Trí tuệ và bản lĩnh của người đại biểu nhân dân: yếu tố quyết định thực hiện tốt những gì đã hứa trước cử tri 

Xem với cỡ chữ
Chất lượng đại biểu có ý nghĩa quyết định hiệu quả và hiệu lực hoạt động của HĐND. Quan tâm đến chất lượng đại biểu chính là quan tâm đến trí tuệ, bản lĩnh và kỹ năng hoạt động, giúp cho người đại biểu nhân dân hoàn thành tốt chức năng, nhiệm vụ, góp phần nâng cao năng lực hoạt động của cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương.

Thực tiễn hoạt động của HĐND các cấp trong những năm qua, bên cạnh những đại biểu có năng lực, tâm huyết và trách nhiệm làm tròn nhiệm vụ của người đại biểu nhân dân còn không ít đại biểu năng lực và kỹ năng hoạt động hạn chế, quá trình hoạt động, khi phát hiện và nêu ra những vấn đề chưa phù hợp, thiếu cơ sở khoa học dẫn đến một số nghị quyết được ban hành chất lượng chưa cao. Cá biệt có đại biểu nặng về cá nhân, cơ hội, hạn chế về trí tuệ, chưa thể hiện rõ bản lĩnh, không thực hiện được những gì đã hứa trước cử tri, làm mất đi sự tín nhiệm của cử tri đã bầu chọn ra mình.

Bản lĩnh của người đại biểu nhân dân là tố chất quan trọng cần có để khẳng định chính mình. Nhưng chỉ bản lĩnh thôi chưa đủ, bản lĩnh đó phải trên cơ sở nhận thức khách quan khoa học, một bản lĩnh có trí tuệ. Người đại biểu phải có trí tuệ, kỹ năng hoạt động tốt. Đây là mối quan hệ biện chứng, vì nhận thức đúng dẫn đến hành động đúng và ngược lại, nhận thức chưa đúng, chưa đầy đủ cơ sở khoa học và thực tiễn một vấn đề nào đó mà nhiệt huyết hành động, hậu quả vô vùng bất lợi.

Hoạt động của người đại biểu bao gồm hoạt động kỳ họp, hoạt động giám sát, TXCT và mối quan hệ giữa đại biểu với cộng đồng. Hoạt động kỳ họp của HĐND các cấp thường được đông đảo cử tri quan tâm theo dõi và kỳ vọng nhiều vào những quyết định sát với thực tế và tâm nguyện của người dân. Trách nhiệm của người đại biểu tại các kỳ họp HĐND rất nặng nề, vừa là người đại diện cho dân, vừa chịu trách nhiệm trước dân để quyết định những vấn đề quan trọng liên quan đến luật pháp, các nghị quyết của cấp ủy Đảng nhằm thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị của địa phương. Những nội dung được đưa ra thảo luận tại kỳ họp cần được các đại biểu nâng cao tinh thần trách nhiệm thể hiện rõ trí tuệ, bản lĩnh của người đại biểu trước cử tri và nhân dân. Trình độ và năng lực của từng đại biểu được biểu hiện bằng những việc làm cụ thể, thể hiện rõ được chính kiến của mình khi thấy việc làm đó vì lợi ích chung, có lợi cho dân cần phải làm ngay và làm đến nơi đến chốn, không thỏa hiệp, chần chừ. Chính bản lĩnh này giúp cho người đại biểu được cử tri và nhân dân tin tưởng, trước những vấn đề quan trọng cần trao đổi, thảo luận để đi đến quyết định tại kỳ họp mà những đại biểu nào đó thiếu tinh thần trách nhiệm, có thái độ không tích cực đối với công việc, nhu nhược, yếu kém, thiếu bản lĩnh, ngại va chạm, sợ định kiến thì không đem lại hiệu quả gì, tự mình làm mất đi tư cách của người đại diện cho dân. Quá trình trao đổi, thảo luận, người đại biểu phải biết nghe những ý kiến khác nhau, sau đó tìm ra sự nhất trí và mục tiêu chung - đó là tâm nguyện của nhân dân.

Chất vấn và trả lời chất vấn là một trong những nội dung quan trọng và sôi động tại kỳ họp. Chất lượng của phiên họp chất vấn và trả lời chất vấn phụ thuộc vào trí tuệ, bản lĩnh và trách nhiệm của từng đại biểu và chủ tọa điều hành phiên họp. Những ý kiến chất vấn đúng người, đúng việc, rõ ràng và cụ thể, đúng luật, đúng tâm tư nguyện vọng của cử tri và các tầng lớp nhân dân chứng tỏ người đại biểu có trí tuệ, có tâm huyết, trách nhiệm và bản lĩnh được cử tri và nhân dân cảm phục. Ngược lại, những ý kiến chất vấn của đại biểu thiếu cụ thể, ngại va chạm, sợ mất lòng cấp trên, mang tính xuôi chiều, đưa ra những vấn đề chưa đúng, chưa trúng với những lý lẽ kém thuyết phục, không những làm giảm lòng tin của nhân dân mà còn gây lãng phí thời gian đã định cho kỳ họp.

Thực tiễn cũng vô cùng nghiệt ngã vì “Trung ngôn nghịch nhĩ”, không phải lúc nào những ý kiến trao đổíi cũng dễ dàng được chấp nhận, chính những lúc khó khăn cần đến bản lĩnh của người đại biểu để thực hiện tốt những gì hứa trước cử tri, người đại biểu không để tự đánh mất mình, hãy hành động vì cái chung, không vì lợi ích cá nhân hay lợi ích của một nhóm người. Hoạt động giám sát là một trong những chức năng của HĐND, trong đó vai trò của đại biểu HĐND rất quan trọng. Hoạt động giám sát phải chỉ ra được việc làm tốt và những hạn chế, yếu kém, những sai phạm trong việc thực thi chế độ chính sách, pháp luật và các nghị quyết của HĐND; đồng thời phải đưa ra được những giải pháp tích cực để khắc phục những khuyết điểm, yếu kém và xử lý đúng mức những vi phạm. Chất lượng cuộc giám sát phụ thuộc vào trí tuệ, kỹ năng và bản lĩnh của người đại biểu. Sau mỗi cuộc giám sát phải đưa ra được kết luận xác đáng, yêu cầu cơ quan, đơn vị và cá nhân bị giám sát và các cơ quan, đơn vị liên quan có trách nhiệm thực hiện. Người đại biểu vừa phải tiếp tục thực hiện nhiệm vụ sau giám sát, vừa tác động và đôn đốc các cơ quan có thẩm quyền thực hiện nghiêm túc những nội dung kết luận và giải quyết thỏa đáng những ý kiến, kiến nghị của cử tri.

TXCT là hoạt động hai chiều. Đại biểu thông báo đến cử tri những chủ trương, chính sách, pháp luật; tình hình thực hiện nhiệm vụ phát triển KT - XH của địa phương; nội dung và kết quả trước và sau mỗi kỳ họp, đồng thời tiếp thu, giải trình những ý kiến, kiến nghị và tâm tư nguyện vọng của cử tri. Để cuộc TXCT có chất lượng, vấn đề cần quan tâm ở đây là kỹ năng truyền đạt thông tin, tiếp thu và trả lời cử tri đòi hỏi tinh thần trách nhiệm cao của người đại biểu. Những ý kiến cử tri nêu ra, đại biểu phải có kỹ năng tổng hợp và phân loại nhanh; những vấn đề thuộc thẩm quyền cần được đại biểu giải trình ngay trước cử tri theo tinh thần đối thoại trực tiếp, tạo dựng bầu không khí dân chủ, sôi động. Điều này chỉ thực hiện được khi người đại biểu có tâm huyết, trí tuệ, kỹ năng và bản lĩnh.

Để có được đội ngũ đại biểu dân cử có chất lượng, các cấp ủy Đảng, chính quyền cần tập trung lãnh đạo việc quy hoạch những người sẽ ứng cử vào HĐND các cấp thật sự là những người có tâm, có tầm và bản lĩnh để nâng cao chất lượng đại biểu trong các cơ quan dân cử. Sau đó, cần quan tâm mở các lớp bồi dưỡng kiến thức cho đại biểu dân cử. Mỗi đại biểu phải không ngừng tự vươn lên hoàn thiện mình, khẳng định rõ bản lĩnh người đại biểu đại diện cho dân. Đây là yếu tố quyết định để thực hiện tốt nhiệm vụ của người đại biểu được nhân dân tín nhiệm bầu ra.

Phan Bá Sang
Nguyên Phó chủ tịch HĐND tỉnh Vĩnh Phúc