Khẳng định vai trò của Kiểm toán Nhà nước trong thực hiện mục tiêu quốc gia 

Xem với cỡ chữ
“Những năm gần đây, Kiểm toán Nhà nước (KTNN) đã ưu tiên nguồn lực, tập trung kiểm toán các dự án trọng điểm, chương trình mục tiêu quốc gia theo yêu cầu của Quốc hội, Chính phủ và của các nhà tài trợ, qua đó tiết kiệm hàng nghìn tỷ đồng cho Nhà nước”, Phó Tổng KTNN Nguyễn Tuấn Anh trao đổi về những đóng góp của KTNN trong việc thực hiện mục tiêu quốc gia nhân kỷ niệm 26 năm ngày thành lập (11.7.1994 - 11.7.2020).

 Tiết kiệm hàng nghìn tỷ đồng cho Nhà nước 

- Xin ông cho biết những nội dung cơ bản của Tuyên bố Moscow về vai trò của các cơ quan kiểm toán tối cao (SAI) trong việc thực hiện mục tiêu quốc gia?

- Tuyên bố Moscow là một văn kiện quan trọng, được thông qua tại Đại hội lần thứ 23 của Tổ chức các cơ quan kiểm toán tối cao quốc tế (INTOSAI) tại Nga vào tháng 9.2019.  Đây có thể được xem là bản tuyên ngôn của cộng đồng kiểm toán công quốc tế, khẳng định cam kết mạnh mẽ của các SAI nói riêng và INTOSAI nói chung trong việc tăng cường hơn nữa trách nhiệm giải trình, tính minh bạch, quản trị tốt, sử dụng hiệu quả quỹ công, củng cố giá trị, lợi ích của SAI.

Tuyên bố đã xác định 3 giải pháp chính mang tính chiến lược nhằm định hình tương lai phát triển của các SAI và INTOSAI, trong đó giải pháp quan trọng nhất là SAI cần tăng cường giám sát độc lập đối với việc đạt được các mục tiêu quốc gia bao gồm các mục tiêu liên quan đến các Mục tiêu phát triển bền vững - SDGs nằm trong Chương trình nghị sự của Liên Hợp Quốc về phát triển bền vững đến năm 2030.

- Vai trò của KTNN Việt Nam trong hiện thực hóa Tuyên bố Moscow như thế nào, thưa ông?

- Phải nói rằng, kế hoạch hành động thực hiện Tuyên bố Moscow về mục tiêu quốc gia không còn mới đối với KTNN. Trong những năm gần đây, KTNN đã ưu tiên nguồn lực, tập trung kiểm toán các dự án trọng điểm, chương trình mục tiêu quốc gia theo yêu cầu của Quốc hội, Chính phủ và của các nhà tài trợ. Hàng năm, KTNN tập trung nguồn lực để thực hiện kiểm toán các Chương trình mục tiêu quốc gia về giảm nghèo bền vững; việc làm và dạy nghề; phát triển kinh tế - xã hội các vùng giai đoạn 2016 - 2020...

KTNN đã và đang là đối tác chiến lược, đáng tin cậy của các tổ chức và đối tác phát triển quốc tế trong việc thực hiện kiểm toán các chương trình mục tiêu quốc gia có nguồn vốn tài trợ nước ngoài. Đặc biệt, KTNN là cơ quan kiểm toán tối cao đầu tiên trong khu vực châu Á trở thành đối tác chiến lược của Ngân hàng Thế giới (WB) trong thực hiện kiểm toán theo phương thức “Chương trình dựa trên kết quả”.

Thông qua các cuộc kiểm toán, KTNN đã giúp tiết kiệm hàng nghìn tỷ đồng cho Nhà nước; hoàn thiện và củng cố khung luật pháp và tăng cường trách nhiệm giải trình của lãnh đạo các cấp có thẩm quyền liên quan đến công tác triển khai Chương trình; hỗ trợ nhà tài trợ và các đơn vị thụ hưởng bảo đảm tính tuân thủ các quy chuẩn về chất lượng, hiệu quả và hiệu lực của công tác triển khai các hoạt động của chương trình, làm cơ sở để Chương trình, Dự án được giải ngân thuận lợi, hiệu quả, tuân thủ quy định pháp luật.

Đối với các dự án trọng điểm quốc gia, KTNN tập trung kiểm toán các Dự án đầu tư theo hình thức hợp tác công - tư (PPP). Đây là nguồn huy động vốn quan trọng hiện nay của Việt Nam và cũng đang là vấn đề còn tồn tại nhiều bất cập và kẽ hở về cơ chế, chính sách. Thông qua các cuộc kiểm toán, KTNN đã đưa ra những kiến nghị kiểm toán táo bạo, có thể kể đến là kiến nghị giảm 300 năm thời gian thu phí hoàn vốn so với phương án ban đầu của 86 dự án BOT được kiểm toán từ năm 2016 đến năm 2020, kiến nghị xử lý tài chính 4.191 tỷ đồng; xử lý tài chính 12.511 tỷ đồng đối với 65 dự án BT được kiểm toán trong cùng kỳ thời gian.

Quy mô, phạm vi kiểm toán sẽ rộng phức tạp hơn

- KTNN phải đối mặt với những thách thức nào trong việc kiểm toán các chương trình mục tiêu và trọng điểm quốc gia?

- Dù đã đạt được những thành công nổi bật trong công tác kiểm toán các chương trình mục tiêu và trọng tâm quốc gia, KTNN ý thức được những thách thức to lớn trong việc theo đuổi Tuyên bố Moscow.

Trước hết, theo Quyết định số 622/QĐ-TTg về Kế hoạch hành động quốc gia thực hiện Chương trình nghị sự 2030 vì sự phát triển bền vững, một trong những nhiệm vụ quan trọng đến năm 2020 là lồng ghép đầy đủ các mục tiêu phát triển bền vững của Việt Nam vào nội dung Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hàng năm, các chiến lược, chính sách, quy hoạch phát triển của các bộ, ngành, địa phương, cơ quan. Điều này đồng nghĩa với việc, các mục tiêu phát triển bền vững đầy sẽ được chi tiết hóa vào mục tiêu quốc gia trên tất cả các ngành, lĩnh vực, cơ quan nhà nước. Do đó, trong tương lai gần, quy mô, phạm vi kiểm toán của KTNN được mở rộng, phức tạp hơn rất nhiều trong bối cảnh nguồn lực còn hạn chế về số lượng và chất lượng.

Bên cạnh đó, hoạt động kiểm toán với các dự án PPP còn gặp nhiều khó khăn do hành lang pháp lý chưa được đồng bộ. Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật KTNN năm 2015 và Luật PPP quy định rõ vai trò của KTNN trong kiểm toán các dự án PPP, đòi hỏi KTNN phải điều chỉnh, sửa đổi hệ thống các quy định, văn bản hướng dẫn kiểm toán theo hướng phù hợp với các văn bản luật này.

Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của Cách mạng Công nghiệp 4.0, ứng dụng dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ số hóa, điện toán đám mây... hoạt động kiểm toán cần nỗ lực hơn nữa, và cần chuẩn bị chu đáo hơn nữa về cơ sở vật chất, trang thiết bị công nghệ thông tin, đào tạo con người kết hợp áp dụng khoa học công nghệ tiên tiến với những bước đi phù hợp để ngày càng nâng cao hiệu quả hoạt động.

- KTNN sẽ làm gì để theo đuổi Tuyên bố Moscow và làm tốt hơn nữa vai trò của SAI đối với việc thực hiện mục tiêu quốc gia trong thời gian tới?

- Đứng trước những thách thức to lớn, KTNN tiếp tục tập trung nguồn lực để đẩy mạnh triển khai đồng bộ nhiều giải pháp.

Thứ nhất, hoàn thiện hành lang pháp lý đồng bộ, làm cơ sở thuận lợi cho hoạt động kiểm toán, bảo đảm tính độc lập của KTNN. Trong đó, tập trung sửa đổi, điều chỉnh các văn bản hướng dẫn chi tiết của KTNN trong lĩnh vực này theo hướng tuân thủ Luật KTNN và Luật PPP.

Thứ hai, tập trung đào tạo và tăng cường năng lực chuyên môn cho đội ngũ kiểm toán viên của KTNN; ứng dụng khoa học công nghệ tiên tiến, từng bước thay đổi phương pháp, kỹ năng kiểm toán trên các nền tảng khoa học - công nghệ tiên tiến.

Thứ ba, tăng cường kiểm tra, kiểm soát nhằm bảo đảm chất lượng kiểm toán. Thực hiện công tác kiểm soát chất lượng kiểm toán kịp thời, đi vào thực chất, thiết thực; thực hiện kiểm soát có trọng tâm, trọng điểm nhằm nâng cao chất lượng, tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong hoạt động kiểm toán.

Thứ tư, thúc đẩy mạnh mẽ việc áp dụng loại hình kiểm toán hoạt động để đánh giá tính kinh tế, hiệu quả và hiệu lực đối với các chính sách và chương trình mục tiêu quốc gia; tăng cường sự hiện diện và tham gia tích cực vào quá trình hoạch định chính sách, xây dựng chương trình của Chính phủ, các dự án trọng tâm, trọng điểm quốc gia với tư cách là đơn vị cung cấp dịch vụ tư vấn, ý kiến chuyên môn chuyên sâu.

Thứ năm, tăng cường các hoạt động hội nhập và hợp tác quốc tế nhằm chia sẻ, học hỏi kinh nghiệm với các SAI, các hiệp hội kế toán, kiểm toán khu vực và thế giới. Đồng thời, cập nhật, hoàn thiện chuẩn mực kiểm toán theo thông lệ tốt và chuẩn mực kế toán, kiểm toán quốc tế nhằm chuẩn hóa công tác kiểm toán của KTNN.

- Xin cảm ơn ông!

Nguyễn Ngọc

Truyền hình