Cùng doanh nghiệp vượt qua khó khăn 

Xem với cỡ chữ
Hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam trong nửa đầu năm 2020 gặp nhiều khó khăn bởi từ giữa tháng 3.2020 đến nay, dịch bệnh đã ảnh hưởng đến các thị trường đối tác thương mại lớn của Việt Nam là Mỹ, EU, Nhật Bản,… Bộ Khoa học và Công nghệ đã triển khai nhiều phương án hỗ trợ các doanh nghiệp KHCN để cùng chung tay giúp đỡ vượt qua giai đoạn khó khăn này.

Thị trường trong nước và nước ngoài cùng co hẹp

Phó Cục trưởng Cục phát triển thị trường và doanh nghiệp khoa học và công nghệ Trần Xuân Đích cho biết: Tình hình xuất khẩu tháng 5.2020 vừa được Bộ Công thương công bố từ kết quả khảo sát gần 130.000 doanh nghiệp của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, theo đó trường tiêu thụ và xuất khẩu, 57,7% số doanh nghiệp bị ảnh hưởng cho biết thị trường tiêu thụ bị giảm mạnh; 47,2% doanh nghiệp có hoạt động xuất khẩu khẳng định hàng hóa sản xuất ra không xuất khẩu được. Hoạt động xuất nhập khẩu từ đầu quý 2.2020 đã chịu tác động mạnh bởi dịch Covid-19, đặc biệt ở các đối tác thương mại hàng đầu của Việt Nam như: EU, Mỹ, Nhật, ASEAN…

Phó Cục trưởng Cục phát triển thị trường và doanh nghiệp khoa học và công nghệ Trần Xuân Đích giao lưu với độc giả.
Ảnh: Duy Thông

Dù tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam trong tháng 5.2020 đạt 37,9 tỉ USD, tăng 5% so với tháng trước, nhưng giảm 15,7% so với cùng kỳ năm 2019. Tính chung 5 tháng, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa ước đạt 196,84 tỉ USD, giảm 2,8% so với cùng kỳ năm ngoái.

Đáng chú ý, 3 nhóm hàng chính là nông - thủy sản, nhiên liệu - khoáng sản và công nghiệp chế biến tình hình xuất khẩu có cải thiện so với tháng trước, nhưng nếu so với cùng kỳ năm 2019 thì giảm mạnh, trong đó giảm mạnh nhất đến 60,6% là nhiên liệu - khoáng sản. Nguyên liệu, vật tư linh kiện trong nước không sản xuất được phải nhập khẩu có khả năng bị gián đoạn, không có đủ nguyên liệu để sản xuất sản phẩm. Nhân viên, người lao động bị cách ly. Nhiều doanh nghiệp khó khăn khi phụ thuộc vào các chuyên gia, lao động công nghệ cao từ ngước ngoài.

Đánh giá của Phòng Thương mại Hoa Kỳ (Amcham) tại Việt Nam cho thấy, khoảng 1/3 công ty Hoa Kỳ tại Trung Quốc xác định sẽ hủy bỏ hoặc tạm dừng đầu tư vào Trung Quốc. Có tới 40% DN cho hay sẽ dịch chuyển một phần hoặc toàn bộ dây chuyền sản xuất khỏi Trung Quốc. Dự báo năm 2020, xu hướng dịch chuyển sản xuất, đầu tư từ thị trường Trung Quốc sẽ dịch chuyển đến các nước trong khu vực Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam.

Cùng chung chuỗi tác động toàn cầu ấy, các DNKHCN cũng đã và đang phải đối mặt với những khó khăn, thách thức. Khó khăn trong sản xuất, kinh doanh, đầu tư đã đến với các DNKHCN ngay từ đầu mùa dịch, khi thị trường xuất nhập khẩu bị ảnh hưởng nặng nề.

Ông Trần Xuân Đích nhấn mạnh: Việt Nam và nhiều nước trên thế giới đóng cửa một phần hoặc toàn bộ biên giới để ngăn chặn dịch Covid- 19 lây lan, dẫn đến việc doanh nghiệp hoàn toàn dừng lại việc xuất khẩu hàng hóa. Đối với thị trường trong nước, do yêu cầu của công tác phòng chống dịch nên hệ quả là sức mua, sức tiêu thụ của người tiêu dùng giảm mạnh. Khó khăn trên dẫn đến tình trạng nhiều doanh nghiệp, công ty phải tạm dừng một phần trong dây chuyền sản xuất hoặc kéo giãn tiến độ sản xuất, thậm chí tạm ngừng hoạt động sản xuất kinh doanh, dừng thực hiện các hợp đồng đã ký với đối tác.

Đồng hành cùng doanh nghiệp

Toàn cảnh buổi Giao lưu trực tuyến "Giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp KH-CN vượt qua khó khăn do Covid-19”
Toàn cảnh buổi Giao lưu trực tuyến "Giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp KH-CN vượt qua khó khăn do Covid-19”

Trong thời gian qua, Nhà nước đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp. Cụ thể: Công văn số 897/TCT-QLN về việc gia hạn nộp thuế, miễn tiền chậm nộp do ảnh hưởng bởi dịch bệnh Covid-19 ngày 3.3.2020 của Tổng Cục thuế. Nghị định số 41/2020/NĐ-CP ngày 8.4.2020 của Chính phủ quy định việc gia hạn thời hạn nộp thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân và tiền thuê đất. Nghị quyết 116/2020/QH14 ngày 19.6.2020.áp dụng đối với người nộp thuế TNDN là tổ chức hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ có thu nhập chịu thuế theo quy định của Luật Thuế TNDN (sau đây gọi là doanh nghiệp), bao gồm: Doanh nghiệp được thành lập theo quy định của pháp luật Việt Nam; Tổ chức được thành lập theo Luật Hợp tác xã; Đơn vị sự nghiệp được thành lập theo quy định của pháp luật Việt Nam; Tổ chức khác được thành lập theo quy định của pháp luật Việt Nam có hoạt động sản xuất, kinh doanh có thu nhập.

Trong đó, giảm 30% số thuế TNDN phải nộp của năm 2020 đối với trường hợp doanh nghiệp có tổng doanh thu năm 2020 không quá 200 tỷ đồng. Doanh nghiệp căn cứ quy định tại khoản 1 Điều 2 để tự xác định số thuế được giảm khi tạm nộp thuế TNDN theo quý và quyết toán thuế TNDN năm 2020.

Ông Trần Xuân Đích cho biết, hiện nay Bộ Khoa học và Công nghệ đang khẩn trương phối hợp với Bộ Tài chính, Bộ Thông tin và Truyền thông xây dựng Thông tư hướng dẫn ưu đãi thuế đối với doanh nghiệp khoa học và công nghệ. Cụ thể Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Thông tin và Truyền thông đã dự thảo tiêu chí xác định dịch vụ mới có ứng dụng kết quả khoa học và công nghệ trong lĩnh vực công nghệ thông tin và gửi Bộ Tài chính tổng hợp vào dự thảo Thông tư hướng dẫn về ưu đãi thuế đối với doanh nghiệp KHCN.

Cũng theo ông Trần Xuân Đích, ngoài những chính sách, biện pháp hỗ trợ cho các doanh nghiệp KHCN trên cả nước, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ giao cho các đơn vị chức năng trực thuộc Bộ trong thời gian tới tích cực triển khai các hoạt động hỗ trợ dành cho doanh nghiệp KHCN, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo tại các địa phương chịu ảnh hưởng nặng của dịch Covid 19 như Đà Nẵng, Quảng Nam. Tăng cường thực hiện các hội thảo, tập huấn theo hình thức online, phổ biến chính sách qua các phương tiện truyền thông nhằm hỗ trợ doanh nghiệp KHCN, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo tiếp cận các chính sách hỗ trợ của Nhà nước dành cho hoạt động KHCN. Hỗ trợ các Sở KHCN triển khai các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp của trung ương và địa phương. Cụ thể: trong thời gian qua, Đà Nẵng, Quảng Nam đã ban hành các Chương trình hỗ trợ dành cho doanh nghiệp KHCN, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, doanh nghiệp đổi mới công nghệ tại địa phương. Bộ sẽ tích cực hỗ trợ Sở triển khai các chương trình hỗ trợ này đạt hiệu quả cao nhất.

Đồng thời, một số doanh nghiệp đã nghiên cứu và triển khai nhiều ứng dụng công nghệ để tăng khả năng tiếp cận khách hàng, thay đổi phương thức kinh doanh từ trực tiếp truyền thống sang kinh doanh online, giao hàng và thanh toán tận nhà, duyển dịch cơ cấu sản phẩm trong đó nghiên cứu và sản xuất kinh doanh các mặt hàng thiết yếu có nhu cầu cao, nội địa hóa nguồn cung nguyên vật liệu; nghiên cứu đầu tư dây chuyền sản xuất các thiết bị y tế, các sản phẩm chế phẩm sinh học phục vụ cho công tác phòng, chống dịch.

Ví dụ như: Công ty Sao Thái Dương đã hợp tác với các nhà khoa học để chế tạo thành công hai bộ kit phát hiện virus SARS-CoV-2, Công ty CP Công nghệ mới Nhật Hải đang bắt tay nghiên cứu chế tạo thử nghiệm một số hợp chất nano từ thiên nhiên có khả năng ức chế Sars-CoV-2, ngăn bão hòa Cytokine và giảm khả năng đông máu, hỗ trợ điều trị cho các bệnh nhân mắc Covid-19,…

Với những quyết sách về kinh tế và phương châm chống dịch hiệu quả của Chính phủ trong thời gian qua đã, đang và sẽ tiếp tục tạo niềm tin cho các nhà đầu tư, các tập đoàn nhập khẩu - bán lẻ đối với thị trường Việt Nam. Đây là thời cơ để Việt Nam có thể bứt ra và giảm dần sự phụ thuộc. Đây cũng là cơ hội tốt để DN Việt Nam nói chung, DNKHCN nói riêng đón bắt những làn sóng đầu tư mới, những thị trường xuất nhập khẩu mới. Câu hỏi được đặt ra lúc này là, làm sao để chúng ta tận dụng được lợi thế của việc dịch chuyển chuỗi cung ứng và chuyển dịch sản xuất. Hơn lúc nào hết, chúng ta cần chuẩn bị tốt nhất các điều kiện nhằm thu hút và sẵn sàng đón tiếp, giới thiệu địa điểm cho các nhà đầu tư để tranh thủ đón làn sóng dịch chuyển dòng vốn đầu tư sau đại dịch Covid-19.

Xuân Tùng