Hệ thống hưu trí của Trung Quốc: Ưu điểm và thách thức

Bao phủ toàn dân bằng hệ thống ba trụ cột

Bao phủ toàn dân bằng hệ thống ba trụ cột

Trong hơn ba thập kỷ, Trung Quốc đã nỗ lực chuyển đổi từ mô hình kinh tế kế hoạch cũ, nơi lương hưu được trả và bảo đảm hoàn toàn thông qua các doanh nghiệp nhà nước, sang mô hình phù hợp với thị trường. Hiện tại, Trung Quốc thúc đẩy mô hình hưu trí ba trụ cột, bao gồm hệ thống lương hưu cơ bản do nhà nước lãnh đạo; chương trình lương hưu tự nguyện của người lao động từ người sử dụng lao động; chương trình lương hưu tự nguyện của cá nhân.

Đối với lao động thành thị

Trung Quốc đã thực hiện bảo hiểm hưu trí cho lao động thành thị ở khu vực công và ở các doanh nghiệp với một hệ thống gồm ba trụ cột. Trụ cột đầu tiên và chính là hệ thống bảo hiểm xã hội hưu trí cơ bản được thiết lập vào năm 1990. Để bổ sung cho trụ cột đầu tiên, Chính phủ đã bổ sung niên kim doanh nghiệp vào năm 2004 như là trụ cột thứ hai của hệ thống. Và vào năm 2022, Chính phủ đã đưa ra các tài khoản hưu trí cá nhân (IRA) như là trụ cột thứ ba. Cụ thể của mỗi trụ cột như sau:

Năm 2022, Trung Quốc khởi động chương trình hưu trí cá nhân, tạo thành hệ thống hưu trí ba trụ cột. Nguồn: asianinvestor.net
Năm 2022, Trung Quốc khởi động chương trình hưu trí cá nhân, tạo thành hệ thống hưu trí ba trụ cột. Nguồn: asianinvestor.net

Hệ thống hưu trí cơ bản: Đây là hệ thống hưu trí bắt buộc cho mọi người dân, gồm các chương trình: lương hưu cơ bản; chương trình hưu trí không đóng góp; chương trình hưu trí cho người dân nông thôn và người dân thành thị không có việc làm hưởng lương.

Nguồn quỹ được hình thành từ 3 nguồn:

- Người sử dụng lao động đóng 16% (trước kia là 20%) tổng quỹ lương vào quỹ lương hưu chung, phụ thuộc vào các quy định của địa phương.

- Người lao động đóng 8% tổng thu nhập vào tài khoản cá nhân bắt buộc. Thu nhập tối thiểu để tính toán mức đóng góp bằng 60% tiền lương trung bình tại địa phương năm trước đó. Thu nhập tối đa để tính toán mức đóng góp không cố định nhưng có thể bằng 300% tiền lương trung bình tại địa phương năm trước đó.

- Trợ cấp của Chính phủ trong trường hợp quỹ địa phương gặp khó khăn.

Mặc dù là chế độ bảo hiểm tự nguyện, nhưng khi áp dụng thì có thể coi là “bắt buộc”, đặc biệt là đối với những đối tượng có thu nhập.

Niên kim doanh nghiệp: Do chủ doanh nghiệp và nhân viên cùng đóng góp tự nguyện trong đó chủ doanh nghiệp đóng góp 1/12 tổng chi quỹ lương của năm trước liền kề. Tổng đóng góp của chủ doanh nghiệp và người lao động không vượt quá 1/6 tổng chi quỹ lương của năm trước liền kề. Quỹ này được chính quyền giao cho các nhà đầu tư tài chính chuyên nghiệp, có uy tín quản lý và đầu tư. Đến tuổi nghỉ hưu, người lao động có thể lĩnh tiền hằng tháng hoặc một lần từ tài khoản của mình.

Hệ thống tài khoản cá nhân (IRA): ra mắt từ năm 2022, hệ thống này do người lao động đóng góp tự nguyện trên cơ sở có thể chọn đầu tư tiền trong IRA của họ vào một số sản phẩm tài chính nhất định để kiếm được lợi nhuận cao hơn nhưng cá nhân phải chịu rủi ro đầu tư.

Tính đến nay, sau chưa đầy 1,5 năm ra đời, hệ thống IRA của Trung Quốc thu hút hơn 60 triệu người mở tài khoản. Sự tham gia vào hệ thống IRA này dự kiến sẽ tăng nhanh chóng, với tổng tài sản đạt gần 163 tỷ NDT (23 tỷ USD) vào năm 2025 và tăng gấp năm lần lên 884,9 tỷ NDT (124 tỷ USD) vào năm 2030.

Ngược lại với sự gia tăng nhanh chóng của các kế hoạch tư nhân, hệ thống niên kim doanh nghiệp phát triển chậm chạp. Đến năm 2022, trong số gần 53 triệu công ty đủ điều kiện tham gia tại Trung Quốc, chỉ có 128.000 công ty, ít hơn 0,25%, đã đăng ký vào kế hoạch. Hơn nữa, chỉ có 30,1 triệu trong tổng số 733,51 triệu nhân viên trên toàn quốc (khoảng 4%) được đăng ký vào hệ thống trợ cấp doanh nghiệp. Hầu hết những người tham gia là nhân viên của các doanh nghiệp nhà nước hoặc các công ty tư nhân lớn, trong khi các doanh nghiệp vừa và nhỏ có tỷ lệ tham gia thấp.

Đối với lao động nông thôn, thành thị không có việc làm

Để tăng độ bao phủ của hệ thống bảo hiểm hưu trí, Trung Quốc đã thúc đẩy Chương trình bảo hiểm hưu trí cho lao động nông thôn và thành thị với đối tượng tham gia là tất cả người lao động trên 16 tuổi chưa tham gia bất kỳ chương trình bảo hiểm hưu trí công nào, cư dân thành thị và nông thôn thất nghiệp, người lao động có công việc linh hoạt.

Nguồn quỹ được hình thành từ ba nguồn: đóng góp của cá nhân, hỗ trợ của tập thể và trợ cấp của Chính phủ.

Người dân có thể tự do lựa chọn giữa 12 mức đóng góp cố định (tổng số tiền đóng) mỗi năm: với mức tối thiểu là 100 NDT và tối đa là 2.000 NDT (các mức đóng góp tiếp theo có thể do chính quyền địa phương quy định tùy theo tình hình cụ thể).

Mức hưởng được tính như sau: Người tham gia bảo hiểm sẽ được hưởng lương hưu gồm hai phần: phần do Chính phủ đảm bảo và phần còn lại được tính từ tài khoản của cá nhân.

Phần tiêu chuẩn do Chính phủ bảo đảm hiện tại là 1.400 NDT/tháng. Trên cơ sở này, lương hưu bổ sung hàng năm sẽ được cấp cho những lao động đủ điều kiện. Trong số đó, đối với những người đóng góp hơn 15 năm. Cứ vượt quá một năm, lương hưu cơ bản sẽ tăng thêm 20 NDT/tháng.

Phần từ Tài khoản cá nhân: bằng tổng số tồn tích trong tài khoản tính đến khi hưởng lương hưu chia cho 139 tháng.

Tính đến cuối năm 2022, hệ thống hưu trí của Trung Quốc đã đạt được phạm vi bao phủ gần như toàn dân, với khoảng 1,05 tỷ người tham gia, còn khoảng 350 triệu người không được bảo hiểm, chủ yếu là những người dưới 16 tuổi.

Tình trạng chênh lệch giữa thành thị và nông thôn

Mặc dù hệ thống hưu trí ba trụ cột của Trung Quốc đạt được thành tựu quan trọng với mức độ bao phủ cao, song một trong những bất cập hiện nay của hệ thống này là tình trạng chênh lệch về mức thụ hưởng hưu trí của lao động thành thị và những lao động nông thôn không có hộ khẩu thành thị.

Đặc biệt, có rất nhiều lao động nông thôn đang làm việc ở thành thị, nhưng do không có hộ khẩu thành thị nên họ không được đóng bảo hiểm theo chương trình bảo hiểm hưu trí ở thành thị.

Người lao động di cư từ nông thôn ra thành thị luôn chiếm tỷ lệ thấp trong số những người tham gia chương trình lương hưu đô thị cơ bản. Số lượng người lao động di cư nông thôn được hưởng chế độ lương hưu của nhân viên thành thị năm 2017 ước tính chỉ là 62 triệu người, chiếm 22% tổng số người lao động di cư tại thời điểm đó.

Vào cuối năm 2020, có 285 triệu người lao động di cư ở Trung Quốc, chiếm khoảng 36,8% dân số có việc làm, nhưng hầu hết trong số họ không được đưa vào các chương trình lương hưu của nhân viên thành thị hoặc chỉ là một phần của các chương trình bảo hiểm y tế dành cho cư dân thành thị và nông thôn.

Nghị viện thế giới

Chế độ nghị viện Uzbekistan: Sự gặp gỡ của giá trị truyền thống và nền dân chủ hiện đại
Nghị viện thế giới

Chế độ nghị viện Uzbekistan: Sự gặp gỡ của giá trị truyền thống và nền dân chủ hiện đại

Xây dựng nhà nước pháp quyền là một quá trình phức tạp. Tuy nhiên, vào đầu thế kỷ XXI, một chân lý đã được khẳng định: một quốc gia sẽ không thể có nền dân chủ hoàn chỉnh nếu không có một quốc hội được trao toàn quyền. Ngày nay, Uzbekistan đang thực hiện những cải cách nhất quán để phát triển các thể chế dân chủ trên cơ sở đẩy mạnh vai trò của Quốc hội. Sự phát triển của chế độ nghị viện ở Uzbekistan có những nét đặc thù, là sự gặp gỡ giữa bản sắc dân tộc và các nguyên tắc dân chủ phổ quát.

Hành động vì sự phát triển và công bằng xã hội
Nghị viện thế giới

Hành động vì sự phát triển và công bằng xã hội

Với chủ đề bao trùm “Hành động của nghị viện vì sự phát triển và công bằng xã hội”, Đại hội đồng lần thứ 150 của IPU sẽ tập trung làm rõ những cam kết của nghị viện nhằm thúc đẩy các mục tiêu giảm nghèo, bảo đảm việc làm, thúc đẩy hòa nhập xã hội và tăng cường sự tham gia của các nhóm thiểu số vào quá trình ra quyết định.

Khẳng định vị thế Uzbekistan
Nghị viện thế giới

Khẳng định vị thế Uzbekistan

Lần đầu tiên trong lịch sử Trung Á, Đại hội đồng Liên minh Nghị viện Thế giới lần thứ 150 (IPU-150) sẽ diễn ra tại Thủ đô Tashkent của Uzbekistan. Việc Uzbekistan đăng cai hội nghị lớn nhất của cơ quan nghị viện thế giới là sự công nhận của cộng đồng quốc tế đối với hiệu quả của các cải cách đang được thúc đẩy ở Uzbekistan cũng như cho thấy ảnh hưởng ngày càng tăng của Uzbekistan trên trường quốc tế.

Từ Paris đến Tashkent: Hành trình bền bỉ vì chủ nghĩa nghị viện
Nghị viện thế giới

Từ Paris đến Tashkent: Hành trình bền bỉ vì chủ nghĩa nghị viện

Ngày 5.4 tới, Liên minh Nghị viện Thế giới (IPU) sẽ tổ chức lễ kỷ niệm Đại hội đồng lần thứ 150 (IPU-150) tại Thủ đô Tashkent của Uzbekistan. Đây là dịp để nhìn lại hành trình 136 năm qua của IPU, kể từ Đại hội đồng đầu tiên tại Paris năm 1889, nhìn lại những sự kiện tôn vinh tinh thần hợp tác bền bỉ giữa các nghị sĩ trên toàn thế giới cũng như một lần nữa khẳng định vai trò, vị trí và phạm vi hoạt động ngày càng được mở rộng trên toàn cầu của IPU.

Nguồn ITN
Nghị viện thế giới

Phát triển đường sắt bằng công nghệ và pháp lý

Nhật Bản là một trong những quốc gia có hệ thống đường sắt phát triển nhất thế giới, đặc biệt nổi bật với mạng lưới đường sắt cao tốc Shinkansen. Thành công này không chỉ đến từ công nghệ tiên tiến bảo đảm an toàn hàng đầu, mà còn nhờ khung pháp lý chặt chẽ và chiến lược phát triển hợp lý.

thechinaproject.com
Nghị viện thế giới

“Rồng sắt” hiện đại - biểu tượng sức mạnh công nghệ

Từ Vạn Lý Trường thành - kỳ quan của quá khứ - đến mạng lưới đường sắt cao tốc - biểu tượng của thời đại mới, Trung Quốc không ngừng ghi dấu những thành tựu vĩ đại. Chỉ trong hơn một thập kỷ, đất nước gấu trúc đã tận dụng nguồn lực khổng lồ, công nghệ tiên tiến và năng lực triển khai vượt trội để xây dựng hệ thống đường sắt cao tốc lớn nhất, hiện đại nhất thế giới. Không chỉ định hình lại giao thông trong nước, mạng lưới này còn trở thành biểu tượng cho sự phát triển, sức mạnh công nghệ và tầm ảnh hưởng ngày càng lớn của Trung Quốc.

Malaysia: Tiệm cận tiêu chuẩn quốc tế về quản trị dữ liệu
Quốc tế

Malaysia: Tiệm cận tiêu chuẩn quốc tế về quản trị dữ liệu

Nhờ những nỗ lực bảo vệ dữ liệu cá nhân, Malaysia đã trở thành thành viên của Thỏa thuận thực thi quyền riêng tư xuyên biên giới của Tổ chức Hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương năm 2023. Vào năm 2024, quốc gia này tiếp tục sửa đổi Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân (PDPA) ban hành năm 2010. Được thiết kế để hiện thực hóa cam kết củng cố niềm tin trong nước và hỗ trợ các nhà đầu tư nước ngoài, PDPA sửa đổi được kỳ vọng sẽ đưa Malaysia tiến gần hơn đến các tiêu chuẩn quốc tế và tìm kiếm sự công nhận từ các nước trong khu vực cũng như trên thế giới về bảo mật dữ liệu.

Nền tảng của niềm tin trong kỷ nguyên số
Quốc tế

Nền tảng của niềm tin trong kỷ nguyên số

Sau 3 năm có hiệu lực kể từ năm 2022, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân (PDPA) của Thái Lan đã chứng minh là một bước đi đúng đắn cần thiết, tạo ra một bộ tiêu chuẩn rõ ràng cho việc bảo vệ các thông tin cá nhân, giúp các doanh nghiệp địa phương nâng cao uy tín trên trường quốc tế.

Kết quả ấn tượng
Nghị viện thế giới

Kết quả ấn tượng

Năm 2015, Pháp ban hành Luật NOTRe nhằm cải cách chính quyền địa phương, giảm chi phí hành chính, tinh gọn bộ máy và nâng cao hiệu quả quản lý. Luật NOTRe được ban hành với các biện pháp chính như sáp nhập vùng hành chính, giảm số lượng hội đồng địa phương và tăng quyền tự chủ cho chính quyền cơ sở.

www.kl.dk
Nghị viện thế giới

Đan Mạch: Cải tổ cấu trúc mang tính lịch sử

Vào năm 2007, Đan Mạch đã trải qua một trong những cuộc cải cách chính quyền địa phương quan trọng nhất trong lịch sử đất nước, tạo ra một cấu trúc khu vực công hiệu quả và hiện đại hơn bằng cách giảm số lượng đô thị từ 271 xuống còn 98. Đồng thời, 14 tỉnh đã bị bãi bỏ và thay thế bằng 5 vùng hành chính lớn hơn.

Nguồn: ITN
Quốc tế

Hoài bão trở thành vựa lương thực của thế giới

Indonesia đang đẩy nhanh quá trình chuyển đổi từ nông nghiệp truyền thống sang nông nghiệp hiện đại thông qua phát triển các cụm nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Chiến lược này nhằm giảm tối đa chi phí sản xuất lên đến 50% và tăng gấp đôi sản lượng, hướng đến mục tiêu trở thành vựa lương thực của thế giới.

Nguồn: ITN
Quốc tế

Khung pháp lý toàn diện

Indonesia thiết lập một hệ thống pháp lý toàn diện để điều chỉnh và phát triển lĩnh vực nông nghiệp, tập trung vào tính bền vững, an ninh lương thực, cũng như tăng trưởng kinh tế. Trong đó, một số đạo luật, chính sách quan trọng có vai trò định hình ngành nông nghiệp của quốc gia này.

Nguồn: ITN
Quốc tế

Thu hút thanh niên làm nông nghiệp công nghệ cao

Indonesia đang triển khai một chiến lược đầy tham vọng nhằm thu hút 50.000 thanh niên tham gia vào lĩnh vực nông nghiệp hiện đại, với mục tiêu bảo đảm mức thu nhập tối thiểu 10 triệu rupiah (tương đương 640 USD) mỗi tháng. Đây là mức cao gấp 5 lần so với thu nhập trung bình hiện tại của nông dân Indonesia, thể hiện quyết tâm hiện đại hóa ngành nông nghiệp và giải quyết tình trạng thiếu hụt lao động trẻ trong lĩnh vực này.

Cải cách mạnh mẽ tuyển sinh đại học
Nghị viện thế giới

Cải cách mạnh mẽ tuyển sinh đại học

Kỳ thi vào đại học ở Hàn Quốc càng trở nên được quan tâm nhiều hơn khi có những nghi ngờ về hiệu quả của kỳ thi gia tăng vì một số nội dung trọng tâm của bài thi nằm ngoài chương trình học chính khóa. Có những ý kiến cho rằng, kết quả kỳ thi là “bài kiểm tra sự giàu có” bởi chỉ những gia đình có điều kiện cho con học luyện thi thêm mới có thể vượt qua; trước tình hình đó, tháng 7.2023, Bộ Giáo dục Hàn Quốc tuyên bố nội dung cải cách mạnh mẽ đối với kỳ thi tuyển sinh đại học cũng như kiểm soát chặt chẽ hoạt động dạy thêm, học thêm nhằm mang lại những kỳ thi đại học công bằng.

Tấm vé vào đại học “nặng” đến mức nào?
Nghị viện thế giới

Tấm vé vào đại học “nặng” đến mức nào?

Vào tháng 11 hàng năm, có khoảng nửa triệu học sinh Hàn Quốc tham dự thi tuyển sinh đại học, được gọi là "Suneung" theo tiếng Hàn hoặc tên gọi tiếng Anh là CSAT. Thi vào các trường top đầu là một áp lực khó khăn nhất đối với các gia đình và học sinh. Mọi hy vọng của xã hội, gia đình và bản thân các học sinh đều đặt trọn vào kỳ thi đại học với quan niệm cho rằng, kết quả thi quyết định thu nhập và thậm chí cả cuộc đời sau này của một người.

Hàn Quốc cải cách tuyển sinh đại học, hạn chế dạy thêm: Nghịch lý học chính khóa - học thêm
Nghị viện thế giới

Hàn Quốc cải cách tuyển sinh đại học, hạn chế dạy thêm: Nghịch lý học chính khóa - học thêm

Ở một số trường học, ngay trên các lớp học chính khóa, đã có những học sinh cuối cấp mang bài tập của lớp học thêm đến làm hoặc ngủ thiếp do phải tham gia lớp học thêm vào ban đêm; nguyên nhân là bởi nếu không tham gia học thêm ngoài thời gian học chính khóa, các sĩ tử sẽ khó lòng vượt qua được kỳ thi đại học mang tính "sống còn" với những đề thi không có trong chương trình chính khóa. Thực tế này đã tạo nên cuộc đua chi tiêu mạnh của các bậc phụ huynh cho giáo dục tư nhân, đặc biệt là các lò luyện thi, dẫn đến tình trạng bất công bằng trong tiếp cận giáo dục.