CÔNG NGHỆ - MÔI TRƯỜNG
Cập nhật 09:08 | 20/10/2019 (GMT+7)
.
Quản lý rác thải nhựa đại dương

Thách thức lớn đối với Việt Nam

11:20 | 22/09/2019
Rác thải nhựa là một trong những thách thức môi trường lớn nhất hiện thế giới phải đối mặt. Mức độ trầm trọng của vấn đề đòi hỏi chúng ta phải hành động cấp thiết. Việt Nam hiện có 112 cửa sông đổ ra biển, là nguồn vận chuyển chính rác thải nhựa ra đại dương. Việt Nam được các tổ chức quốc tế đánh giá là một trong 5 quốc gia ở châu Á đứng đầu về lượng rác thải nhựa đổ ra biển, xếp thứ 17 trong 109 quốc gia có mức độ ô nhiễm rác nhựa lớn trên thế giới.

Rác thải nhựa xảy ra ở tất cả các vùng biển của Việt Nam. Các thống kê, nghiên cứu của Việt Nam chưa xác định được cụ thể, chính xác về khối lượng, chủng loại rác thải nhựa tồn tại ở vùng biển. Trong khi đó, lượng nhựa được sử dụng tăng nhanh. Theo báo cáo từng giai đoạn của Hiệp hội Nhựa, năm 2015 Việt Nam sản xuất và tiêu thụ khoảng 5 triệu tấn nhựa, trong đó khoảng 80% nguyên liệu nhập khẩu sử dụng từ nhựa phế liệu. Thống kê của Bộ Tài nguyên và Môi trường, chỉ riêng 2 thành phố lớn là Hà Nội và TP Hồ Chí Minh thải ra môi trường khoảng 80 tấn nhựa và túi nilon/ngày. Đáng chú ý, lượng chất thải nhựa và túi nilon cả nước chiếm khoảng 8 - 12% trong chất thải rắn sinh hoạt. Nếu trung bình khoảng 10% lượng chất thải nhựa và túi nilon không được tái sử dụng mà thải bỏ hoàn toàn thì lượng chất thải nhựa và túi nilon thải bỏ xấp xỉ khoảng 2,5 triệu tấn/năm, đây là gánh nặng cho môi trường, thậm chí dẫn tới thảm họa “ô nhiễm trắng”. Việc nhập khẩu phế liệu nhựa đã từng bước được “kiểm soát”, tuy vậy lượng phế liệu nhập khẩu vẫn tăng, năm 2016 là 18,548 tấn, năm 2017 là 90,839 tấn và tính đến tháng 10.2018 là 175.000 tấn.

Với 80% rác nhựa biển có nguồn gốc từ đất liền, việc quản lý sản xuất các sản phẩm nhựa và tiêu thụ nhựa là quan trọng. Tổng Cục trưởng Tổng cục Biển và Hải đảo Tạ Đình Thi cho biết, năm 2018, tại các hội nghị thế giới và khu vực, Việt Nam đã có nhiều sáng kiến và nỗ lực thực hiện sáng kiến trong quản lý rác thải biển và đại dương. Việt Nam đã đề xuất dự án “Thiết lập mối quan hệ đối tác khu vực các biển Đông Á về quản lý rác thải nhựa đại dương”, đưa ra các sáng kiến thúc đẩy hình thành cơ chế hợp tác toàn cầu về giảm chất thải nhựa, thiết lập cơ sở tri thức về rác nhựa biển, nâng cao nhận thức cộng đồng và thay đổi hành vi sử dụng sản phẩm nhựa, hướng tới mục tiêu các đại dương xanh và sạch.

Theo Vụ Quản lý rác thải sinh hoạt, Cục Môi trường, Bộ Tài nguyên và Môi trường, mỗi năm, tại Việt Nam phát sinh khoảng 25,5 triệu tấn chất thải rắn sinh hoạt (CTRSH). Khối lượng CTRSH phát sinh tại các đô thị trên toàn quốc tăng trung bình 10 - 16% mỗi năm, chiếm khoảng 60 - 70% tổng lượng chất thải rắn đô thị cả nước. Tại một số đô thị, tỷ lệ CTRSH phát sinh chiếm đến 90% tổng lượng chất thải rắn đô thị. Trong khi đó, tỷ lệ thu gom CTRSH hiện nay tại khu vực nội thành của các đô thị trung bình đạt khoảng 85,5% và tại khu vực ngoại thành của các đô thị trung bình đạt khoảng 60% so với lượng phát sinh. Tỷ lệ thu gom CTRSH tại khu vực nông thôn còn thấp, trung bình đạt khoảng 40 - 55% so với lượng phát sinh. Việc thu gom, phân loại CTRSH tại nguồn vẫn chưa được áp dụng rộng rãi do thiếu đầu tư cho hạ tầng cơ sở, thiết bị, nhân lực, nhận thức của cộng đồng.

Ngoài việc không thể thu gom hết CTRSH, Việt Nam còn lạc hậu trong xử lý CTRSH. Công nghệ xử lý hiện nay chủ yếu là chôn lấp (75%), trong đó, nhiều bãi chôn lấp không hợp vệ sinh, gây ô nhiễm nước ngầm, nước mặt, ô nhiễm không khí... ảnh hưởng tới những người sinh sống trong khu vực. Việt Nam cũng chưa có định hướng triển khai công nghệ xử lý CTRSH phù hợp cho từng loại công nghệ xử lý.

Mặc dù gặp nhiều thách thức, nhưng Việt Nam đang nỗ lực giảm thiểu rác thải nhựa đại dương (RTNĐD) với mục tiêu rất cao. Quyết tâm của Việt Nam được thể hiện tại Nghị quyết số 36-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Khóa XII về “Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”, trong đó đặt mục tiêu “Ngăn ngừa, kiểm soát và giảm đáng kể ô nhiễm môi trường biển; tiên phong trong khu vực về giảm thiểu chất thải nhựa đại dương”. Tại Hội nghị Thượng đỉnh G7 mở rộng tổ chức tại Canada năm 2018, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã hoan nghênh sáng kiến của Canada về ngăn ngừa xả rác thải nhựa ra đại dương và khẳng định, Việt Nam sẵn sàng hợp tác với Canada và quốc tế triển khai sáng kiến này. Cũng tại hội nghị, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã đưa ra sáng kiến các nước G7 thúc đẩy hình thành Cơ chế hợp tác toàn cầu về giảm chất thải nhựa để hướng tới mục tiêu các đại dương xanh và sạch, không còn rác thải nhựa.

Bên cạnh những cam kết chính trị mạnh mẽ, Chính phủ Việt Nam đã ban hành Nghị quyết số 01/NQ-CP ngày 1-1-2019, trong đó, giao Bộ Tài nguyên và Môi trường chủ trì xây dựng Kế hoạch hành động quốc gia về quản lý RTNĐD đến năm 2030. Mục tiêu đặt ra đến năm 2025, xây dựng và hoàn thiện các cơ chế, chính sách phục vụ quản lý RTNĐD. Giảm thiểu 50% RTNĐD; chấm dứt việc thải bỏ ngư cụ trực tiếp xuống biển; 80% các khu du lịch, dịch vụ ven biển không sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần; 80% các khu bảo tồn biển không còn rác thải nhựa. Tổ chức, xây dựng, quản lý hệ thống quan trắc, định kỳ đánh giá hiện trạng RTNĐD tại một số cửa sông chính, đảo tiền tiêu, có tiềm năng phát triển du lịch... Mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam thực hiện cấm hoàn toàn việc sử dụng các sản phẩm nhựa sử dụng một lần tại các khu du lịch, dịch vụ ven biển; cấm hoàn toàn việc nhập khẩu phế liệu nhựa làm nguyên liệu trong sản xuất công nghiệp tại các khu chế xuất, khu công nghiệp ven biển. Giảm thiểu 75% RTNĐD; 100% các khu bảo tồn biển không còn rác thải nhựa. Thiết lập cơ chế hợp tác toàn cầu, mối quan hệ đối tác khu vực nhằm giảm thiểu RTNĐD.

Minh Ngọc
Xem tin theo ngày:
KHOA HỌC
16:05 12/10/2019
Sau 4 ngày (từ 9-12.10) tranh tài tại thủ đô Jakarta, Indonesia, Cuộc thi Giải thưởng sáng chế trẻ Quốc tế lần thứ 6 (The 6th International Young Inventors Award) do Hiệp hội Thúc đẩy Sáng chế và Sáng tạo Indonesia tổ chức; được bảo trợ bởi Hiệp hội Sáng chế và Sở hữu Trí tuệ thế giới đã khép lại với nhiều ấn tượng tốt đẹp.
Quay trở lại đầu trang