Chương trình hành động của ứng viên đại biểu dân cử

Bài 2: Thuyết phục bằng những nội dung thiết thực 

Xem với cỡ chữ
Suy cho cùng, chương trình hành động không phải là tờ giấy vo tròn để trình bày tại hội nghị tiếp xúc cử tri vận động bầu cử mà đó là cam kết, là khế ước giữa ứng cử viên với cử tri, theo suốt đại biểu cả nhiệm kỳ. Chương trình hành động không phải và không thể là lời hứa chung chung mà phải thuyết phục bằng những nội dung thiết thực nhất, để cử tri thấy tin tưởng khi cầm lá phiếu bầu ra người đại diện cho mình.

Mộc mạc, giản dị sẽ đi vào lòng người

Trước khi vận động bầu cử, sẽ có các diễn đàn, tập huấn hướng dẫn cách viết và trình bày một chương trình hành động cho ứng cử viên. Nhìn chung, mỗi chương trình hành động gắn với từng ứng cử viên đại biểu dân cử dù dài hay ngắn thì cũng đều có bố cục 3 phần cụ thể. Phần mở đầu là nói cho cử tri biết mình là ai, từ đâu đến và công tác ở ngành, lĩnh vực hay thuộc thành phần nào. Phần nội dung chính là từ thực tiễn tình hình kinh tế - xã hội của nơi ứng cử, ngành nghề, vị trí công tác, sở trường bản thân gắn với quy định của pháp luật về vị trí, vai trò của cấp cơ quan dân cử mà mình ứng cử để xác định thông điệp, lời hứa và các giải pháp cụ thể, ngắn gọn nếu như trúng cử. Phần kết thúc nhấn mạnh lại thông điệp chính và đề nghị cử tri hãy tín nhiệm, bỏ phiếu cho mình.

Trong thời lượng trình bày bình quân 10 phút ngắn ngủi, soạn như thế nào cho trúng, đầy đủ, lôi cuốn và tạo được dấu ấn riêng là cả một vấn đề khó khăn đối với ứng cử viên, nhất là những người kỹ năng viết lách, diễn đạt còn hạn chế. Đại biểu Phan Thị Hồng Xoan - nguyên Phó Chủ tịch HĐND thị xã Hồng Lĩnh, Hà Tĩnh - người có thâm niên “nghề” đại biểu dân cử - gần 30 năm - cho biết: 5 nhiệm kỳ làm đại biểu dân cử, 5 lần đi vận động bầu cử là 5 lần đại biểu tự soạn chương trình hành động cho mình, mỗi lần đi là một lần tự rút kinh nghiệm nên đại biểu cũng có khá nhiều kinh nghiệm bỏ túi cho mình và truyền “nghề” cho lớp đại biểu kế cận.

Lớp bồi dưỡng ứng cử viên ĐBQH khóa XV và HĐND cấp tỉnh nhiệm kì 2021 -  2026 cho các cán bộ Đoàn chủ chốt các tỉnh, thành phố khu vưc phía Bắc

Đại biểu bày tỏ: 10 phút để mà thuyết phục cử tri hãy tín nhiệm bỏ phiếu cho mình quả thực quá khó, bởi để có được sự tín nhiệm của cử tri là cả một quá trình hoạt động. Đối với những ứng viên cấp huyện, cấp xã, nhiều đại biểu chưa cần trình bày chương trình hành động thì cử tri cũng biết ứng viên là ai, có uy tín như thế nào. Bên cạnh đó, không phải 100% cử tri địa phương đều có mặt tại hội nghị tiếp xúc cử tri với người ứng cử. Đối với những ứng viên đại biểu Quốc hội và HĐND cấp tỉnh, có thể cử tri không biết nhiều thông tin mà chủ yếu qua phương tiện thông tin đại chúng (ứng viên lãnh đạo), hay qua nghiên cứu tiểu sử được niêm yết công khai thì việc tiếp xúc cử tri và trình bày chương trình hành động sẽ hiệu quả hơn so với cấp huyện, cấp xã, bởi đây có thể là lần gặp đầu tiên giữa ứng viên với cử tri.

Nếu tại hội nghị tiếp xúc, một phong thái đĩnh đạc, cùng với chương trình hành động thuyết phục, tạo ấn tượng mạnh đối với cử tri thì cũng là một cách hữu hiệu mà ứng viên “ghi điểm” trong lòng cử tri. Nhưng cũng mô típ 3 phần đó, làm thế nào để ghi điểm? Đại biểu Xoan cũng như nhiều đại biểu dân cử có kinh nghiệm đi vận động bầu cử cho rằng không gì ngoài sự chân thành, mộc mạc, giản dị và quan trọng nhất là vừa sức. Vừa sức ở đây cần xem xét ở nhiều khía cạnh, cấp mình ứng cử, vị trí vai trò của cơ quan dân cử, vị trí công tác hoặc địa vị của mình, thành phần cơ cấu nào, dân tộc, giới tính, tôn giáo, tình hình địa phương nơi mình ứng cử… để mà xác định những nội dung “tôi hứa” và “tôi làm”. Anh không thể hứa sẽ xem xét cấp đất cho bà con hay giải quyết chế độ chính sách cho ông A, bà B nếu như anh chỉ là ứng viên đại diện cho ngành giáo dục; nếu ứng viên là lãnh đạo UBND hoặc Trưởng phòng chuyên môn phụ trách thì còn có thể. Tuy nhiên, thực tiễn có những tình huống về giải quyết thủ tục hành chính đất đai, chế độ chính sách, lãnh đạo UBND cũng chưa chắc đã giải quyết được trong một sớm, một chiều.

Thực tiễn có nhiều ứng viên biết cách lượng sức mình để xây dựng chương trình hành động phù hợp, tạo được ấn tượng với cử tri, được cử tri cảm mến ngay từ phút đầu tiếp xúc. Là một cử tri, chúng tôi cũng rất thích gặp gỡ các ứng viên của mình, nhất là ứng viên đại biểu Quốc hội và HĐND cấp tỉnh, thành phố. Chúng tôi rất ấn tượng với một vị ứng viên ĐBQH của tỉnh Hà Tĩnh Khóa XIV được Trung ương giới thiệu về (khi đó ông là Phó Thủ tướng Chính phủ Vương Đình Huệ). Là người con của quê hương xứ Nghệ nên được về Hà Tĩnh ứng cử ông rất tự hào và xúc động. Chương trình ngắn gọn, rõ ràng, cử chỉ ân cần, phong thái điềm đạm, ông mộc mạc, giản dị và chỉn chu trong từng lời nói khi trình bày chương trình hành động trước cử tri Hà Tĩnh. Nghe ông nói, cử tri chúng tôi cảm nhận được sự tâm huyết, nhiệt tình nơi ông.

Đó là một chương trình hành động thành công, đi vào lòng người. Lời hứa thường xuyên gắn bó, lắng nghe, giải quyết các kiến nghị của cử tri; cùng với lãnh đạo các cấp của tỉnh Hà Tĩnh tìm tòi các giải pháp, biện pháp đóng góp vào sự phát triển của tỉnh; cùng với các cấp chính quyền kêu gọi các nhà đầu tư, nhất là các nhà đầu tư chiến lược tham gia phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời làm tốt công tác an sinh xã hội chăm lo cho người khó khăn, người có công của ông với cử tri Hà Tĩnh đã được hiện thực hóa.

Lời hứa danh dự theo suốt cả nhiệm kỳ

Bên cạnh những ứng viên tâm huyết, trách nhiệm, tôn trọng cử tri thì cũng có một số ít ứng cử viên để lại hình tượng không đẹp trong một số cuộc tiếp xúc cử tri, như ăn mặc chưa phù hợp, phong thái thiếu tự tin hoặc thể hiện sự thiếu tôn trọng cử tri, thậm chí có những người nghĩ cơ cấu “xanh”, “đỏ”, nghĩ xuê xoa cho qua nên thiếu sự chuẩn bị, trình bày qua loa, thậm chí có người dài dòng văn tự, không đầu không cuối, gây mất thời gian và tạo ra sự nhàm chán trong lòng cử tri. Từ đó, gián tiếp tạo ra sự không hài lòng của cử tri đối với cơ quan dân cử trong cơ cấu, lựa chọn người ứng cử. Bên cạnh đó cũng có những người thể hiện thái quá, “đao to búa lớn”, vượt quá “tầm” của mình cũng khiến cử tri không hài lòng, thậm chí viết chương trình hành động thành bài diễn văn “tự luyến” bản thân… Tất nhiên, những ứng cử viên này sẽ đánh mất sự tín nhiệm và đương nhiên cử tri sẽ không chọn những người không tôn trọng họ làm người đại diện cho mình.

Tuy nhiên, đó chỉ là khởi đầu trước khi lựa chọn người đại biểu dân cử. Bản chất của chương trình hành động không chỉ là tờ giấy đọc tại diễn đàn tiếp xúc cử tri vận động bầu cử của ứng viên, đối với ứng cử viên tâm huyết đó là lời hứa danh dự, “một lời đã định”, “nặng tựa ngàn cân” đi theo suốt cả nhiệm kỳ. Họ xứng đáng là người đại biểu của Nhân dân. Nhưng cũng có không ít lời hứa của ứng cử viên như "lời nói gió bay". Trúng cử rồi họ nhanh chóng quên đi những gì đã hứa với cử tri. Trong nhiệm kỳ 2016 - 2021, có không ít đại biểu dân cử đã bị bãi nhiệm vì không xứng đáng - đó là minh chứng cho việc “nói một đàng, làm một nẻo”. Việc thiếu sự giám sát, kiểm tra việc thực hiện chương trình hành động cũng như chưa có các quy định cụ thể về việc thực hiện chương trình hành động của ứng cử viên nếu trúng cử sau này cũng ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả hoạt động cũng như uy tín của cơ quan dân cử.

Suy cho cùng, chương trình hành động không phải là tờ giấy vo tròn để trình bày tại hội nghị tiếp xúc cử tri vận động bầu cử mà đó là cam kết, là khế ước giữa ứng cử viên với cử tri, theo suốt đại biểu cả nhiệm kỳ. Chương trình hành động không phải và không thể là những lời hứa chung chung mà phải thuyết phục bằng những nội dung thiết thực nhất, để cử tri thấy tin tưởng khi cầm lá phiếu bầu ra người đại diện cho mình.

PHƯƠNG NHUNG - HỒNG HẠNH