Phiên họp thứ Ba mươi sáu của UBTVQH 

Xem với cỡ chữ
* Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Trương Hòa Bình: Thực hiện tốt tranh tụng, tránh oan sai trong hoạt động tố tụng hình sự * Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Giàng Seo Phử: Cần tiếp tục quan tâm để có những chính sách thiết thực, quyết liệt và hỗ trợ kịp thời hơn đối với các vùng đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số

Ngày 13.3, dưới sự chủ trì của Chủ tịch QH Nguyễn Sinh Hùng, UBTVQH đã tiến hành chất vấn và trả lời chất vấn đối với Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Trương Hòa Bình và Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Giàng Seo Phử. Phiên họp được phát thanh, truyền hình trực tiếp để cử tri và nhân dân cả nước quan tâm, theo dõi.

Buổi sáng, dưới sự điều khiển của Phó chủ tịch QH Uông Chu Lưu, các đại biểu đã chất vấn Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Trương Hòa Bình về tình hình oan sai trong hoạt động tố tụng hình sự và bồi thường oan sai theo quy định của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước; đặc biệt là việc có hay không tình trạng oan, sai trong một số vụ án cụ thể được dư luận cử tri quan tâm; các giải pháp đột phá để khắc phục tình trạng oan, sai trong hoạt động tố tụng hình sự.

ĐB Nguyễn Bá Thuyền (Lâm Đồng) nêu thực tế: các vụ án oan sai nổi cộm gần đây đã cho thấy nhiều sai sót trong hoạt động tố tụng hình sự: từ khâu khám nghiệm hiện trường, thu thập chứng cứ, đánh giá chứng cứ, trưng cầu giám định đến xét hỏi bị can, trong đó có những vụ án đặc biệt nghiêm trọng nhưng việc xét xử kéo dài khiến cử tri không đồng tình. Vậy ba cơ quan Tòa án, Viện Kiểm sát và Bộ Công an có giải pháp gì mang tính đột phá để khắc phục sai sót, chống oan sai và bỏ lọt tội phạm?

Trả lời câu hỏi của ĐB Nguyễn Bá Thuyền, Chánh án Trương Hòa Bình nêu ba giải pháp đột phá. Một là, cần thực hiện tốt việc tranh tụng. Cụ thể tới đây trong quá trình sửa đổi Bộ luật Tố tụng hình sự cần phát huy vai trò của luật sư, người bào chữa, người đại diện quyền lợi của bị can; thực hiện tốt nguyên tắc người phạm tội hoặc bị can không phải chứng minh vô tội mà trách nhiệm chứng minh người phạm tội hoặc bị can có tội hay không thuộc về các cơ quan tiến hành tố tụng. Hai là, cần làm rõ quyền tư pháp của Tòa án đã thể hiện trong Luật Tổ chức Tòa án nhân dân (sửa đổi) vừa được QH thông qua năm 2014. Khi xem xét hồ sơ Viện kiểm sát chuyển sang, nếu như chưa đủ căn cứ buộc tội, Tòa án có quyền yêu cầu trả hồ sơ để điều tra bổ sung. Nếu quá trình điều tra bổ sung vẫn không đáp ứng được yêu cầu, thì Tòa án có quyền trực tiếp xác minh thu thập chứng cứ, bảo đảm có đủ căn cứ vững chắc để đưa ra truy tố. Nếu qua thẩm tra, xác minh, Tòa án thấy vẫn không đủ căn cứ buộc tội thì có quyền yêu cầu Viện Kiểm sát rút cáo trạng. Khi đưa ra xét xử, Tòa án sẽ căn cứ vào hồ sơ, vào việc tranh tụng tại Tòa và quá trình tranh tụng trước khi xét xử. Nếu có đủ căn cứ chứng minh có tội, Tòa án sẽ phán quyết là có tội. Nếu không đủ căn cứ Tòa phải tuyên không phạm tội. Ba là, nâng cao chất lượng đào tạo đối với điều tra viên, kiểm sát viên, thẩm phán. Chánh án Trương Hòa Bình nêu rõ thẩm phán phải có đủ năng lực để xử lý vụ án qua tranh tụng, phát hiện những sai phạm, vi phạm để giải quyết triệt để. Điều tra viên, kiểm sát viên phải được nâng cao năng lực đặc biệt về công tác điều tra ban đầu, thu thập tài liệu, chứng cứ, khám nghiệm hiện trường.

Buổi chiều, dưới sự điều khiển của Phó chủ tịch QH Tòng Thị Phóng, các chất vấn của ĐBQH đối với Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Giàng Seo Phử tập trung làm rõ: việc thực hiện Chương trình 135 về hỗ trợ đầu tư cơ sở hạ tầng, hỗ trợ phát triển sản xuất cho các xã đặc biệt khó khăn, xã biên giới, xã an toàn khu, các thôn, bản đặc biệt khó khăn; thực trạng và giải pháp sắp xếp bố trí dân cư vùng thường xảy ra thiên tai, vấn đề di cư tự do, đào tạo nghề, đất ở, đất sản xuất cho đồng bào thiểu số; giải pháp giải quyết vấn đề ma túy và một số hủ tục, mê tín dị đoan trong vùng dân tộc thiểu số.

Theo các ĐB Nguyễn Thị Kim Bé (Kiên Giang), Tôn Thị Ngọc Hạnh (Đắk Nông), Nguyễn Bá Thuyền (Lâm Đồng)… thời gian qua Đảng và Nhà nước đã có nhiều chính sách, chương trình hỗ trợ cho đồng bào dân tộc thiểu số tại các vùng sâu, vùng xa, các xã đặc biệt khó khăn, trong đó có Chương trình 135 về hỗ trợ đầu tư hạ tầng, hỗ trợ sản xuất cho các xã đặc biệt khó khăn, xã an toàn khu. Đây là các chính sách hợp lòng dân, góp phần thiết thực giúp giảm bớt khó khăn trong đời sống cho đồng bào dân tộc thiểu số. Tuy nhiên, qua nhiều năm triển khai thực hiện, Chương trình 135 đã bộc lộ một số hạn chế như nguồn vốn bố trí thực hiện Chương trình chưa kịp thời; việc triển khai còn thiếu đồng bộ, thiếu tập trung nguồn lực… làm cho việc thực hiện chưa đạt kết quả như mong muốn và yêu cầu đề ra. Các ĐBQH đề nghị, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Giàng Seo Phử cho biết, Chương trình có thực hiện đúng với mục tiêu ban đầu đề ra không? Và Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc có giải pháp đột phá nào nhằm giúp đồng bào dân tộc thiểu số thoát nghèo bền vững hơn?

Bộ trưởng, Chủ nhiệm Giàng Seo Phử cho biết, Chương trình 135 được triển khai từ năm 1998 và dần hoàn thiện qua ba giai đoạn, và trong mỗi giai đoạn có sự điều chỉnh phù hợp với tình hình thực tế. Do cơ chế và khó khăn chung của đất nước nên nhiều chương trình mục tiêu quốc gia, trong đó có Chương trình 135 bị cắt giảm để tập trung giải quyết những vấn đề cấp thiết hơn của đất nước. Đến giai đoạn hiện nay, còn rất nhiều nội dung của Chương trình 135 chưa được triển khai do không có nguồn lực để bố trí. Ủy ban Dân tộc đã xây dựng nhiều cơ chế, chính sách trình Chính phủ và đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt nhằm điều chỉnh, thay đổi một số hợp phần trong Chương trình 135…

Về giải pháp đột phá nhằm giúp đồng bào dân tộc thiểu số thoát nghèo bền vững hơn, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Giàng Seo Phử kiến nghị Quốc hội, các cơ quan có liên quan của Đảng, Nhà nước cần tiếp tục quan tâm, phối hợp, có những chính sách thiết thực hơn, quyết liệt hơn, trực tiếp hỗ trợ kịp thời hơn đối với các vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Và giải pháp đột phá là cần thay đổi phương pháp xây dựng kế hoạch đối với các chương trình hỗ trợ cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng đặc biệt khó khăn, biên giới... Sắp tới, khi xây dựng Chương trình kế hoạch trung hạn giai đoạn 2016 - 2020, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Giàng Seo Phử đề nghị QH ủng hộ giao Ủy ban Dân tộc phối hợp với các cơ quan liên quan xây dựng một chương trình mục tiêu quốc gia dành riêng cho các vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

T. Chi - N. Điệp