CÔNG NGHỆ - MÔI TRƯỜNG
Cập nhật 09:08 | 20/10/2019 (GMT+7)
.
Quản lý rác thải ở nông thôn

Hành lang pháp lý và công nghệ

11:18 | 22/09/2019
Mỗi năm, khu vực nông thôn phát sinh trên 13 triệu tấn rác thải sinh hoạt và khoảng 7.500 tấn vỏ bao bì thuốc bảo vệ thực vật (BVTV). Tuy vậy, khối lượng rác thải, nước thải sinh hoạt và hầu hết lượng vỏ bao bì thuốc BVTV chưa được thu gom để xử lý hợp vệ sinh. Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã đặt câu hỏi “13 triệu tấn rác đang tồn đọng tại nông thôn sẽ được xử lý như thế nào?”.

Theo đánh giá của Bộ Tài nguyên và Môi trường, công tác thu gom, xử lý chất thải rắn sinh hoạt tại khu vực nông thôn chưa thực sự được coi trọng, dịch vụ vệ sinh môi trường chưa phát triển đúng mức. Hiện, tỷ lệ thu gom chất thải rắn sinh hoạt tại khu vực nông thôn chỉ mới đạt khoảng 40% - 55%. Phần lớn chất thải rắn được thu gom và xử lý bằng biện pháp chôn lấp không hợp vệ sinh nên gây ô nhiễm môi trường, chiếm diện tích lớn. Mô hình chủ yếu là giao các tổ tự quản của thôn, xã thu gom rác trong khu dân cư, vận chuyển đến điểm tập kết và doanh nghiệp thu gom vận chuyển từ các điểm tập kết về khu xử lý tập trung của huyện, thành phố. Do phương tiện xe gom không đủ, không đúng quy cách, thời gian thu gom không thống nhất… dẫn tới rác tồn đọng trong khu dân cư. Hầu hết, ở các thôn, ấp, xã, phải từ 2 đến 3 ngày, thậm chí, có nơi 10 ngày mới thu gom rác một lần. Điểm tập kết rác thường bố trí ở đầu thôn, xóm, mặt đường giao thông chính của xã, không được che đậy kín dẫn đến ô nhiễm môi trường và làm xấu cảnh quan làng, xóm... Thực trạng này đòi hỏi phải có sự thay đổi về lâu dài theo hướng chuyên nghiệp trong việc thu gom, xử lý rác thải.

Theo quy định việc quản lý rác thải do 5 bộ có trách nhiệm trực tiếp tham gia, bao gồm: Bộ Xây dựng, Bộ Công thương, Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Bộ Tài nguyên và Môi trường. Ở cấp địa phương cũng có những cơ quan chuyên trách đảm nhiệm quản lý. Gánh nặng về nước thải, rác thải nông thôn gây ô nhiễm môi trường, không chỉ dừng ở chỗ làm mất cảnh quan, ảnh hưởng trực tiếp tới sức khỏe con người mà còn là nguyên nhân làm cho dịch bệnh cây trồng, vật nuôi diễn biến phức tạp, thiệt hại lớn về kinh tế. Hiện nay, ở nhiều địa phương thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới, một số nơi đã đẩy mạnh việc thành lập đơn vị thu gom rác thải sinh hoạt. Theo đó, hiện có  hơn 40% tổng số thôn, xã hình thành các tổ thu gom rác tự quản thu gom rác trong khu dân cư, vận chuyển đến địa điểm tập kết, sau đó doanh nghiệp thu gom vận chuyển về khu xử lý tập trung của huyện, thành phố. Tuy nhiên, hiện chưa có chính sách hỗ trợ cho các hoạt động quản lý chất thải nông thôn nên khó thu hút được doanh nghiệp tham gia. Ở khu vực đô thị, công ty dịch vụ môi trường là doanh nghiệp công ích, 80% kinh phí hoạt động từ ngân sách nhà nước, 20% do người dân đóng góp. Trong khi đó, ở nông thôn, kinh phí hoạt động của các tổ chức dịch vụ môi trường chủ yếu từ nguồn thu phí dịch vụ môi trường do người dân đóng góp, chỉ đủ để trả thù lao cho người thu gom rác với mức thu nhập chỉ bằng 30 - 40% so với người thu gom rác ở đô thị.

Bên cạnh đó, các tổ chức dịch vụ chưa đủ năng lực để giải quyết hiệu quả các vấn đề quản lý chất thải. Hầu hết các tổ chức xã hội ở nông thôn mới thực hiện được các nội dung về tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng, tổ chức thu gom chất thải, chưa có biện pháp xử lý, dẫn đến tình trạng ô nhiễm môi trường do chất thải ngày càng gia tăng. Theo ý kiến của nhiều chuyên gia trong lĩnh vực này thì, việc thu gom và xử lý chất thải ở nông thôn không quá khó, nếu các cơ quan quản lý nhà nước vào cuộc tích cực và đưa ra một cơ chế thống nhất, hành lang pháp lý rõ ràng để khuyến khích các tổ chức, cá nhân tham gia xử lý môi trường, thu gom chất thải, rác thải nông thôn.

Trước những chồng chéo bất cập, vướng mắc trong công tác quản lý nhà nước về chất thải rắn, ngày 3.2.2019, tại Nghị quyết số 09/NQ-CP Chính phủ đã thống nhất giao Bộ Tài nguyên và Môi trường là cơ quan đầu mối, thống nhất quản lý nhà nước về chất thải rắn; giao Chủ tịch Ủy ban Nhân dân cấp tỉnh chịu trách nhiệm toàn diện về vấn đề rác thải và xử lý rác thải trên địa bàn. Để thực hiện phương án thống nhất quản lý nhà nước về chất thải rắn, bên cạnh các nội dung được thực hiện theo quy định của Luật Quy hoạch và các văn bản hướng dẫn, Bộ Tài nguyên và Môi trường đề nghị xây dựng Nghị định sửa đổi, bổ sung chức năng nhiệm vụ của Bộ Xây dựng và Bộ Tài nguyên và Môi trường để Bộ Tài nguyên và Môi trường là đầu mối thống nhất quản lý nhà nước về chất thải rắn…

Bà Mai Thị Liên Hương - Cục trưởng Cục Hạ tầng kỹ thuật (Bộ Xây dựng) cho biết: Để xử lý dứt điểm vấn đề môi trường nông thôn, phải trả lời được 3 câu hỏi: Ai làm, làm như thế nào và kinh phí ở đâu? Ngoài ra, phải cần “4 có”: Có tổ chức thu gom, xử lý theo hướng dịch vụ xã hội; có chính sách phù hợp để huy động nguồn lực đầu tư của doanh nghiệp theo hướng dịch vụ công ích; có công nghệ hiện đại, xử lý triệt để, không tạo hậu quả sau xử lý; có quỹ chi cho hoạt động này. Quan trọng nhất hiện nay, chúng ta phải tìm được công nghệ phù hợp với tình hình thực tế, nhưng đến nay, hiện chúng ta vẫn chưa có tiêu chí lựa chọn thiết bị, công nghệ. Bên cạnh đó, đẩy mạnh áp dụng các giải pháp khoa học công nghệ, nhân rộng các mô hình đã triển khai thành công trong sản xuất và bảo vệ môi trường điển hình ví dụ như mô hình thu gom xử lý thuốc bảo vệ thực vật. Tách khu vực sản xuất làng nghề ra khỏi khu dân cư, hỗ trợ giải pháp xử lý chất thải làng nghề phù hợp cho từng vùng trong cộng đồng, xây dựng cụm công nghiệp làng nghề theo quy chuẩn.

Việt Anh
Xem tin theo ngày:
KHOA HỌC
16:05 12/10/2019
Sau 4 ngày (từ 9-12.10) tranh tài tại thủ đô Jakarta, Indonesia, Cuộc thi Giải thưởng sáng chế trẻ Quốc tế lần thứ 6 (The 6th International Young Inventors Award) do Hiệp hội Thúc đẩy Sáng chế và Sáng tạo Indonesia tổ chức; được bảo trợ bởi Hiệp hội Sáng chế và Sở hữu Trí tuệ thế giới đã khép lại với nhiều ấn tượng tốt đẹp.
Quay trở lại đầu trang