Xây dựng nông thôn mới ở Trung du - miền núi Bắc Bộ

Hướng tới 60% xã đạt chuẩn 

Xem với cỡ chữ
Giai đoạn 2021 - 2025, các tỉnh trung du - miền núi Bắc Bộ đặt mục tiêu có 60% số xã đạt chuẩn nông thôn mới, trong đó có ít nhất 10% số xã đạt chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu. Đây là mục tiêu không đơn giản bởi sau 10 năm thực hiện, tỷ lệ này trên toàn vùng mới đạt 35%. Điều này đòi hỏi các tỉnh trong vùng cần có cách làm quyết liệt, hiệu quả hơn.

Nhiều cách làm sáng tạo

Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, tính chung giai đoạn 2013 - 2020, các tỉnh trung du miền núi Bắc Bộ đã huy động được khoảng 343 nghìn tỷ đồng đầu tư cho Chương trình, chiếm 12,84% tổng vốn huy động của cả nước, trong đó ngân sách trung ương là 25,8 nghìn tỷ đồng, chiếm 7,5%.

Người dân xã Cốc Lầu, huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai làm đường giao thông nông thôn
Nguồn: Báo Lào Cai

Đến hết tháng 8.2020, toàn vùng có 16 đơn vị cấp huyện được Thủ tướng công nhận đạt chuẩn/hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới, trong đó có một số tỉnh khó khăn như: Lai Châu, Sơn La, Yên Bái. “Việc những địa phương khó khăn được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới cấp huyện có sức lan tỏa rất lớn và tạo động lực phấn đấu trong tỉnh và toàn vùng, thể hiện nông thôn mới hoàn toàn có thể thành công trên diện rộng ở vùng khó khăn, chứ không chỉ tập trung vào một hay vài xã có điều kiện ưu đãi hơn”, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn nhìn nhận.

Để đạt được kết quả này, toàn vùng đã ghi nhận nhiều cách làm hay, sáng tạo trong xây dựng nông thôn mới. Tại Lào Cai - một trong những địa phương tiêu biểu toàn quốc được Chủ tịch Nước tặng Huân chương Lao động hạng Nhất về những thành tích đạt được trong phong trào xây dựng nông thôn mới - từ năm 2016 đã mở rộng bộ tiêu chí quốc gia bằng cách đưa ra tiêu chí cấp thôn. Các thôn sẽ phấn đấu đạt thôn nông thôn mới trước giúp xã hoàn thành mục tiêu, sau khi hoàn thành sẽ tiếp tục phấn đấu thôn kiểu mẫu để đáp ứng mục tiêu cao hơn. Nhờ có bộ tiêu chí “con” này mà phong trào thi đua mạnh mẽ hơn, kết quả thực chất hơn, với khoảng 200 thôn kiểu mẫu và thôn nông thôn mới phân bố đều khắp tỉnh. Mặt khác, tỉnh cũng phân công trách nhiệm cho các lãnh đạo sở, ngành, doanh nghiệp tiêu biểu giúp đỡ các xã trong xây dựng nông thôn mới. Có trên 140 cán bộ lãnh đạo trực tiếp gánh vác trọng trách này, kết quả giúp đỡ sẽ bình xét hàng năm nhằm tạo sự cạnh tranh.

Tại Hà Giang, trên cơ sở xây dựng nông thôn mới gắn với xây dựng làng văn hóa du lịch và thực hiện chương trình quy tụ, sắp xếp, ổn định dân cư... nhiều địa phương  đã có những cách làm sáng tạo, mô hình hiệu quả như: Trồng cam sành theo quy trình VietGAP ở huyện Bắc Quang; thôn tự chủ, tự quản tại huyện Bắc Quang; tổ hợp tác sản xuất nông, lâm nghiệp, chăn nuôi lợn hàng hóa tại huyện Xín Mần; nhân rộng cây ấu tẩu, thảo quả ở huyện Quản Bạ… Bên cạnh đó, để huy động sức dân hoàn thành các công trình nông thôn mới, tỉnh phân công cụ thể các cơ quan, đơn vị phụ trách thường xuyên xuống cơ sở; tổ chức cho cán bộ, công chức, viên chức ngày thứ 7 xuống cùng với nhân dân làm đường giao thông nông thôn. Các xã thành lập tổ, đội phụ trách về kỹ thuật làm đường giao thông; huy động các tầng lớp nhân dân đóng góp ngày công, hiến đất xây dựng công trình phúc lợi…

Mặc dù vậy, kết quả xây dựng nông thôn mới toàn vùng vẫn chênh lệch khá lớn so với các vùng khác, đặc biệt là tại các thôn, bản vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới. Tính đến hết tháng 8.2020, toàn vùng mới có 798/2.280 xã được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới, đạt 35%, thấp hơn so với mức đạt chuẩn của cả nước là 60,23%; bình quân đạt 13,52 tiêu chí/xã, thấp hơn so với bình quân chung của cả nước là 16,26 tiêu chí/xã. Tỷ lệ hộ nghèo cao nhất so với các vùng khác của cả nước và gấp 3 lần so với mức trung bình toàn quốc (năm 2019, tỷ lệ này là 16,4% trong khi cả nước chỉ có 5,7%). Đầu tư của Nhà nước và xã hội cho nông nghiệp, nông thôn trong vùng còn thấp. Các tỉnh vẫn chưa cân đối được ngân sách nên rất khó khăn trong việc bố trí, dành nguồn lực từ ngân sách địa phương cho nông nghiệp, nông thôn…

Ưu tiên nguồn lực cho phát triển sản xuất, bảo đảm sinh kế

Trong giai đoạn 2021 - 2025, các tỉnh trung du - miền núi Bắc Bộ đặt mục tiêu có 60% số xã đạt chuẩn nông thôn mới (trong đó có ít nhất 10% số xã đạt chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu); 30% đơn vị cấp huyện đạt chuẩn/hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới; tỷ lệ người dân nông thôn được sử dụng nước sinh hoạt hợp vệ sinh đạt 96%.

Đối chiếu với kết quả thực hiện trong 10 năm qua khi tỷ lệ xã đạt chuẩn nông thôn mới toàn vùng mới đạt 35%, đây rõ ràng là mục tiêu không đơn giản. Để hiện thực hóa mục tiêu, giải pháp chủ yếu trước tiên là đẩy mạnh công tác tuyên truyền và thực hiện hiệu quả cuộc vận động xã hội sâu rộng về xây dựng nông thôn mới. Trong đó, chú trọng nâng cao vai trò chủ thể của người dân và cộng đồng tham gia xây dựng nông thôn mới đi vào chiều sâu, đem lại sự chuyển biến tích cực rõ nét hơn tới từng thôn, bản, ấp, hộ gia đình và cuộc sống trực tiếp của mỗi người dân, đặc biệt là vùng miền núi, vùng có điều kiện đặc biệt khó khăn.

Bên cạnh đó, huy động và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực đầu tư cho xây dựng nông thôn mới, trong đó ưu tiên nguồn lực cho phát triển sản xuất, bảo đảm sinh kế cho người dân. Đồng thời, phát triển đồng bộ kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, nhất là các hạ tầng thiết yếu như hệ thống cầu, cống, công trình thủy lợi, đê điều, giao thông nông thôn, giao thông nội đồng… để đáp ứng được yêu cầu sản xuất, đời sống, hiện đại hóa và phát triển bền vững nông nghiệp, nông thôn.

Mặt khác, các tỉnh cũng sẽ tăng cường bảo vệ và cải thiện môi trường nông thôn, chú trọng các hoạt động phối hợp với các tổ chức đoàn thể chính trị, xã hội đẩy nhanh tiến độ xây dựng các mô hình tuyên truyền viên bảo vệ môi trường cấp xã. Phát triển và nhân rộng các phong trào làm sạch làng quê; nâng cao tỷ lệ sử dụng nước sạch đạt chuẩn; nâng cao tỷ lệ thu gom và xử lý chất thải rắn từ sinh hoạt của người dân nông thôn với các mô hình phù hợp (liên xã, liên huyện). Ngoài ra, đẩy mạnh thực hiện chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” gắn với xây dựng thương hiệu, tạo thuận lợi cho việc tiêu thụ sản phẩm và thu hút đầu tư.

Đan Thanh