Đại biểu dân cử với việc tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật

Bài cuối: Rà soát, sửa đổi mức chi cho phù hợp 

Xem với cỡ chữ
Cùng với việc quy định rõ trách nhiệm và nâng cao chất lượng đại biểu, cần có sự giám sát đồng bộ việc phân bổ, chi ngân sách cho công tác làm luật, trong đó có nhiệm vụ tuyên truyền phổ biến và giáo dục pháp luật. Sau giám sát, rà soát các quy định về mức chi cho các hoạt động này và sửa đổi cho phù hợp. Đối với địa phương, cần đưa nội dung tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật vào nghị quyết của cấp ủy, phân khai ngân sách tương xứng trong quyết định ngân sách của HĐND các cấp.

Kinh phí chưa tương xứng

Trên thực tế, lĩnh vực tuyên truyền phổ biến và giáo dục pháp luật chưa được xem trọng ở nhiều cấp ngân sách. Đơn cử như ở cấp huyện và cấp xã tại Hà Tĩnh. Mặc dù HĐND tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 166/2015/NQ-HĐND quy định mức chi thực hiện công tác phổ biến giáo dục pháp luật và hòa giải ở cơ sở trên địa bàn, thế nhưng việc thực thi trong thực tiễn theo các mức quy định đối với công tác tuyên truyền, phổ biến và giáo dục pháp luật vẫn còn nhiều vướng mắc, thậm chí có đơn vị chưa thể thực hiện được. Nguyên nhân được chỉ ra có việc do nguồn ngân sách địa phương thu không đủ bù chi, phụ thuộc vào nguồn cấp trên nên chỉ ưu tiên bố trí cho những việc, những nội dung cần thiết, còn lại có thì cân đối hoặc nếu phát sinh thì thanh toán.

Đại biểu HĐND thị xã Hồng Lĩnh, Hà Tĩnh TXCT trước kỳ họp
Ảnh: Bình Nguyên

Có nhiều hoạt động ở cấp xã, thậm chí là cấp huyện có thực hiện, song chưa được bố trí kinh phí theo quy định, như: Chi cho việc xây dựng chương trình, đề án, kế hoạch; các văn bản quản lý, chỉ đạo, hướng dẫn chương trình, đề án, kế hoạch tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật; chi thù lao báo cáo viên, tuyên truyền viên, người được mời tham gia công tác phổ biến, giáo dục pháp luật tại một số phường, xã; biên soạn, biên tập tài liệu phát thanh, xây dựng báo cáo... Điều này gây thiệt thòi, làm cho đội ngũ làm công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật ở cơ sở không mặn mà với trách nhiệm được giao.

Riêng đối với trách nhiệm phổ biến, giải thích Hiến pháp, pháp luật của ĐBQH và nghị quyết HĐND đối với đại biểu HĐND, mặc dù có quy định song trong thực tiễn nội dung này cũng chưa được cụ thể hóa. Đại biểu đang thực hiện nhiệm vụ TXCT báo cáo kết quả, nội dung chương trình kỳ họp và nội dung một số nghị quyết là chính, còn góp phần vào việc tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật, giải thích pháp luật và nghị quyết hầu như chưa thực hiện được. Từ chỗ chưa thực hiện nên việc bảo đảm kinh phí cho hoạt động này của HĐND theo đó chưa được bố trí, thậm chí nhiều nơi chưa quy định mục chi, chủ yếu đang khoán cho đại biểu TXCT là chính.

Quy định rõ việc đại biểu tuyên truyền, giải thích pháp luật

Khoản 1, Điều 27, Luật Tổ chức Quốc hội quy định: ĐBQH có trách nhiệm “phổ biến và vận động Nhân dân thực hiện Hiến pháp và pháp luật”; Khoản 2, Điều 94, Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2015 quy định: "Sau mỗi kỳ họp HĐND, đại biểu HĐND có trách nhiệm báo cáo với cử tri về kết quả của kỳ họp, phổ biến và giải thích các nghị quyết của HĐND, vận động và cùng với Nhân dân thực hiện các nghị quyết đó”.

Đây là những quy định hợp lý. Không ai có thể tuyên truyền, giải thích tốt hơn Hiến pháp, pháp luật và nghị quyết bằng chính tác giả của nó - những đại biểu dân cử đã thực hiện chức năng quyết định, giám sát, thẩm tra và biểu quyết sản sinh ra các quy định pháp luật, nghị quyết HĐND. Do đó, cần quy định rõ hơn cách thức, phương pháp, diễn đàn để đại biểu dân cử thực hiện tốt trách nhiệm này để đồng hành với các cơ quan tuyên truyền của Đảng, của cơ quan hành chính và MTTQ, các đoàn thể trong việc đưa chủ trương, đường lối, chính sách và pháp luật đi vào cuộc sống.

Bên cạnh đó, các giải pháp về mặt con người và nguồn lực cũng cần quan tâm, nhất là chất lượng đại biểu dân cử. Đại biểu được lựa chọn ngoài bảo đảm các tiêu chuẩn luật định thì nên ưu tiên cho những người có trình độ, tâm huyết và trách nhiệm. Họ là những đại biểu đương nhiệm, qua giám sát phản biện của MTTQ và các tổ chức thành viên, qua cử tri, hệ thống thông tin đại chúng cũng như kết quả hoạt động của nhiệm kỳ vừa qua, chúng ta rất dễ dàng điểm tên một số những đại biểu có đủ tố chất và tiềm năng để giới thiệu tái cử.

Đại biểu chất lượng tốt sẽ đủ mạnh để thẩm tra, làm tốt hơn trọng trách quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước, địa phương, trong đó có vấn đề quyết định chính sách. Dự án, dự thảo luật, nghị quyết muốn đưa vào thực tiễn thì phải qua Quốc hội, HĐND quyết định. Do đó, đây là giải pháp hết sức quan trọng. “Tại sao phải thuê chuyên gia mà không cơ cấu chuyên gia làm đại biểu dân cử?” - đó là một trong số những ý kiến của cử tri mà tôi tâm đắc. Nếu đại biểu dân cử đã là chuyên gia thì nhất cử lưỡng tiện biết bao.

Vấn đề cuối cùng chính là vấn đề “đầu tiên” - chìa khóa tài chính của mọi giải pháp. Đã đến lúc cần có sự giám sát đồng bộ việc phân bổ và chi ngân sách cho công tác làm luật đến thực hiện pháp luật, trong đó có nhiệm vụ tuyên truyền phổ biến và giáo dục pháp luật. Sau giám sát, rà soát các quy định về mức chi cho các hoạt động này và sửa đổi cho phù hợp, tương xứng, nhất là trong khâu xây dựng dự thảo, quyết định đến tuyên truyền, phổ biến và giáo dục pháp luật. Đối với địa phương, cần đưa nội dung tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật vào nghị quyết của cấp ủy, phân khai ngân sách tương xứng trong quyết định ngân sách của HĐND các cấp.

Lê Hồng Hạnh - Phó trưởng ban Kinh tế - Xã hội HĐND thị xã Hồng Lĩnh, Hà Tĩnh