Vì sao vẫn ngần ngại?

- 05:43, 13/06/2022

Tại phiên chất vấn và trả lời chất vấn tại Kỳ họp thứ Ba, Quốc hội Khóa XV diễn ra vừa qua, Bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải Nguyễn Văn Thể khẳng định, thu phí không dừng là công nghệ mới, cần ứng dụng để giúp việc đi lại và nộp thuế phí của người dân được tiện lợi, công khai, minh bạch.

Và từ năm 2015, Chính phủ đã triển khai ứng dụng công nghệ này, tuy nhiên trong quá trình triển khai gặp nhiều vướng mắc. Nguyên nhân là do thói quen của người dân, việc dán thẻ rất hạn chế, công nghệ trong quá trình vận hành cũng có sơ suất về mặt kỹ thuật và phải có điều chỉnh. Năm 2017, Ủy ban Thường vụ Quốc hội có Nghị quyết giao Chính phủ đến năm 2019 phải triển khai xong việc này nhưng với số lượng hơn 113 trạm BOT với khoảng 400 làn đường lớn cho nên dù Bộ đã rất nỗ lực nhưng không thể đáp ứng kịp...

Thực tế, ngay sau khi có Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 06/CT-TTg về đẩy nhanh tiến độ thực hiện thu phí tự động không dừng. Ngày 29.2.2019, Văn phòng Chính phủ có Văn bản số 1638 gửi Bộ Giao thông Vận tải và các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương về thực hiện ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng đối với việc triển khai các dự án thu phí tự động không dừng. Theo đó, Thủ tướng yêu cầu Bộ Giao thông Vận tải phải báo cáo tình hình triển khai dự án với Thủ tướng trước ngày 20.6.2019.

Tiếp đó, Thủ tướng ban hành Công điện 849 về đẩy nhanh tiến độ triển khai hệ thống thu phí giao thông đường bộ theo hình thức điện tử tự động không dừng, trong đó yêu cầu chậm nhất trước ngày 31.12.2019 chuyển sang thu phí tự động đối với tất cả các trạm thu phí trên toàn quốc; yêu cầu nhà đầu tư dừng hoạt động thu phí đối với các dự án có trạm thu phí không chuyển sang thu tự động không dừng theo đúng quy định của pháp luật và chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Chỉ thị số 06/CT-TTg.

Có thể thấy, sự quyết tâm của Chính phủ, nhưng vì sao việc thu phí tự động không và chắc chắn không đạt yêu cầu đã đề ra? Lý do đầu tiên và cũng là lớn nhất được cho là bởi vấn đề tái cơ cấu nên không có kinh phí triển khai. Ngoài ra, Bộ Giao thông Vận tải cũng cho rằng do doanh thu hoàn vốn cho dự án thu phí tự động không dừng ETC không như dự kiến ban đầu; nhiều dự án BOT sụt giảm doanh thu so với phương án tài chính ban đầu đã ảnh hưởng đến nguồn thu của dự án...

Điều cần nhấn mạnh ở đây là những nguyên nhân dẫn đến thu phí tự động không dừng bị "vỡ" kế hoạch không mới - nhưng giải pháp Bộ đưa ra chưa thực sự có bước đột phá. Đó mới chỉ là triển khai thành công thí điểm chỉ thu phí không dừng trên tuyến Hà Nội - Hải Phòng làm cơ sở mở rộng cho các tuyến cao tốc khác. Là tăng cường công tác tuyên truyền, khuyến khích các phương tiện dán thẻ tham gia dịch vụ để phát huy tối đa hiệu quả hệ thống; tiếp tục chỉ đạo các nhà cung cấp dịch vụ tập trung rà soát, kịp thời khắc phục các lỗi trong quá trình vận hành hệ thống. Quyết liệt hơn nữa là dừng thu phí nếu không triển khai xong... nhưng điểm cốt lõi là thời điểm nào có thể hoàn thành lại không cụ thể...

Lợi ích của thu phí không dừng đã rõ nên để triển khai thực hiện hiệu quả ngoài sự quyết tâm, cái chính, như ý kiến của Phó Thủ tướng Lê Văn Thành là phải làm rõ vì sao thu phí không dừng giúp minh bạch hơn trong việc kiểm soát và tiền thu phí nhưng các đơn vị ngần ngại triển khai, việc chậm triển khai có thiếu minh bạch, có lợi ích nhóm hay không?

Ninh Hà