Chuyên mục “Luật – Những điểm mới”

Bỏ nhiều thủ tục, giảm chi phí, tránh phiền hà cho dân 

Xem với cỡ chữ
Luật Cư trú năm 2020 đã thay thế việc đăng ký, quản lý thường trú từ phương thức thủ công bằng sổ giấy sang phương thức quản lý hiện đại bằng công nghệ thông tin. Đổi mới phương thức quản lý theo hướng này giúp công dân không cần mang theo các loại giấy tờ có chứa thông tin cá nhân vì đã thể hiện trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, cũng không phải sao y chứng thực các loại giấy tờ này khi thực hiện thủ tục hành chính hoặc tham gia giao dịch dân sự mà chỉ cần mang theo thẻ Căn cước công dân hoặc cung cấp mã số định danh cá nhân cho cơ quan chức năng để thực hiện.

Giải quyết đăng ký thường trú tối đa 7 ngày

Theo Thiếu tướng, Thứ trưởng Bộ Công an Lê Quốc Hùng, Luật Cư trú năm 2020 đã thực hiện đơn giản hóa thủ tục hành chính, giấy tờ công dân liên quan đến công tác đăng ký, quản lý cư trú. Luật thay thế việc đăng ký, quản lý thường trú từ phương thức thủ công bằng sổ giấy sang phương thức quản lý hiện đại bằng công nghệ thông tin. Cụ thể là quản lý bằng việc sử dụng mã số định danh cá nhân để truy cập, cập nhật, điều chỉnh trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Thông tin về nơi thường trú của mỗi công dân là trường thông tin dữ liệu số được cập nhật, điều chỉnh trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, Cơ sở dữ liệu quốc gia về cư trú.

		Thiếu tướng, Thứ trưởng Bộ Công an Lê Quốc Hùng Ảnh: Hoàng Ngọc
Thiếu tướng, Thứ trưởng Bộ Công an Lê Quốc Hùng
Ảnh: Hoàng Ngọc

Việc đổi mới phương thức quản lý theo hướng này giúp công dân không cần mang theo các loại giấy tờ có chứa thông tin cá nhân vì đã thể hiện trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, cũng không phải sao y chứng thực các loại giấy tờ này khi thực hiện thủ tục hành chính hoặc tham gia giao dịch dân sự mà chỉ cần mang theo thẻ Căn cước công dân hoặc cung cấp mã số định danh cá nhân cho cơ quan chức năng để thực hiện, Thứ trưởng Bộ Công an Lê Quốc Hùng nhấn mạnh.

Luật bỏ toàn bộ các thủ tục về cấp đổi sổ hộ khẩu, cấp lại sổ hộ khẩu, cấp giấy chuyển hộ khẩu; sửa đổi, bổ sung các thủ tục tách sổ hộ khẩu, tách hộ gia đình, được thực hiện bằng việc điều chỉnh, cập nhật trường thông tin về chủ hộ, quan hệ với chủ hộ trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, Cơ sở dữ liệu về cư trú; điều chỉnh thay đổi trong sổ hộ khẩu; xác nhận việc trước đây đã đăng ký thường trú… Nhờ sử dụng phương thức quản lý hiện đại này, Thứ trưởng Lê Quốc Hùng cho biết, nếu thời gian giải quyết đăng ký thường trú trước đây là 15 ngày thì theo luật mới tối đa chỉ còn 7 ngày.

Luật Cư trú năm 2020 đã bỏ các quy định riêng về điều kiện đăng ký thường trú tại thành phố trực thuộc Trung ương, tức là không có quy định riêng về điều kiện đăng ký thường trú tại thành phố trực thuộc trung ương; việc đăng ký thường trú tại tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương là như nhau, không có sự phân biệt, được áp dụng chung, thống nhất trên toàn quốc. Quy định này nhằm tạo sự bình đẳng trong quản lý cư trú đối với mọi công dân; bảo đảm quyền tự do cư trú của công dân theo quy định của Hiến pháp năm 2013 và bảo đảm tốt hơn quyền, lợi ích hợp pháp của công dân đang sinh sống trên địa bàn thành phố trực thuộc Trung ương nhưng chưa được đăng ký thường trú mặc dù có chỗ ở hợp pháp.

Bổ sung 6 trường hợp bị xóa đăng ký thường trú

Ngoài các trường hợp bị xóa đăng ký thường trú như hiện nay, xuất phát từ thực tiễn và để nâng cao hiệu quả quản lý về cư trú, nắm đúng thực tế số hộ, số người thường trú trên địa bàn, phục vụ công tác bảo đảm an ninh trật tự, an toàn xã hội, hoạch định, thực hiện chính sách an sinh xã hội và bảo vệ quyền, lợi ích chính đáng của người có liên quan, Thứ trưởng Lê Quốc Hùng nêu rõ, Luật Cư trú năm 2020 đã bổ sung 6 trường hợp xóa đăng ký thường trú.

Thứ nhất, những người vắng mặt liên tục tại nơi thường trú từ 12 tháng trở lên mà không đăng ký tạm trú tại chỗ ở khác hoặc không khai báo tạm vắng, trừ trường hợp xuất cảnh ra nước ngoài nhưng không phải để định cư, hoặc trường hợp đang chấp hành án phạt tù, chấp hành biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc, đưa vào trường giáo dưỡng.

Thứ hai, những người đã được cơ quan có thẩm quyền cho thôi quốc tịch Việt Nam, tước quốc tịch Việt Nam, hủy bỏ Quyết định cho nhập quốc tịch Việt Nam.

Thứ ba, người đã đăng ký thường trú tại chỗ ở do thuê, mượn, ở nhờ nhưng đã chấm dứt việc thuê, mượn, ở nhờ mà sau 12 tháng kể từ ngày chấm dứt việc thuê, mượn, ở nhờ mà vẫn chưa đăng ký thường trú ở chỗ ở mới.

Thứ tư, người đã đăng ký thường trú tại chỗ ở hợp pháp nhưng sau đó quyền sở hữu chỗ ở đó đã chuyển cho người khác mà sau 12 tháng kể từ ngày chuyển quyền sở hữu vẫn chưa đăng ký thường trú ở chỗ mới, trừ trường hợp được chủ sở hữu mới đồng ý tiếp tục cho thuê, cho mượn, cho ở nhờ và cho đăng ký thường trú tại chỗ ở đó.

Thứ năm, người đã đăng ký thường trú tại chỗ ở cho thuê, mượn, ở nhờ nhưng đã chấm dứt việc thuê, mượn, ở nhờ và không được người cho thuê, cho mượn, cho ở nhờ đồng ý cho giữ đăng ký thường trú tại chỗ ở đó; Người đã đăng ký thường trú tại chỗ ở thuộc quyền sở hữu của mình nhưng đã chuyển quyền sở hữu chỗ ở cho người khác và không được chủ sở hữu mới đồng ý cho giữ đăng ký thường trú tại chỗ ở đó.

Thứ sáu, người đã đăng ký thường trú tại chỗ ở đã bị phá dỡ, tịch thu theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc tại phương tiện đã bị xóa đăng ký phương tiện theo quy định của pháp luật.

Luật còn bổ sung quy định rõ về các địa điểm không được đăng ký thường trú mới. Thứ trưởng Lê Quốc Hùng lý giải, đây là những nơi ở không an toàn, không thể ở lâu dài hoặc nếu cho phép đăng ký thường trú mới tại chỗ ở đó sẽ phát sinh phức tạp liên quan đến an ninh, trật tự, quy hoạch phát triển địa phương. Do đó, cần yêu cầu công dân không được đăng ký thường trú mới vào những địa điểm này.

Tại cuộc họp báo công bố lệnh của Chủ tịch Nước về 7 luật, trước những lo ngại về tiến độ hoàn thành Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư có khớp nối và theo kịp tiến độ cấp thẻ căn cước công dân mới hay không, Thứ trưởng Bộ Công an Lê Quốc Hùng khẳng định, ngay từ quá trình xây dựng dự thảo Luật Cư trú, Bộ Công an đã có dự liệu và rất chủ động cho công việc quan trọng này. Từ tháng 3.2020, Bộ Công an đã có kế hoạch triển khai thực hiện Dự án Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Kế hoạch xác định sẽ hoàn thành cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư trước ngày 1.7.2021 (tức là trước ngày Luật Cư trú năm 2020 có hiệu lực thi hành). Bộ Công an hiện đang tích cực thu thập thông tin về dân cư theo quy định mới, phấn đấu hoàn thành đúng tiến độ.

Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư sẽ được kết nối và chia sẻ dữ liệu với các cơ quan có liên quan, khi hoàn thành, tất cả các đầu mối có thẩm quyền đăng ký về cư trú đều được kết nối theo đúng thẩm quyền phân cấp, không kể miền núi, đồng bằng, vùng sâu, vùng xa hay đô thị đều được cung cấp đầu mối quản lý dân cư. Thay vì quản lý bằng giấy tờ, chúng ta sẽ quản lý bằng công nghệ số và điện tử. Hiện nay việc thực hiện không có vấn đề gì trở ngại, không ảnh hưởng đến tiến độ hoàn thành theo quy định của pháp luật, Thứ trưởng Bộ Công an khẳng định. 

 

Hoàng Ngọc