CÔNG NGHỆ - MÔI TRƯỜNG
Cập nhật 08:57 | 23/03/2019 (GMT+7)
.
Phân loại rác từ nguồn và ứng dụng công nghệ

Biến mối họa thành tài nguyên

09:04 | 12/03/2019
Trong khi, nhiều nước thế giới đã biến rác thải thành tài nguyên, không ít nước có cả ngành công nghiệp tái chế từ rác thì tại Việt Nam, rác thải vẫn là mối họa về môi trường. Để giải quyết thực trạng này, các chuyên gia về môi trường cho rằng, phân loại rác từ nguồn và ứng dụng công nghệ trong xử lý rác là cách làm thông minh, vừa giảm thiểu ô nhiễm môi trường, vừa tiết kiệm chi phí xử lý…

Sai lầm vì công nghệ sơ sài

Theo báo cáo của Cục Hạ tầng kỹ thuật, Bộ Xây dựng, tổng số lượng chất thải rắn phát sinh trên địa bàn cả nước từ 32.000 - 35.000 tấn/ngày. Trung bình mỗi năm, lượng rác thải rắn phát sinh tăng khoảng 10%, tuy nhiên, tỷ lệ thu hồi rác tại khu vực nội thành mới đạt khoảng 85%, khu vực ngoại thành đạt khoảng 60%, khu vực nông thôn 40 - 55%. Đáng chú ý, 77,5% khối lượng chất thải rắn được xử lý theo hình thức chôn lấp, trong đó có tới 80% các bãi chôn lấp không hợp vệ sinh. Đây là nguồn ô nhiễm trực tiếp đến môi trường đất, nước, không khí, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và hoạt động sản xuất của con người.


Không ít lò đốt rác sinh hoạt đã được các địa phương xây dựng

Để giải bài toán về rác thải cũng như quỹ đất dành cho rác thải, một trong những hình thức xử lý rác được hầu hết các địa phương quan tâm trong thời gian qua đó là hình thức chôn lấp được thay thế bằng đốt rác. Theo đó, những năm gần đây, tại hầu hết các tỉnh, thành, thậm chí cả các tuyến huyện, xã ở nhiều địa phương đã chủ động xây dựng lò đốt rác. Tuy nhiên, bàn về vấn đề này, Nguyên Phó tổng cục trưởng Tổng cục Môi trường, Bộ Tài nguyên và Môi trường Hoàng Dương Tùng cho biết, thực tế đốt rác tại các nơi công cộng, hoặc tại các lò đốt nhỏ  có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường rất lớn, bởi nguy cơ phát thải dioxin từ lò các đốt rất cao. Trong khi đó, để xử lý rác, thay vì xử lý bằng hình thức chôn lấp, không ít địa phương (huyện, xã) đã chủ động xây dựng lò đốt rác, việc này là rất sai lầm bởi hầu hết các lò đốt này công nghệ sơ sài.

Khảo sát của Cục Quản lý Chất thải và cải thiện môi trường, Tổng cục Môi trường mới đây cũng cho thấy, nhiều lò đốt chưa bảo đảm môi trường theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 30:2012/BTNMT về lò đốt chất thải công nghiệp và dự thảo quy chuẩn Việt Nam (QCVN) về lò đốt chất thải rắn sinh hoạt mà Bộ Tài nguyên và Môi trường đang xây dựng. Ví dụ như không có hệ thống xử lý khí thải, nhiệt độ đốt thấp do không sử dụng nhiên liệu, thậm chí một số lò chỉ đốt một cấp. Không rõ việc đo kiểm, đánh giá phát thải của các lò đốt này trước đây như thế nào, thậm chí một số lò vẫn có kết quả quan trắc là đạt nhưng thực tế nhiều lò đốt không có cửa lấy mẫu hoặc điểm lấy mẫu không phù hợp để thao tác.

Trong khi đó, nguồn gốc công nghệ lò đốt chất thải sinh hoạt đang được sử dụng tại Việt Nam hiện nay khá đa dạng, ngoài các lò sản xuất trong nước, có nhiều lò được báo cáo có xuất xứ từ nước ngoài như Nhật Bản, Thái Lan. Tuy nhiên, thực tế khó để xác định nguồn gốc xuất xứ. Một số đơn vị cung cấp lò nắm được tâm lý của khách hàng là thích công nghệ nước ngoài nên cung cấp thông tin sai lệch về xuất xứ hoặc làm đẹp hồ sơ bằng cách thuê văn phòng và đăng ký kinh doanh tại một nước phát triển trong khi sản xuất ở một nơi khác.

Cũng theo ông Hoàng Dương Tùng, hiện nay, rác được đưa vào đốt hầu như chưa được phân loại, có chăng chỉ loại bỏ các chất thải cứng. Việc chỉ loại bỏ các chất thải cứng là chưa phân loại đúng rác thải trước khi đốt. Việc sử dụng nhựa để mồi lò là rất nguy hiểm, vì chỉ có thể sử dụng nhựa PE (loại nhựa mỏng làm túi nilon đi chợ, hoặc loại áo mưa mỏng, thông thường còn gọi là áo mưa giấy); nếu đốt các loại nhựa có thành phần chứa clo dẫn đến nguy cơ phát sinh dioxin cao, nhất là nhựa PVC. Trong quy trình vận hành không thấy nhắc đến giám sát hệ thống xử lý khí cũng như không nhắc đến giám sát nhiệt độ ở buồng lò trên. Như vậy, việc ồ ạt xây dựng lò đốt rác không phải là cách làm hay, giúp cải thiện môi trường, mà tiềm ẩn nhiều nguy cơ với môi trường, đó chính là ô nhiễm không khí- ông Hoàng Dương Tùng nhấn mạnh.

Chưa chú trọng phân loại từ nguồn

PGS.TS Nguyễn Thị Vinh, nguyên Tổng Thư ký Hiệp hội các đô thị Việt Nam cho biết, đối với các nước tiên tiến trên thế giới, rác thải được coi là nguồn tài nguyên, nguồn năng lượng thay thế để sản xuất điện năng và dùng để sản xuất phân vi sinh. Ở Việt Nam, công nghệ xử lý rác thải thành điện năng và phân vi sinh đã được đưa vào thực nghiệm ở một số địa phương như Đồng Tháp, TP Hồ Chí Minh, Bình Dương, Hải Phòng, Hà Nội... Tuy nhiên, việc áp dụng công nghệ xử lý rác thải nhiều năm qua hầu như không có tiến triển. Nguyên nhân chủ yếu do nguồn rác thải này chưa được phân loại tại nguồn, từ rác thải công nghiệp đến rác thải sinh hoạt.

Từ quan sát thực tế xử lý rác ở Việt Nam, Chủ tịch Tập đoàn MILAI Ichiro Hatayama (Nhật Bản) cảm nhận: Mọi người có thể vô tư vứt rác rất thoải mái dưới chân mà không bị cơ quan nào “ tuýt còi”. Sau đến là người thu gom, thu gom xong đến được bãi rác cũng bỏ xuống. Mọi thứ rác trộn lẫn với nhau, không được phân loại trước khi xử lý, điều này gây tác hại, ảnh hưởng tới môi trường rất lớn. Ở Nhật Bản trước đây, rác cũng ngập ngụa khắp nơi và ô nhiễm môi trường nước, không khí đến mức báo động, nhưng giờ đây Nhật Bản đã đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, biến rác trở thành tài nguyên, biến rác thành năng lượng tái chế. Cụ thể, để xử lý rác, có hệ thống tiêu huỷ rác tự phân loại các chất thải theo cách hợp lý. Tất cả các loại rác thải đều được phân loại rõ ràng từ những vật liệu đốt được, không đốt được hay khay nhựa, đồ hộp, thuỷ tinh vỡ, đồ hộp… Do đó, việc người dân phải suy nghĩ kỹ trước khi vứt rác đúng loại thùng nếu họ không muốn bị phạt hành chính hoặc nghiêm trọng hơn có thể vào tù.

Vì vậy, để cải thiện môi trường, Việt Nam cần thay đổi tư duy, cần coi việc tận dụng nguồn năng lượng từ tái chế rác thải là một chiến lược tầm quốc gia. Theo đó, các chính sách cần hướng tới thúc đẩy đầu tư dây chuyền công nghệ sản xuất có thể tái chế, xử lý chất thải rắn, đặc biệt là công nghệ biến rác thải thành điện năng. Để làm được điều này, việc nên làm trước tiên là đẩy mạnh công tác giáo dục, tuyên truyền ý thức người dân và doanh nghiệp, trong phân loại và chủ động thu gom rác từ nguồn.

Bài và ảnh: Trần Hải
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang