Xây dựng Nông thôn mới ở Hà Nội

Thúc đẩy kinh tế hợp tác phát triển

- 01:23, 10/07/2020
Phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã (HTX) là một trong những tiêu chí quan trọng đánh giá hiệu quả chương trình xây dựng nông thôn mới (NTM). Những năm qua, nhiều HTX ở Hà Nội đã hoạt động hiệu quả, trở thành cầu nối của doanh nghiệp - nông dân, nông dân - nông dân. Từ đó, giúp thúc đẩy sản xuất nông nghiệp, nâng cao thu nhập cho người dân, tạo đòn bẩy trong xây dựng NTM.

Hình thành chuỗi, bảo đảm đầu ra ổn định

Theo thống kê của Liên minh HTX thành phố, hiện toàn Hà Nội có 1.015 HTX nông nghiệp, trong đó có 89 HTX sản xuất gắn với chuỗi liên kết, 60 HTX áp dụng các tiêu chuẩn sản xuất VietGAP, hữu cơ... Những năm gần đây, việc đổi mới, thành lập các HTX nông nghiệp kiểu mới tại Hà Nội đã có nhiều chuyển biến tích cực. Các HTX đã làm tốt công tác tổ chức sản xuất, gắn sản xuất với tiêu thụ sản phẩm, góp phần nâng cao thu nhập cho nông dân.


Nhiều HTX nông nghiệp trên địa bàn Hà Nội đã đổi mới công tác tổ chức sản xuất, xây dựng chuỗi liên kết, mang lại hiệu quả kinh tế cao
Ảnh: Tường Vy

 “Hiện nay, Hà Nội đang thực hiện Đề án “Đổi mới, phát triển kinh tế hợp tác trong HTX nông nghiệp trên địa bàn thành phố Hà Nội đến năm 2020”. Theo đó, năm 2019, đã hỗ trợ 5 HTX một số mô hình về sản xuất lúa chất lượng cao, thâm canh cây bưởi Diễn; phối hợp với các quận, huyện, thị xã hỗ trợ các HTX tham gia hội chợ hoặc mua máy móc thiết bị, công cụ phục vụ sản xuất, bảo quản, chế biến, tiêu thụ sản phẩm; tập huấn cho cán bộ quản lý các HTX. Thời gian tới, thành phố sẽ tiếp tục triển khai có hiệu quả Đề án, nhằm giúp các HTX phát huy tối đa vai trò, tiếp tục có đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng NTM của địa phương”.

Chi cục trưởng Chi cục PTNT Hà Nội Nguyễn Văn Chí

HTX Lại Yên (huyện Hoài Đức) là một trong những HTX điển hình hoạt động hiệu quả. Đến nay, HTX này đang thực hiện rất nhiều khâu dịch vụ, như: Làm đất, gặt, cung ứng phân bón.... Đặc biệt, dịch vụ phân bón trả chậm là một trong những điều kiện thuận lợi nhất để hỗ trợ nông dân phát triển sản xuất. Theo đó, mỗi vụ HTX Lại Yên sẽ cung ứng khoảng 30 tấn phân cho các hộ dân canh tác với giá thấp hơn thị trường từ 5% - 10%. Sau khi thu hoạch, bán được sản phẩm người dân mới phải trả tiền mua phân bón.

Giám đốc HTX Lại Yên Nguyễn Thị Ngọ cho biết: “Hiện nay, HTX đã đầu tư 2 máy làm đất với kinh phí hơn 300 triệu đồng, đáp ứng nhu cầu làm đất cho 100% diện tích canh tác của toàn xã Lại Yên. Hiện tại, giá làm đất tại nhiều nơi thường là 160 nghìn đồng/sào nhưng HTX chúng tôi phục vụ nhân dân chỉ 120 nghìn đồng/sào. Ngoài ra, HTX cũng đã liên kết với một số đơn vị có máy gặt lúa để phục vụ nhân dân với giá thấp hơn so với giá thị trường”. Chủ tịch UBND xã Đỗ Xuân Hùng cho biết, HTX đã có nhiều đổi mới, đặc biệt là thay đổi cách thức hoạt động, mở thêm nhiều dịch vụ hỗ trợ xã viên và nông dân trong xã. Nhờ đó, người dân Lại Yên gắn bó, làm giàu trên chính mảnh đất quê hương.

Tương tự, HTX Nông nghiệp hữu cơ Đồng Phú (huyện Chương Mỹ) nổi tiếng với sản phẩm gạo hữu cơ Đồng Phú đang hoạt động ngày càng hiệu quả và mang lại nhiều lợi ích cho người dân. Đến nay, HTX Đồng Phú đã có 103 thành viên, với quy mô sản xuất 50ha. Mỗi năm, HTX sản xuất 225 tấn lúa hữu cơ, sản xuất theo tiêu chuẩn của Nhật Bản, sử dụng các loại phân bón hữu cơ, không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật. Ngoài ra, HTX còn tổ chức cho người dân trồng luân canh cây lúa với cây đậu tương cho thu nhập từ 8 - 10 tấn đậu ở vụ Đông đem lại giá trị thu nhập từ 500 - 600 triệu đồng.

Chủ tịch HĐQT kiêm Giám đốc HTX Nông nghiệp hữu cơ Đồng Phú Trịnh Thị Nguyệt chia sẻ: “HTX đã liên kết sản xuất, tiêu thụ theo chuỗi, liên kết mô hình 4 nhà. Nhờ đó, đầu ra các sản phẩm luôn ổn định. Hiện nay, HTX đang đẩy mạnh việc đa dạng hóa sản phẩm như chế biến bún tươi, các loại bánh, các loại rau màu, khoai lang, khoai tây, đậu các loại, sữa và trong tương lai sẽ chiết xuất tinh dầu gạo”. Từ mô hình sản xuất tập thể, áp dụng phương pháp canh tác hữu cơ đã mang lại hiệu quả kinh tế cao gấp 2 lần trở lên, người dân được làm việc trong môi trường trong lành, bảo đảm sức khỏe. Đặc biệt, có sự tham gia của doanh nghiệp, nông dân Đồng Phú không còn lo đầu ra, yên tâm sản xuất.

Thực tế, trên địa bàn thành phố Hà Nội có rất nhiều HTX hoạt động hiệu quả, hỗ trợ tích cực xã viên, góp phần phát triển kinh tế nông thôn, đóng góp tích cực vào chương trình xây dựng NTM, như: HTX Nông nghiệp Đa Phúc (huyện Quốc Oai) vừa làm các dịch vụ phục vụ sản xuất nông nghiệp, vừa quản lý điện và chợ nông thôn. Đặc biệt, năm 2020, HTX có thêm dịch vụ tang văn minh hỗ trợ các hộ dân trong xã đăng ký khai tử, ký hợp đồng hỏa táng cho người quá cố. HTX Chăn nuôi và Dịch vụ tổng hợp Hòa Mỹ (huyện Ứng Hòa) là một trong những đơn vị tiên phong triển khai liên kết chuỗi và ứng dụng cơ giới hóa vào sản xuất an toàn. Để nâng cao chuỗi giá trị ngành hàng thịt lợn, HTX đã liên kết với 35 hộ trực tiếp sản xuất. Các hộ thành viên được hỗ trợ nhiều mặt, từ chọn tạo con giống, cung cấp thức ăn, kiểm soát thú y và đặc biệt là dự báo thị trường, nhằm hạn chế thấp nhất tình trạng “được mùa rớt giá”, sản phẩm đầu ra luôn tiêu thụ ổn định.

Tiếp tục gỡ khó

Thực tế hoạt động của các HTX trên địa bàn Hà Nội những năm qua đã cho thấy hiệu quả thiết thực. Tuy nhiên, theo Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn Hà Nội Nguyễn Văn Chí, quá trình hoạt động, các HTX vẫn còn gặp không ít khó khăn. Cụ thể: Bộ máy quản lý của HTX nông nghiệp ở một số huyện chưa được chú trọng, nhận thức của một số cán bộ về HTX kiểu mới theo Luật Hợp tác xã năm 2012 còn hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu đổi mới; việc tiếp cận các chính sách hỗ trợ phát triển của Nhà nước và thành phố còn khó khăn nên các HTX chưa đủ nguồn lực tài chính để mở rộng dịch vụ và đầu tư ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất; một số HTX chỉ tập trung cho dịch vụ đầu vào (cung ứng giống, vật tư...), còn những dịch vụ khác như: Bảo quản, chế biến, tiêu thụ sản phẩm chưa được quan tâm.

Phản ánh của một số địa phương cũng cho thấy, phát triển kinh tế hợp tác, HTX vẫn còn nhiều “điểm nghẽn” cần sớm được tháo gỡ. Theo Trưởng phòng Kinh tế huyện Quốc Oai Nguyễn Quang Thắm, trên địa bàn huyện có 47/78 hợp tác xã hoạt động chưa hiệu quả, chủ yếu là các HTX nông nghiệp cũ, đội ngũ lãnh đạo hạn chế về trình độ, các khâu dịch vụ khó cạnh tranh với thị trường. Ở huyện Hoài Đức, đa số hợp tác xã trên địa bàn thiếu vốn đầu tư ứng dụng khoa học kỹ thuật trong sản xuất nhưng rất khó tiếp cận vốn ngân hàng do thiếu tài sản thế chấp. Còn ở huyện Ứng Hòa, cơ sở vật chất cũng đang là rào cản làm hoạt động của các HTX bị hạn chế. Cả huyện có 80 HTX kiểu mới được thành lập thì có 59 HTX phải hoạt động nhờ tại trụ sở UBND xã, đình làng.

Khắc phục những khó khăn trên, Giám đốc Sở NN - PTNT Hà Nội Chu Phú Mỹ cho biết, trong năm 2020, Sở sẽ phối hợp với Liên minh HTX thành phố hỗ trợ thành lập 50 HTX tại các xã xây dựng NTM, NTM nâng cao; đồng thời, hỗ trợ về kỹ thuật, công nghệ, nguồn vốn từ các chương trình khuyến nông, xây dựng NTM. Bên cạnh đó, Liên minh HTX thành phố cần phối hợp với các cấp, các ngành xây dựng cơ chế, chính sách tạo điều kiện cho các HTX thuê đất đầu tư kinh doanh, sản xuất; thực hiện các quy định ưu đãi về thuế, tiền thuê đất, phí và lệ phí theo hướng thấp hơn mức áp dụng với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Ngoài nỗ lực của các cơ quan quản lý, các HTX cần chủ động đổi mới trong quản trị, sản xuất và cung cấp dịch vụ, chủ động tìm kiếm thị trường. Sự chủ động vận động sẽ là yếu tố lớn nhất quyết định tương lai của các HTX trong thời gian tới.

ĐÀO CẢNH