Nuôi dưỡng, tránh làm kiệt nguồn thu 

Xem với cỡ chữ
Thảo luận về tình hình thực hiện dự toán ngân sách nhà nước năm 2012; dự toán ngân sách nhà nước và phương án phân bổ ngân sách trung ương năm 2013, nhiều ý kiến cho rằng, do năm 2013 là năm kinh tế nước ta sẽ tiếp tục gặp khó khăn, do vậy, câu hỏi đặt ra là thu như vậy thì chi như thế nào? Trong khi thu như vậy thì làm sao có chi? Và điều quan trọng hơn đó là tránh những chủ trương, biện pháp thu gây sốc cho sản xuất, kinh doanh và đời sống của nhân dân…

ĐBQH Nguyễn Văn Phúc (Hà Tĩnh): Có giải pháp để thu đúng, thu đủ từ khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài
 
Năm 2013 sẽ tiếp tục là năm khó khăn. Và câu hỏi về quan hệ thu, chi sẽ tiếp tục được đặt ra thu như vậy thì chi như thế nào? Trong khi thu như vậy thì làm sao có chi? Câu hỏi này luôn luôn đặt ra. Quan điểm của tôi là trong lúc khó khăn thì có lẽ phải đi theo hướng tăng chi để có thu.

Tôi tán thành việc cần phải tăng lương tối thiểu theo lộ trình hoặc một phần lộ trình như ý kiến trong báo cáo thẩm tra của Ủy ban Tài chính - Ngân sách, bởi vì đây cũng là một giải pháp để tăng tiêu dùng và kích thích sản xuất. Đề nghị tăng chi cho xây dựng kết cấu hạ tầng vì đây cũng là một mục tiêu của năm 2013 khi bàn về kế hoạch phát triển KT – XH năm 2013 là một trong ba khâu đột phá. Đặc biệt tôi đề nghị tập trung cho giao thông, xây dựng ký túc xá cho sinh viên, nhà công vụ giáo viên, các bệnh viện tuyến Trung ương và khu vực để giảm quá tải ở các tuyến này, tăng trái phiếu Chính phủ trong tổng 225.000 tỷ đồng cho năm 2013 như ý kiến nhiều đại biểu đã đề nghị, có thể phát hành trái phiếu công trình. Tăng chi theo đầu tư trong khi đầu tư tư nhân suy giảm, ngược lại khi sản xuất kinh doanh phát triển, chúng ta có thể giảm đầu tư công.

Ngoài ra, có một nghịch lý ở năm nay, các nhà chung cư cao cấp hoặc ở mức thấp hơn đang tồn kho nhiều như vậy, trong khi lại thiếu bệnh viện cho bệnh nhân, thiếu nhà ở cho nhân dân. Chúng ta có thể có chính sách gì để giải quyết nghịch lý này bằng cách phát hành trái phiếu công trình hay một loại trái phiếu nào đó để mua các khu này và cải tạo lại để làm bệnh viện có được không? Hiện nay, Bộ Xây dựng đề nghị hoặc các nhà đầu tư đề nghị chia nhỏ các chung cư để dễ bán rất lãng phí và rất khó khăn, trong khi đó đầu tư xây dựng bệnh viện để giảm quá tải thì rất lâu. Chúng ta có thể suy nghĩ như vậy được không, đương nhiên là ta phải chia sẻ, nhà đầu tư phải chia sẻ với nhà nước về vấn đề này.

Về thu, đề nghị tiếp tục có giải pháp để thu đúng, thu đủ từ khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Theo Báo cáo của Chính phủ, năm 2012, khu vực có vốn đầu tư nước ngoài chỉ ước đạt 94,3%, âm 5.557 tỷ đồng, trong khi doanh nghiệp nhà nước gặp khó khăn vẫn ước đạt 97,9%, chỉ âm 3.252 tỷ đồng, khu vực ngoài quốc doanh khó khăn hơn thì đạt 89,5%. Trong Báo cáo của Chính phủ thì xuất khẩu của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tăng nhiều hơn các khu vực khác, sản xuất kinh doanh thuận lợi hơn. Khi chúng tôi làm việc với các doanh nghiệp trong nước họ cũng nêu là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài hiện nay có rất nhiều lợi thế về vốn, về lãi suất từ công ty mẹ vì thế có thể nói đặt doanh nghiệp trong nước dưới sự cạnh tranh rất gay gắt, sản xuất thì tăng như vậy nhưng tăng thu có tương xứng hay không? Đề nghị Chính phủ cũng phải làm rõ việc này.

Về phí sử dụng đường bộ dự kiến thu từ 1/1/2013, tôi đề nghị Quốc hội, Chính phủ, Bộ Tài Chính cũng như Bộ Giao thông - Vận tải một lần nữa cân nhắc thêm nhằm góp phần bảo đảm an dân. Mặt khác việc thu phí sử dụng đường bộ nhưng việc sử dụng lại không được cung cấp dịch vụ là không phù hợp với bản chất phí mà coi như đây là một loại thuế.
 
ĐBQH Trương Trọng Nghĩa (TP Hồ Chí Minh): Tránh những chủ trương, biện pháp thu gây sốc cho sản xuất, kinh doanh và đời sống của nhân dân
 
Trong tình hình kinh tế khó khăn tất yếu ngân sách sẽ bị thu hẹp và nếu có biến động về thị trường hay thiên tai, dịch bệnh thì sự thiết hụt có thể tăng đột biến. Tình trạng tham nhũng, lãng phí vẫn chưa được ngăn chặn càng làm cho việc phân bổ và sử dụng ngân sách khó khăn, ảnh hưởng đến tăng trưởng, đến đầu tư phát triển, sản xuất kinh doanh và đời sống nhân dân.

Do vậy, tôi đề nghị Chính phủ một là hết sức tránh những chủ trương, biện pháp thu gây sốc cho sản xuất, kinh doanh và cho đời sống của nhân dân, nhất là trong tình hình chưa rõ có tăng lương được trong năm 2013 hay không hoặc nguy cơ lạm phát vẫn đang rình rập. Hiện nay chủ trương bỏ ân hạn thuế trong tạm nhập, tái xuất đối với nguyên liệu nhập khẩu đang có nguy cơ đánh thẳng vào những ngành xuất khẩu chủ lực của chúng ta, những ngành đang tạo ra ngoại tệ, công ăn việc làm và thu nhập cho hàng triệu công dân và nông dân. Riêng đối với lĩnh vực xuất khẩu thủy sản, hiệp hội thủy sản cho chúng tôi biết rằng chủ trương này sẽ gây khó khăn cho lĩnh vực xuất khẩu thủy sản mà lĩnh vực này đang gặp một loạt khó khăn về rào cản kỹ thuật, cạnh tranh thị trường, về tiếp cận vốn và nhiều doanh nghiệp chế biến thủy sản hiện nay đang phải đóng cửa. Nếu chủ trương này ra đời thì họ phải “chôn” một số vốn không nhỏ vào trong nguyên liệu nhập khẩu thì như vậy nguy cơ phá sản lớn hơn.

Thứ hai là thu phí quỹ bảo trì đường bộ, kiến nghị Bộ Giao thông  - Vận tải tính toán thống kê tất cả các khoản thu đối với người tham gia giao thông đường bộ hiện nay, phân loại đối với từng loại phương tiện, từng ngành nghề kinh doanh, đưa ra con số chính xác để xác định 3 vấn đề sau đây: người tham gia giao thông hiện hữu, người kinh doanh vận tải, hành khách hay người sử dụng phương tiện giao thông cá nhân đang phải gánh chịu bao nhiêu loại phí và bao nhiêu khoản thu, kể cả việc thuế tiêu thụ đặc biệt đánh vào xăng, dầu. Mức thu như vậy là cao hay thấp và các khoản thu như thế có hợp lý hay không trong điều kiện thu nhập của nhân dân nước ta và trong tình hình kinh tế suy thoái như hiện nay. Và nếu người dân phải đóng thêm phí cho quỹ bảo trì đường bộ thì hậu quả trực tiếp và lan tỏa sẽ như thế nào; nếu hậu quả xấu thì khắc phục như thế nào và nếu khoản phí này hợp lý thì liệu chúng ta có bỏ bớt được những khoản phí khác không hợp lý đang phải đóng hay không?

Điểm tiếp theo, đề nghị có cuộc vận động, phát động các chuyên gia, các nhà khoa học, các hiệp hội ngành, nghề đề xuất những sáng kiến để tạo nguồn thu, tăng nguồn thu cho ngân sách. Ví dụ, làm cách nào để giải phóng các nguồn lực từ đất đai, hiện nay hàng tồn kho bất động sản và vật liệu xây dựng là hàng triệu tỷ, nếu ta có biện pháp đưa lượng hàng này vào lưu thông thì sẽ tạo ra nguồn thu không nhỏ cho ngân sách.

Một điểm nữa là chúng ta phải nuôi dưỡng, tránh làm kiệt nguồn thu. Nếu như có những địa phương, có những ngành nghề, có những doanh nghiệp có tiềm năng tạo ra nguồn thu trung hạn và dài hạn thì nên tránh việc làm cho nguồn thu cạn kiệt bằng cách thu quá cao và không có những chính sách, biện pháp để khoan sức và để nuôi dưỡng nguồn thu đó.

Điểm thứ tư, đề nghị mở chiến dịch truy thu đối với khoản nợ thu tồn đọng lưu cữu nhiều năm và xử lý nghiêm những đối tượng cố ý và ngoan cố vi phạm. Tôi cho rằng nếu mở chiến dịch nghiêm khắc thỏa đáng và có hiệu quả thì lượng thu ngân sách sẽ tăng lên không nhỏ. Bên cạnh đó, phải đẩy mạnh chống buôn lậu, chống tham nhũng, chống lãng phí trong lĩnh vực ngân sách. Đề nghị Chính phủ điều tra xem xét, xử lý một số vụ điển hình để có tác dụng răn đe và giáo dục chung.
 
ĐBQH Bùi Đức Thụ (Lai Châu): Phải tính đến việc có thể xem xét miễn, giảm, giãn thuế cho doanh nghiệp nếu như thời gian tới tiếp tục gặp khó khăn
 
Về bù hụt thu của ngân sách địa phương năm 2012, theo Báo cáo của Chính phủ thì dự kiến ngân sách Nhà nước năm 2012 vượt 1.000 tỷ đồng, trong đó ngân sách Trung ương vượt 8.322 tỷ đồng và 28 tỉnh trong cả nước hụt thu khoảng 13.000 tỷ đồng. Tôi đề nghị các tỉnh hụt thu rà soát lại chi ngân sách của mình, cắt giảm, giãn những khoản chi chưa thực sự cần thiết và đề nghị ngân sách Trung ương xem xét hỗ trợ đối với các tỉnh hụt thu do thực hiện Nghị quyếu 13 của Chính phủ, đây là hụt thu khách quan. Thứ hai, đối với hụt thu do suy giảm kinh tế, tôi đề nghị bằng nguồn vốn ứng của năm 2013 ngân sách Trung ương nên quan tâm tạm ứng cho các tỉnh hụt thu để xử lý những vấn đề chi đã được quyết định.

Về dự toán thu cân đối ngân sách năm 2013, trong điều kiện KT - XH trong nước và quốc tế còn hết sức khó khăn, diễn biến khó lường và trong điều kiện nguồn tiềm lực tài chính của nhà nước còn hết sức mỏng, chúng ta phải tính đến việc có thể xem xét miễn, giảm, giãn thuế đối với các doanh nghiệp nếu như thời gian tới tiếp tục gặp khó khăn. Vì vậy, tôi thống nhất với đề nghị của Chính phủ là dự toán chi ngân sách nhà nước năm 2013 là 807.000 tỷ để bảo đảm việc thực thi khả thi hơn và điều hành ngân sách ổn định, bền vững hơn.

Vấn đề thứ ba, về bội chi ngân sách nhà nước năm 2013, Chính phủ trình mức bội chi ngân sách nhà nước năm 2013 dự kiến bằng năm 2012 là 4,8% GDP, số tuyệt đối là 162.000 tỷ. Với mức bội chi này thì tổng chi ngân sách nhà nước năm 2013 dự kiến là 969.000 tỷ bố trí cho các nhiệm vụ chi, chúng tôi thấy rằng còn nhiều nhiệm vụ chi của chưa có nguồn. Thứ nhất là chi hoàn thuế giá trị gia tăng sẽ còn thiếu khoảng 27.500 tỷ. Thứ hai là chi trả nợ, chi trả nợ ngoài nước bảo đảm đủ nhưng đối với chi trả nợ trong nước thì thiếu nguồn, chúng ta phải vay phát hành trái phiếu Chính phủ để đảo nợ 20.000 tỷ, đối với chi đầu tư phát triển, dự kiến bố trí 180.000 tỷ. Tôi cho là còn thấp hơn theo quy định, bởi vì theo quy định toàn bộ số bội chi ngân sách nhà nước là 162.000 tỷ không được sử dụng để tiêu dùng, phải sử dụng để đầu tư, số thu từ cấp quyền sử dụng đất là 39.000 tỷ phải để đầu tư. Nếu cộng hai khoản này, tổng chi đầu tư của năm 2013 phải là 201.000 tỷ, nếu bố trí 180.000 tỷ vẫn còn thiếu 21.000 tỷ. Trong tình hình cân đối khó khăn như vậy, tôi đề nghị Quốc hội chấp nhận cho mức bội chi là 4,8%, chưa thực hiện đúng lộ trình giảm bội chi như đã quy định.

Vấn đề thứ tư, chi cải cách tiền lương, tôi rất băn khoăn về việc thực hiện lộ trình cải cách tiền lương, trong điều kiện nguồn thu hết sức khó khăn, việc thực hiện lộ trình cải cách tiền lương như thế nào? Theo tôi, do khó khăn về cân đối nguồn, do điều kiện lạm phát nên rất khó khăn đối với những người có thu nhập thấp, đặc biệt những người đã về hưu. Vì vậy, trong điều kiện cân đối khó khăn, tôi đề nghị Quốc hội cân nhắc về việc tăng lương, như Bộ trưởng Bộ Tài chính trình bày, ý kiến của tôi là chỉ tập trung điều chỉnh tiền lương đối với người nghỉ hưu và đối với chính sách trợ cấp với người có công, hỗ trợ đối với người hưởng lương thấp…
 
ĐBQH Huỳnh Minh Hoàng (Bạc Liêu): Tăng cường đầu tư cho nông nghiệp, nông dân, nông thôn
 
Tôi nhất trí với Báo cáo của Chính phủ về tình hình thực hiện ngân sách nhà nước năm 2012, dự toán ngân sách nhà nước và phương án phân bổ ngân sách Trung ương năm 2013. Tuy nhiên trong báo cáo của Chính phủ trong năm 2013 đưa ra giải pháp thứ hai là tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy phát triển sản xuất, kinh doanh. Theo tôi, cần tập trung đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết Trung ương về nông nghiệp, nông dân, nông thôn. Tức là tăng vốn nhà nước và thu hút nguồn vốn xã hội cho đầu tư phát triển nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới cụ thể là phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng nông, thủy sản Việt Nam có lợi thế, bởi vì đó là cách tốt nhất nhằm sử dụng hiệu quả các nguồn tài nguyên của đất nước, tài nguyên đất, tài nguyên nước và tài nguyên biển và cũng là cách tốt nhất nâng cao thu nhập cải thiện đời sống cho người nông dân. Tôi xin nêu hai ví dụ. Thứ nhất, năm 2009 Việt Nam xuất khẩu 1.183 nghìn tấn cà phê ra 61 nước trên thế giới trong đó Đức là 118 nghìn tấn, Mỹ là 116 nghìn tấn, Ecuado khoảng 171 nghìn tấn. Nhưng giá của một tấn cà phê của Việt Nam chỉ có 1.459 USD trong khi giá cà phê Indonesia là 1.827 USD cao hơn Việt Nam là 368 USD/tấn. Giá cà phê của Ấn Độ là 2.994 USD/tấn cao hơn của Việt Nam là 1.535 USD/tấn. Như vậy theo giá của Indonesia năm 2009 xuất khẩu cà phê của Việt Nam bị thiệt khoảng 435 triệu USD so với Ấn Độ chúng ta thiệt hại 2,3 tỷ USD. Thứ hai, năm 2010, Việt Nam xuất khẩu 6.893 nghìn tấn gạo nhưng giá xuất thua giá của Thái Lan bình quân từ 20 - 50 USD/tấn. Như vậy nếu tính theo giá của Thái Lan xuất gạo thì thiệt hại khoảng 137 - 344 triệu USD. Tôi đề nghị năm 2013 phải tăng cường đầu tư cho nông nghiệp để khắc phục những tình trạng trên tức là phải đưa tỷ lệ của nông nghiệp lên ước khoảng 10% vì nông nghiệp năm 2011 đã đóng góp cho GDP là 22% và tăng kinh phí ngân sách nhà nước đầu tư xây dựng nông thôn mới. Có thể thấy, rõ ràng nông thôn mới không có vốn. Chúng ta đầu tư cơ sở hạ tầng rất thấp kém, do đó cho nên giá trị sản xuất nông nghiệp rất thấp.

Nhằm để tập trung mạnh phát triển công nghiệp chế biến, nông, lâm, thủy sản vì hiện tại chủ yếu là xuất khẩu sản phẩm nông nghiệp còn ở dạng thô, xuất khẩu dạng nguyên liệu. Đầu tư phát triển các ngành công nghiệp sản xuất và cung cấp đầu vào cho nông nghiệp, thức ăn gia súc, phân bón, thuốc phòng trừ dịch bệnh cho nông nghiệp và thủy sản vì hiện nay đầu vào của sản xuất nông nghiệp, thủy sản là nhập khẩu. Riêng thức ăn gia súc nhập khẩu gần 3 tỷ USD mà giá nhập tăng liên tục, hàng năm tăng gần 20 - 30%. Tiếp tục đẩy mạnh việc ứng dụng tiến bộ khoa học, công nghệ vào sản xuất nông nghiệp, nhất là công nghệ sinh học, cơ giới hóa sản xuất, nhất là tạo ra các giống cây, con, vật nuôi cho năng suất, chất lượng sản phẩm cao. Đặc biệt là cơ giới hóa khâu thu hoạch nhằm giảm thất thoát. Hiện tại trong thu hoạch lúa thất thoát khoảng 13% sản lượng. Nếu tính sản xuất được 42 triệu tấn lúa/năm mà hao hụt là 13% thì ta mất đi khoảng 5,2 triệu tấn lúa. Vì thế, đề nghị phải đầu tư cho hạ tầng nông nghiệp thật tốt để gia tăng thu nhập của quốc gia.
 
ĐBQH Nguyễn Bắc Việt (Ninh Thuận): Nếu tăng lương và tăng phụ cấp sẽ có ba vấn đề…
 
Nếu phương án tăng lương và tăng phụ cấp thực hiện theo tôi, sẽ có những vấn đề sau. Thứ nhất là lấy nguồn ở đâu để bố trí; thứ hai là cán bộ công chức hưởng lương sẽ mừng bởi vì được tăng thu nhập; thứ ba là trong xã hội sẽ có các tâm trạng, tâm trạng sợ giá cả tăng.

Vừa qua, mỗi khi tăng lương thì trong dân lại có sự băn khoăn. Thực tế là hiện nay tình trạng cán bộ công chức làm việc cầm chừng, thiếu trách nhiệm với dân, dân nói rằng làm việc như vậy cũng tăng lương, và có tình huống người về hưu trước năm 1993 trở về trước sẽ băn khoăn khi thu nhập của mình doãng ra so với cán bộ công chức hiện nay và so với người về hưu năm 1993.

Một tình huống nữa sẽ có tâm trạng xảy ra là nếu tăng phụ cấp công vụ từ 25% đến 30% số nhóm chưa được hưởng phụ cấp này sẽ rất băn khoăn và thực tế đã băn khoăn rồi. Bây giờ nếu số này chưa được hưởng mà phụ cấp công vụ nhích lên 30 nữa thì thực tế số công chức ở các cơ quan đơn vị sự nghiệp không hưởng phụ cấp nghề sẽ rất băn khoăn, nhất là số làm tổ chức hành chính không được hưởng phụ cấp sẽ băn khoăn và cán bộ không chuyên trách ở cơ sở sẽ băn khoăn. Đối với doanh nghiệp cũng băn khoăn. Thực tế vừa qua chúng tôi tiếp xúc cử tri với nhóm doanh nghiệp thì doanh nghiệp băn khoăn, bởi vì mức tăng đóng bảo hiểm xã hội sẽ tăng, doanh nghiệp nếu trong điều kiện thuận thì sẽ không là gánh nặng nhưng bây giờ đang khó thì đây sẽ là gánh nặng. Chúng ta chưa đánh giá vấn đề này.

Từ các tình huống đặt ra như vậy, theo tôi nếu cứ triển khai tăng lương thì thứ nhất là phải lo tăng thu, tiết kiệm chi để có nguồn chi. Thứ hai, nếu không đủ nguồn, tôi cũng nhất trí với phương án đưa ra đó là chỉ tăng cho đối tượng chính sách và cán bộ cơ sở xã, thôn, nhóm đối tượng này mới được quan tâm. Thứ ba, phải tăng cường quản lý giá cả thị trường, thực tế thì cứ mỗi lần nhích lương là giá cả cũng tăng, dân quan tâm đến vấn đề này. Người hưởng lương thì không quan tâm, nhưng người dân rất quan tâm, đặc biệt là nông dân, bây giờ sản xuất tiêu thụ ra sao, phân, thuốc có tăng hay không?
 
Một nội dung nữa đó là phải sớm hoàn tất các đề án sẽ lo cho nhóm đối tượng phụ cấp đang còn bất cập, cán bộ xã, thôn. Bởi vì vấn đề này theo kết luận của Hội nghị Trung ương 5 giao Chính phủ cuối năm nay phải xây dựng để sang hội nghị Trung ương 7 báo cáo và sẽ triển khai trong năm 2013. Phương án này đã làm và đã cho ý kiến để triển khai nên theo tôi trong phương án phân bổ ngân sách của năm 2013 chưa bố trí cho khoản này, ta mới tính đến khoản tăng lương tối thiểu mà chưa tính đến khoản triển khai đề án. Nếu Bộ Nội vụ đã hoàn tất, Chính phủ và Trung ương cho ý kiến thì phải bố trí nguồn.

Minh Vân lược ghi