Để kiến nghị kiểm toán được thực hiện triệt để 

Xem với cỡ chữ

Sáng nay (1.4), Quốc hội thảo luận ở hội trường về Báo cáo công tác nhiệm kỳ 2016 - 2021 của Kiểm toán Nhà nước. Trong nhiệm kỳ này, Kiểm toán Nhà nước kiến nghị xử lý tài chính 353.733 tỷ đồng, tăng 3,5 lần so với giai đoạn 2011 - 2015. Tuy vậy, vẫn còn nhiều kiến nghị của kiểm toán chưa được thực hiện  hoặc thực hiện chưa triệt để.

Cũng trong nhiệm kỳ này, Kiểm toán Nhà nước đã chuyển 20 vụ việc có dấu hiệu tội phạm sang cơ quan Cảnh sát điều tra để điều tra làm rõ và xử lý theo quy định của pháp luật; 2 vụ việc đã báo cáo Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Bộ Công an điều tra xử lý theo quy định. So với nhiệm kỳ 2011 - 2015, số vụ việc có dấu hiệu tội phạm được phát hiện chuyển sang cơ quan điều tra tăng 9 vụ việc, tương ứng tỷ lệ tăng 45%. Kiểm toán Nhà nước đã cung cấp 498 hồ sơ, báo cáo kiểm toán và các tài liệu liên quan cho cơ quan của Quốc hội, Ủy ban Kiểm tra Trung ương, cơ quan điều tra và các cơ quan nhà nước khác có thẩm quyền, con số này tăng gần 5 lần so với nhiệm kỳ trước để phục vụ công tác điều tra, kiểm tra, giám sát.

Bên cạnh đó, Kiểm toán Nhà nước cũng kiến nghị sửa đổi, bổ sung, thay thế, hủy bỏ 786 văn bản quy phạm pháp luật, văn bản quản lý sai quy định hoặc không phù hợp với quy định chung của Nhà nước và thực tiễn, kịp thời khắc phục “lỗ hổng” về cơ chế, chính sách, tránh thất thoát, lãng phí, siết chặt kỷ cương, kỷ luật tài chính, góp phần làm lành mạnh nền tài chính quốc gia. Kiểm toán Nhà nước đã kiến nghị cơ quan có thẩm quyền chỉ đạo, tổ chức kiểm điểm trách nhiệm đối với nhiều tập thể, cá nhân có sai phạm theo quy định của pháp luật.

Kiểm toán Nhà nước là cơ quan do Quốc hội thành lập, hoạt động độc lập và chỉ tuân theo pháp luật, thực hiện kiểm toán việc quản lý, sử dụng tài chính, tài sản công. Chức năng này đã được quy định rất rõ trong Hiến pháp 2013. Thực thi nhiệm vụ được giao, trong 5 năm qua Kiểm toán Nhà nước đã phát hiện, chỉ ra nhiều tồn tại, hạn chế, bất cập trong công tác quản lý, điều hành, sử dụng tài chính, tài sản công của các bộ, ngành, địa phương và đơn vị. Trên cơ sở đó có những kiến nghị chấn chỉnh kịp thời.

Kết quả kiểm toán đã cung cấp cho Quốc hội, Chính phủ, các cơ quan chức năng và đơn vị được kiểm toán nhiều kiến nghị có giá trị thực tiễn; đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu về thông tin phục vụ hoạt động giám sát, hoàn thiện pháp luật và phê chuẩn quyết toán ngân sách nhà nước của Quốc hội và HĐND các cấp. Ngoài ra, thông qua hoạt động kiểm toán góp phần làm lành mạnh và minh bạch hóa nền tài chính công, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh và quản trị doanh nghiệp của các tập đoàn, tổng công ty nhà nước.

Đánh giá về vai trò của Kiểm toán Nhà nước, trong phiên họp thứ 52 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội (ngày 11.1.2021), Chủ tịch Quốc hội Khóa XIV Nguyễn Thị Kim Ngân nhận định, kết luận của Kiểm toán Nhà nước khi chỉ ra sai phạm, bất cập ở đâu đó bao giờ cũng có hai mặt, một mặt chỉ ra sai phạm, mặt khác kiến nghị sửa các quy định pháp luật cho phù hợp. Ủy ban Thường vụ Quốc hội căn cứ vào các kết luận Kiểm toán Nhà nước để xem xét, quyết định kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hàng năm; phê chuẩn quyết toán ngân sách hàng năm, phê chuẩn dự toán ngân sách trung ương và phân bổ dự toán ngân sách nhà nước và phân bổ dự toán ngân sách trung ương hàng năm.

Nhìn vào những kết quả đã đạt được trong nhiệm kỳ này cho thấy, Kiểm toán Nhà nước đã “tròn vai” và có một nhiệm kỳ thành công. Tuy vậy, bên cạnh bức tranh sáng đó vẫn còn những điều băn khoăn. Đó là: tỷ lệ thực hiện kiến nghị về xử lý tài chính mặc dù tăng nhưng vẫn còn nhiều kiến nghị chưa được thực hiện, bình quân chỉ đạt 73,6%. Thực hiện kiến nghị liên quan đến hủy bỏ, sửa đổi, bổ sung văn bản còn thấp, mới chỉ đạt 136/786 văn bản kiến nghị, tỷ lệ này còn thấp hơn so với nhiệm kỳ trước. Việc không thực hiện kiến nghị kiểm toán cho thấy việc tuân thủ quy định pháp luật của các cơ quan, đơn vị chưa nghiêm. Câu hỏi đặt ra là nguyên nhân, vướng mắc vì đâu mà tỷ lệ thực hiện kiến nghị của Kiểm toán Nhà nước chưa cao? Do nguyên nhân chủ quan hay khách quan?

Để bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, các kiến nghị của Kiểm toán Nhà nước không bị "nằm trên giấy", mong rằng, khi thảo luận, các đại biểu Quốc hội sẽ đưa ra các giải pháp hữu hiệu để sớm chấm dứt tình trạng này. Đã đến lúc cần phải công khai danh tính các đơn vị không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ kịp thời các kiến nghị kiểm toán trên diễn đàn Quốc hội để các đại biểu Quốc hội, cử tri biết và giám sát. Cùng với đó, xem xét xử lý trách nhiệm người đứng đầu cơ quan không thực hiện kiến nghị kiểm toán. 

Hà An