Tổ chức bầu cử : Giải quyết khiếu kiện về bầu cử 

Xem với cỡ chữ
Một trong những yêu cầu đối với quá trình bầu cử tự do, công bằng là phải thiết lập cơ chế giải quyết khiếu kiện về những vi phạm trong bầu cử một cách nhanh chóng, thuận lợi, hiệu quả bởi một cơ quan độc lập, khách quan như ủy ban bầu cử hoặc tòa án. Mỗi ứng cử viên và mỗi đảng đều có quyền được pháp luật bảo vệ và được bồi thường khi có vi phạm đối với các quyền bầu cử.

Mặc dù trong khi tiến hành bầu cử người ta đã áp dụng những biện pháp phòng ngừa, nhưng rất khó tránh khỏi những thiếu sót và vi phạm. Vì vậy, trong một thời gian nhất định, nhất thiết phải xác định tính hợp pháp của các cuộc bầu cử. Các cử tri và ứng cử viên đều có quyền khiếu kiện và phải được giải quyết để hoặc là khẳng định kết quả bầu cử, hoặc hủy bỏ kết quả bầu cử. Trong trường hợp hủy bỏ, phải bổ sung ngay lập tức bằng cách tuyên bố một ứng cử viên khác trúng cử đặc cách, hoặc phải tiến hành bầu bổ sung. Đơn khiếu nại về các sai phạm của quá trình bầu cử và về kết quả bầu cử được gửi tới ủy ban phụ trách bầu cử hoặc trực tiếp tới Toà án các cấp. Các chế tài do Toà án quyết định bao gồm: xóa bỏ kết quả bầu cử, tước quyền bầu cử, phạt tù và phạt tiền.

Những vi phạm liên quan đến chế độ bầu cử ở Nhật Bản được chia thành tội phạm hình sự và vi phạm hành chính. Tội phạm hình sự bao gồm những hành vi phi đạo đức có ảnh hưởng lớn đến chế độ bầu cử, trong đó có tội hối lộ, gian lận... Vi phạm hành chính bao gồm những hành vi vi phạm tiến trình vận động bầu cử như phân phát trái phép tài liệu, tranh ảnh, băng hình... Ngoài các hình phạt của luật hình sự và luật hành chính, pháp luật bầu cử còn quy định các hình phạt bổ sung đối với các vi phạm về bầu cử:

- Vô hiệu kết quả bầu cử của ứng cử viên khi ứng cử viên đó thực hiện hành vi phạm tội và bị kết án.

- Vô hiệu kết quả bầu cử do các hành vi phạm tội liên quan đến chế độ bầu cử của các viên chức của các cơ quan chính quyền ở Trung ương cũng như địa phương, của các công ty tài trợ... như nhận hối lộ, sử dụng báo chí, tài liệu... trái phép nhằm tuyên truyền cho ứng cử viên cùng cơ quan với mình.

- Vô hiệu kết quả bầu cử do các hành vi phạm tội liên quan đến chế độ bầu cử của người phụ trách vận động bầu cử (nhận hối lộ, sử dụng báo chí, tài liệu... tuyên truyền trái phép) và người phụ trách kinh phí bầu cử (vi phạm các quy định pháp luật về sử dụng quỹ bầu cử) và bị kết án.

- Vô hiệu kết quả bầu cử do hành vi vi phạm chế độ bầu cử (hối lộ, sử dụng và phân phát các tài liệu tuyên truyền trái pháp luật...) của cha mẹ, vợ (chồng), các con, anh chị em của người ứng cử.

Đặc biệt, bảo vệ các quyền bầu cử là một trong những cơ sở khiếu kiện. Một nguyên tắc chung ở đây là, chỉ có thể giới hạn quyền bầu cử của công dân một cách hợp pháp, nhà nước phải có những biện pháp bảo đảm rằng, mọi cá nhân đã có quyền bầu cử thì phải được thực thi quyền đó. Các quyền về bầu cử, ứng cử chỉ bị hạn chế theo quy định của pháp luật, trong những trường hợp được cân nhắc vì lợi ích an ninh quốc gia hoặc trật tự công cộng, bảo vệ sức khỏe, đạo đức công cộng, hoặc bảo vệ các quyền và tự do của người khác, với điều kiện chúng phải tuân thủ các nghĩa vụ của nhà nước theo luật quốc tế. Những biện pháp hạn chế không được phân biệt đối xử về giới tính, sắc tộc, màu da, ngôn ngữ, tôn giáo, chính trị, nguồn gốc xã hội, tài sản v.v… Bất kỳ ứng cử viên hay đảng phái nào bị hạn chế hoặc từ chối các quyền nói trên phải có cơ hội khiếu kiện lên cơ quan có thẩm quyền.

Hoài Thu