CÔNG NGHỆ - MÔI TRƯỜNG
Cập nhật 02:29 | 12/12/2019 (GMT+7)
.
Quản lý tài nguyên nước:

Phải quy về một đầu mối

18:54 | 28/08/2019
Công tác quản lý, bảo vệ, khai thác, sử dụng, phát triển tài nguyên nước và phòng tránh giảm nhẹ thiên tai được đánh giá còn chồng chéo, trùng lặp dẫn tới kém hiệu quả. Để khắc phục tình trạng này, Chủ tịch Hội Thủy lợi Việt Nam Đào Xuân Học kiến nghị, công tác quản lý cần phải đưa về một đầu mối đặt ở một bộ đa ngành do Chính phủ quyết định.

Chồng chéo, phân tán trong quản lý

Tại Hội thảo “Quy về một mối công tác quản lý, bảo vệ, khai thác, sử dụng, phát triển tài nguyên nước và phòng tránh giảm nhẹ thiên tai” diễn ra ngày 28.8, Chủ tịch Hội Thủy lợi Việt Nam Đào Xuân Học cho biết, Việt Nam là một trong 5 nước đứng đầu trong số các nước bị ảnh hưởng bởi biến đổi khí hậu. Dự báo nhiều khu vực đồng bằng, đô thị, cụm dân cư sẽ bị ngập lụt sâu nếu không có biện pháp phòng chống thích hợp. Nước biển dâng cao, cùng với lốc bão thường xảy ra ở nước ta, sẽ uy hiếp hệ thống công trình thủy lợi và phòng tránh giảm nhẹ thiên tai, trên nền đất mềm yếu. Cùng với nước biển dâng và bão lũ cũng tăng lên đột biết, không theo quy luật, hạn hán gia tăng, dòng chảy kiệt của các dòng suối suy giảm lớn, gây nên thiết nước ngọt trầm trọng cho đời sống và sản xuất. Thêm vào đó, tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đô thị hóa ở nước ta đang và sẽ đặt ra nhiều vấn đề phức tạp đối với công cuộc bảo vệ, khai thác sử dụng nước và phòng chống thiên tai.

Trong khi đó, theo ông Đào Xuân Học, tổ chức quản lý nhà nước về tài nguyên nước của nước ta hiện nay chưa hợp lý, còn phân tán, chồng chéo, trùng lặp, kém hiệu quả; nhất là giữa Bộ NN-PTNT với Bộ Tài nguyên và Môi trường. Đặc biệt là việc phân chia chức năng quản lý nhà nước về bảo vệ phân phối tài nguyên nước và chức năng quản lý nhà nước về khai thác, sử dụng, phát triển nguồn nước, quản lý hệ thống công trình thủy lợi và phòng chống thiên tai ở tại bộ này”.

Hiện tại, phát luật trong lĩnh vực thủy lợi được thể hiện ở các luật: Luật Tài nguyên nước; Luật Thủy lợi; Luật Đê điều; Luật Phòng tránh giảm nhẹ thiên tai; các luật liên quan khác như Luật đầu tư và xây dựng; Pháp lệnh khai thác và bảo vệ công trình thủy lợi; Quy hoạch phòng chống lũ các tuyến sông có đê và rất nhiều nghị định khác. Ông Đào Xuân Học nhấn mạnh, mặc dù luật là của nhà nước, nhưng lại do các bộ chủ trì soạn thảo, nên vẫn mang nặng tư tưởng bảo vệ chức năng và quyền lực của bộ mình. Vì vậy, dẫn đến việc chồng chéo và đùn đẩy, tạo khoảng trống chức năng quản lý Nhà nước về tài nguyên nước.

Hơn nữa, tình trạng bộ máy quản lý nhà nước trong lĩnh vực tài nguyên nước đang phình ra nhiều và rất nhanh trong thời gian qua rất đáng quan ngại. Ông Học dẫn chứng, hiện nay, Bộ Tài nguyên và Môi trường quản lý “tài nguyên nước”; Bộ NN-PTNT thực hiện công tác “thủy lợi”, với đội ngũ cán bộ ngành nước từ Trung ương tới địa phương kế thừa từ Bộ Thủy lợi, đang làm công tác quản lý, bảo vệ, phát triển, điều hòa, phân phối tài nguyên nước và phòng tránh giảm nhẹ thiên tai, thông qua điều hành các công cụ quản lý nguồn nước. Tất cả các hộ dùng nước cho công nghiệp, sinh hoạt, du lịch, dịch vụ đều lấy nước từ các hệ thống công trình thủy lợi, mà ngành thủy lợi đang quản lý, ví dụ như Sông Nhuệ, sông Đáy đã có ban quản lý hệ thống Thủy lợi sông Nhuê, sông Đáy, nay lại thêm Uỷ ban quản lý lưu vực sông Đáy, sông Nhuê. Các lưu vực sông lớn khác cũng có hai ban quản lý lưu vực tương tự, trực thuộc ở hai bộ.

Ngoài ra, sự chồng chéo còn được thể hiện trong công tác quy hoạch phát triển và bảo vệ tài nguyên nước trên lưu vực sông hiện nay, cụ thể: Các quy hoạch sử dụng và bảo vệ tài nguyên nước trên cùng một lưu vực sông do Bộ NN-PTNN với Bộ Tài nguyên và Mội trường chỉ đạo thực hiện chỉ có sự khác biệt về tên gọi, mà không có sự khác biệt về nội dung bởi, số liệu đầu vào và yêu cầu đầu ra như nhau, chỉ khác nhau trong sử dụng cụm từ “sử dụng tổng hợp nguồn nước” và “sử dụng tổng hợp tài nguyên nước”. “Như vậy, Chính phủ đã phải đầu tư hai lần ngân sách cho cùng một bài toán quy hoạch lưu vực sông” ông Học nói.

Đầu mối nên đặt ở bộ đa ngành

Đồng quan điểm, nguyên Chủ tịch Hội Thủy lợi Việt Nam Trần Nhơn cho rằng, Bộ NN-PTNT đảm nhiệm công tác phòng chống thiên tai, còn Bộ Tài nguyên và Môi trường lại quản lý nhà nước về tài nguyên nước thì không thể tránh được những chồng chéo và lỗ hổng trong quản lý nhà nước.

Theo ông Trần Nhơn, thủy nông, thủy điện, cấp thoát nước cho các ngành kinh tế, dịch vụ, dân sinh, và các loại công trình thủy khác đều nằm trong liên ngành thủy lợi. Do hoàn cảnh lịch sử, các chuyên ngành thủy lợi nói trên đã bị chia tách, phân tán về các bộ chủ quản khác nhau, phát triển theo xu hướng “mạnh ai nấy làm”. Đến nay, việc quản lý nhà nước đối với các chuyên ngành thủy lợi nằm phân tán rải rác đó bị buông lỏng. Gây ra hàng loạt lũ nhân tạo trên các bậc thang thủy điện, các sự cố thủy điện và những vụ vỡ đập trong nhiều năm qua mà không ai chịu trách nhiệm. Đó là do chúng ta đã phân tán và buông lỏng quản lý.

Phân tích thêm, phó Chủ tịch Hội Thủy lợi Nghệ An Nguyễn Quang Hòa cho biết, lực lượng làm quản lý nhà nước về tài nguyên nước hầu hết được tập trung ở ngành thủy lợi, nay sáp nhập về Bộ NN-PTNT. Bộ NN-PTNT là siêu bộ do 4 bộ trước đây nhập lại gồm: Bộ Thủy lợi, Bộ Nông nghiệp, Bộ Lâm nghiệp, Bộ Thủy sản. Nhưng hơn 20 năm vận hành, nhiều lĩnh vực lộ diện yếu kém. Trong khi đó, lực lượng quản lý nhà nước về tài nguyên nước ở Bộ Tài nguyên và Môi trường từ Trung ương đến địa phương lại quá mỏng, không thể đảm trách được dẫn đến sơ hở trong công tác quản lý như xây dựng thủy điện tràn lan, mâu thuẫn lợi ích trong sử dụng tài nguyên nước giữa thủy điện và phục vụ sản xuất nông nghiệp, xả lũ gây thiệt hại nặng nề mà trách nhiệm thì đùn đẩy. Từ phân tích trên, ông Hòa kiến nghị, quản lý nhà nước về tài nguyên nước phải được thu về một mối, và đề nghị thành lập “Bộ Thủy lợi và Phòng chống thiên tai”.

Đại diện Hiệp hội Thủy lợi Việt Nam đánh giá, thực tế hơn 20 năm qua cho thấy, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã không thực hiện được vai trò điều phối trong lĩnh vực tài nguyên nước của mình và sẽ mãi không làm được việc này nếu cứ để tình trạng chồng chéo, trùng lặp như hiện nay. Do đó, Hiệp hội Thủy lợi Việt Nam đề nghị, Chính phủ xem xét việc đưa công tác quản lý, bảo vệ, khai thác, sử dụng, phát triển tài nguyên nước và phòng tránh giảm nhẹ thiên tai về một đầu mối. Đầu mối này đặt ở bộ đa ngành nào sẽ do Chính phủ quyết định.

Bài và ảnh: An Thiện
Xem tin theo ngày:
KHOA HỌC
08:12 21/10/2019
Cùng với xu hướng chuyển dịch năng lượng tái tạo trên thế giới và những ưu thế vốn của mình, thời gian qua, hàng loạt dự án năng lượng tái tạo đã được đầu tư nhanh chóng vào Việt Nam, cung cấp lượng điện năng không nhỏ cho hệ thống điện quốc gia. Tuy nhiên, thực tế lại phát sinh vướng mắc khi lưới điện tiếp nhận nguồn công suất trên không thể theo kịp tốc độ phát triển quá nhanh của những dự án này.
Quay trở lại đầu trang