VAMC bắt đầu con đường chông gai 

Xem với cỡ chữ
Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC) chính thức bắt đầu con đường chông gai với những áp lực khá nặng nề sau Lễ khai trương ngắn gọn vào sáng qua, 26.7 tại sảnh chính trụ sở Ngân hàng Nhà nước (NHNN).

VAMC với vốn điều lệ 500 tỷ đồng sẽ phát hành trái phiếu không lãi suất thời hạn tối đa năm năm (trái phiếu đặc biệt) để đổi lấy nợ xấu bằng giá trị sổ sách (đã trừ dự phòng) của các ngân hàng, bên cạnh việc mua một phần nợ xấu theo giá thị trường từ nguồn vốn khác của VAMC. Sau đó, VAMC xử lý nợ xấu qua bốn hình thức chính là thu hồi nợ, xử lý tài sản bảo đảm, bán nợ, và tái cấu trúc bên đi vay. Theo quy định, VAMC mua nợ theo hai hình thức: mua theo giá trị sổ sách và mua theo giá thị trường (theo thỏa thuận giữa hai bên). Tuy nhiên, trước mắt, VAMC tập trung mua nợ theo giá trị sổ sách. Tính từ Lễ khai trương, VAMC chỉ còn 5 tháng để đạt được mục tiêu xử lý 40 - 70 nghìn tỷ đồng nợ xấu ngay trong năm 2013 mà Thống đốc NHNN đặt ra.

Chia sẻ về công việc của VAMC, Chủ tịch Hội đồng thành viên VAMC, đồng thời là Phó Thống đốc NHNN Đặng Thanh Bình nói: “Công việc mới và cũng khó tại thời điểm này”. Mới thì hẳn rồi! Dù mô hình Công ty quản lý tài sản quốc gia đã có ở nước này hay nước khác, nhưng trong bối cảnh năng lực tài chính quốc gia có giới hạn, thị trường mua bán nợ của nước ta cũng có vấn đề khác các nước thì vẫn phải xử lý theo cách riêng của mình, không thể bắt chước ai được.

Còn khó khăn của VAMC thì phải nói là… khá nhiều! Bản thân nợ xấu đã là vấn đề lớn và xử lý nợ xấu trong lúc nền kinh tế đang khó khăn là việc rất khó. Là vấn đề của nền kinh tế, nợ xấu vừa là hậu quả của sự đình đốn kinh tế, vừa là nguyên nhân làm hao hụt niềm tin xã hội. Việc giải quyết nợ xấu do đó sẽ khó thành công nếu không đi cùng các chuyển động vĩ mô mang tính đột phá trong nỗ lực khôi phục các hoạt động kinh tế nói chung. Xử lý nợ xấu ở nước ta càng không đơn giản vì hệ thống quy định liên quan đến xử lý tranh chấp vô cùng phức tạp, tốn nhiều thời gian, chi phí. Chủ tịch Hội đồng thành viên VAMC cho rằng, “quy trình mua bán tài sản và thể chế pháp luật, trong đó có các quy định thực thi quyền chủ nợ hiện nay là vướng mắc lớn nhất”.

Thế nhưng, cho đến lúc này, 2 Thông tư quan trọng để VAMC hoạt động vẫn chưa được thông báo ban hành. Ngày 23.7 vừa qua, Bộ Tài chính mới đưa ra Dự thảo Thông tư hướng dẫn chế độ tài chính đối với VAMC. Thông tư về việc mua, bán, xử lý nợ xấu của VAMC cũng mới chỉ ở dạng dự thảo. Việc ban hành chậm Thông tư hướng dẫn quy trình mua bán nợ của VAMC khiến các ngân hàng gặp khó khăn trong chuẩn bị hồ sơ nợ xấu để sẵn sàng bán cho VAMC khi công ty này chính thức hoạt động. Hơn nữa, các quy định trong nhiều văn bản pháp lý hiện hành không hỗ trợ cho hoạt động của VAMC. Ông Đặng Thanh Bình cũng cho biết, trên thực tế VAMC có đủ sự hậu thuẫn để bán tài sản nhanh hơn không thì cần đợi thêm một số văn bản. Ví dụ, Bộ Tư pháp đang phối hợp với NHNN và Bộ Tài nguyên Môi trường xây dựng thông tư liên tịch hướng dẫn một số vấn đề về xử lý tài sản bảo đảm. “Chúng tôi chờ xem VAMC có được ưu ái hơn các tổ chức khác không, nếu không thì cũng có khó khăn khi muốn xử lý nhanh tài sản để thu hồi nợ thông qua định chế này”.

Ở góc nhìn khác, một số chuyên gia và đại diện các ngân hàng cho rằng, để xử lý nợ xấu, một nguyên tắc cơ bản là tổ chức đó phải có tiền và có quyền. Vốn điều lệ của VAMC là 500 tỷ đồng. Trong khi đó, nếu tính theo chuẩn quốc tế, nợ xấu trung bình của hệ thống ngân hàng Việt Nam tới 15-20%. Với nguồn lực như muối bỏ bể này, VAMC liệu có đủ tạo ra thay đổi cho thị trường hay không?

“Vấn đề của VAMC không nằm ở đồng vốn, mà ở sự đồng thuận của hệ thống và các tổ chức tín dụng”, Ts Nguyễn Hữu Thủy, Tổng giám đốc VAMC nói với báo chí, mười lăm phút trước giờ khai trương. Ông cho rằng, VAMC đã được chuẩn bị đầy đủ về cơ chế, bộ máy, nhân sự để đi vào hoạt động, và mục tiêu phải  xử lý 40 - 70 nghìn tỷ đồng nợ xấu trong 5 tháng còn lại của năm cũng không phải là khó đạt. “Sự đồng thuận của các cấp, bộ, ngành mới là quan trọng nhất”, Tổng giám đốc VAMC nhắc lại như muốn nhấn mạnh.  

Sự ra đời của VAMC ít nhiều sẽ cho hy vọng giảm nhẹ âu lo nợ xấu. Nhưng sự thành công của VAMC thì phụ thuộc chủ yếu vào khung pháp lý, hiệu quả của các giải pháp xử lý nợ, năng lực của VAMC và điều kiện thị trường. Hy vọng khi đi vào hoạt động, VAMC sẽ chạm đến và đặt vấn đề cho các quyết sách đột phá giúp nền kinh tế có điều kiện hồi phục nhanh và thoát lên vững.