng Tứ giác Long Xuyên, có diện tích đất sản xuất lúa lớn nhất tỉnh Kiên Giang, với khoảng 80 ngàn hecta/vụ. Đây cũng là địa phương có sản lượng dẫn đầu toàn tỉnh, đóng góp vào sản lượng chung hơn 1 triệu tấn lúa hàng hóa/năm. Cách đây hơn 20 năm, khi đẩy mạnh việc khai phá vùng Tứ giác Long Xuyên, mục tiêu lớn nhất thời điểm đó là ngọt hóa toàn vùng để phát triển canh tác lúa. Chính vì vậy, mà hệ thống cống đều được xây dựng ra tới sát biển, với cửa van một chiều nhằm thoát lũ và ngăn mặn. Nhờ vậy mà diện tích sản xuất lúa được mở rộng tối đa.

Tuy nhiên, hiện nay Kiên Giang đã quy hoạch, chuyển đổi một phần diện tích từ quốc lộ 80, dọc theo kênh Rạch Giá - Hà Tiên ra biển, chuyển sang mô hình luân canh tôm - lúa. Chỉ riêng huyện Hòn Đất, diện tích ven biển có thể chuyển đổi gần 20 ngàn hecta. Việc chuyển đổi này sẽ thích ứng tốt hơn với biến đổi khí hậu, nông dân không phải gồng mình chống chọi với nước mặn xâm nhập, để sản xuất lúa trong mùa nắng hạn. Ông Lê Văn Giàu, Trưởng phòng NN - PTNT Hòn Đất cho biết, hiện nay nông dân trong huyện đang tích cực chuyển đổi đất chuyên lúa sang mô hình luân canh tôm - lúa. Hiện đã thả nuôi tôm được 2.200/3.100ha theo kế hoạch. Từ nay đến cuối năm sẽ phấn đấu hoàn thành kế hoạch này. Theo ông Giàu, quy hoạch đến năm 2030, huyện Hòn Đất sẽ mở rộng diện tích tôm - lúa lên 16 ngàn hecta, tập trung ở các xã ven biển, từ tuyến quốc lộ 80 trở ra biển. Tuy nhiên, để việc chuyển đổi này được thuận lợi thì cần đầu tư, quy hoạch lại hệ thống thủy lợi. Đặc biệt là phải chuyển đổi công năng hệ thống cống ven biển, từ chức năng chính là ngăn mặn, giữ ngọt, sang điều tiết mặn ngọt, phục vụ phát triển kinh tế đa dạng.

Ông Quảng Trọng Thao, Phó Giám đốc Sở NN - PTNT Kiên Giang cho biết: “Năm nay tỉnh có kế hoạch nuôi tôm nước lợ với sản lượng là 81 ngàn tấn. Đến đầu tháng 9, đã thu hoạch được hơn 70 ngàn tấn. Với việc mở rộng diện tích thả nuôi, cùng với việc áp dụng các mô hình nuôi tiên tiến, khả năng năm nay sản lượng tôm nuôi của Kiên Giang sẽ đạt khoảng 86 - 87 ngàn tấn. Đây là mức tăng trưởng khá ấn tượng, nếu so với thời điểm năm 2015, con số này mới đạt 56 ngàn tấn”.

Năm 2020, Trung tâm Khuyến nông tỉnh Kiên Giang phối hợp với Phòng NN - PTNT, Trạm Khuyến nông huyện Vĩnh Thuận và chính quyền địa phương triển khai thực hiện Đề án "Ứng dụng công nghệ cao, tiết kiệm nước vào nuôi tôm công nghiệp theo hướng VietGAP tại tỉnh Kiên Giang” trên địa bàn huyện Vĩnh Thuận để làm điểm trình diễn và định hướng nhân rộng mô hình, với diện tích 0,4ha. Mục tiêu của đề án này nhằm tiếp tục phát huy tiềm năng hiện có của địa phương, từng bước cải tiến quy trình nuôi tôm thâm canh, giảm rủi ro, hạn chế dịch bệnh, ứng phó với biến đổi khí hậu. Đồng thời góp phần thực hiện hoàn thành chương trình phát triển nuôi tôm công nghiệp - bán công nghiệp đến năm 2020 của tỉnh.

Để khuyến khích tỉnh đã hỗ trợ các hộ tham gia mô hình được số tiền 40 triệu đồng, trong đó hỗ trợ chi phí con giống 20 triệu đồng và 20 triệu đồng hỗ trợ chi phí thức ăn. Ông Ngô Văn Út - Phó Trưởng phòng Khuyến ngư, Trung tâm Khuyến nông tỉnh Kiên Giang cho biết: “Mô hình này tại địa phương đang được thực hiện rất tốt và mang lại hiệu quả cho người dân. Tuy nhiên, để áp dụng mô hình này, chi phí đầu tư trang thiết bị máy móc hơi cao nên nông dân còn e dè. Khả năng nhân rộng mô hình này tương đối tốt ở xã Vĩnh Phong của huyện Vĩnh Thuận, vì xã này có quy hoạch mấy trăm hécta để nuôi tôm công nghiệp”.

Ông Út cho biết thêm, chính vì hiệu quả cao nên người dân nhân rộng rất nhiều. Hiện mô hình này được người dân các huyện Kiên Lương, Hà Tiên, Giang Thành, Hòn Đất cũng triển khai thực hiện và có kết quả tốt. Mô hình này giảm nhiều rủi ro, nâng cao tỷ lệ thành công của vụ nuôi. Nếu khai thác tốt sẽ giúp tăng năng suất tôm và tăng số vụ nuôi/năm, góp phần phát triển nuôi tôm bền vững.bTheo ông Út, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, công nghệ cao vào nuôi tôm công nghiệp theo hướng VietGAP không chỉ giúp tạo sản phẩm bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm phục vụ tiêu dùng trong nước mà còn mở rộng các thị trường xuất khẩu.

Minh Ngọc