CÔNG NGHỆ - MÔI TRƯỜNG
Cập nhật 19:38 | 16/07/2019 (GMT+7)
.
Phòng, chống thiên tai

Trao quyền nhiều hơn cho địa phương

08:11 | 09/03/2019
Việt Nam chưa có sự liên kết chặt chẽ giữa các cấp chính quyền trong phòng, chống thiên tai. Cấp xã không chủ động được những quyết định cho mình mà phải phụ thuộc ở các cấp cao hơn. Cấp huyện gặp khó khăn trong việc tổng hợp và thu thập thông tin. Cấp tỉnh lại chờ chỉ đạo từ Trung ương và như vậy việc phòng, chống thiên tai sẽ rất chậm trễ. Do vậy, cần trao quyền nhiều hơn, phân cấp nhiều hơn cho địa phương.

Đây là kiến nghị của TS. Ian Wilderspin, chuyên gia độc lập tại hội thảo “Rà soát các luật và văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến phòng chống thiên tai, xác định các ưu tiên cần điều chỉnh, bổ sung” do Ban Chỉ đạo Trung ương về Phòng, chống thiên tai, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (NN - PTNT) tổ chức ngày 8.3.

Thiên tai ngày càng phức tạp

Phó Trưởng ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống thiên tai Trần Quang Hoài cho biết, những năm gần đây, tình hình thiên tai ngày càng diễn biến phức tạp. Sự xuất hiện của hầu hết các loại hình thiên tai, trong đó có nhiều trận liên tiếp trong năm, cường độ lớn, phạm vi rộng, trái quy luật và có xu thế gia tăng cả về mức độ nguy hiểm, tính cực đoan và chu kỳ lặp lại; đặc biệt là bão mạnh, siêu bão; lũ quét, sạt lở đất, lũ lớn, lũ lịch sử… xuất hiện với tần suất ngày càng cao, đã gây thiệt hại nghiêm trọng về người và tài sản. Cụ thể trong năm 2017, thiên tai đã làm 386 người chết và mất tích, thiệt hại về kinh tế khoảng 60 nghìn tỷ đồng; năm 2018 làm 224 người chết và mất tích, gây thiệt hại 20 nghìn tỷ đồng. Theo thống kê, trung bình mỗi năm thiên tai làm khoảng 400 người chết và mất tích, thiệt hại vật chất ước tính khoảng 1 - 1,5% GDP.


Toàn cảnh hội thảo

Đến nay, một số quy định của Luật Phòng, chống thiên tai năm 2013 đã bộc lộ hạn chế, bất cập, chưa sát với thực tiễn và bối cảnh thiên tai trong giai đoạn hiện nay. Ví dụ như bất cập trong việc triển khai thực hiện Quỹ Phòng, chống thiên tai, do việc quy định đối tượng miễn giảm, mức thu, các nội dung chi... tại Nghị định số 94/2014/NĐ-CP còn chưa phù hợp với thực tiễn và chưa có Quỹ phòng, chống thiên tai quốc gia để ứng phó và khắc phục hậu quả khẩn cấp nên đã ảnh hưởng đến quá trình triển khai và thực hiện. Chưa quy định và phân cấp trong việc ban bố tình trạng khẩn cấp về thiên tai thuộc phạm vi cấp vùng và cấp tỉnh.

Chuyên gia độc lập TS. Ian Wilderspin nhận xét công tác phòng, chống thiên tai ở Việt Nam chưa có sự liên kết chặt chẽ giữa các cấp chính quyền địa phương. Cấp xã không chủ động được những quyết định cho địa phương mình mà phải phụ thuộc rất nhiều ở các cấp cao hơn. Cấp huyện thì gặp khó khăn trong việc tổng hợp và thu thập thông tin. Cấp tỉnh lại chờ chỉ đạo từ cấp Trung ương và như vậy việc phòng, chống thiên tai sẽ rất chậm trễ. Do vậy, cần trao quyền nhiều hơn, phân cấp nhiều hơn ở cấp địa phương.

Huy động sự tham gia của đối tượng dễ bị tổn thương      

Nguyên Phó cục trưởng Cục Quản lý đê điều Bùi Nguyên Hồng nêu ý kiến, luật hiện hành thiếu quy định về “kiểm soát an toàn thiên tai”, đặc biệt liên quan đến kiểm soát an toàn thiên tai đối với con người, nhóm đối tượng dễ bị tổn thương và trẻ em. Đây là một trong những hoạt động cần thiết về phòng, chống giảm nhẹ rủi ro thiên tai. Mặt khác, hoạt động này cũng đã được quy định tại Quyết định số 26/2017/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Tổng cục Phòng, chống thiên tai trực thuộc Bộ NN - PTNT. Vì vậy, cần bổ sung hoạt động “Kiểm soát an toàn thiên tai” vào luật.

Khoản 5 Điều 4 của luật ghi là phòng, chống thiên tai phải bảo đảm tính nhân đạo, công bằng, minh bạch và bình đẳng giới. Tuy nhiên, thuật ngữ “bình đẳng giới” được sử dụng duy nhất một lần tại điều này, chưa được cụ thể hóa trong các điều, khoản liên quan của Luật và văn bản dưới Luật. Để thể hiện rõ nội dung này, cần xem xét bổ sung quy định vai trò của phụ nữ trong việc tham gia xây dựng và giám sát việc thực hiện kế hoạch phòng, chống thiên tai (Điều 15), tham gia và giám sát quá trình xây dựng quy hoạnh, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội có lồng ghép nội dung phòng, chống thiên tai (Điều 16). Cần bổ sung quy định Hội liên hiệp phụ nữ các cấp tham gia vào quá trình vận động, quyên góp và phân bổ nguồn lực để cứu trợ, hỗ trợ khẩn cấp về thiên tai (Điểm c, Khoản 2, Điều 33 Luật Phòng, chống thiên tai).

Đồng tình với quan điểm trên, bà Vũ Minh Hải, Tổ chức Care Quốc tế tại Việt Nam cho rằng, mặc dù Luật Phòng, chống thiên tai năm 2013 có nói đến trẻ em, phụ nữ là những đối tượng dễ bị tổn thương nhưng chưa ghi rõ vai trò của họ ra sao. Ngay cả vấn đề bình đẳng giới trong các văn bản mới nêu ra nguyên tắc chứ chưa có hướng dẫn cụ thể nào cho việc thực hiện trong khi tác động của thiên tai đến nam, nữ, bé gái và bé trai là khác nhau. “Chúng ta phải rà soát và sửa đổi luật và có những văn bản dưới luật để hướng dẫn cụ thể và có thể huy động sự tham gia tích cực và chủ động của tất cả đối tượng dễ bị tổn thương,” bà Hải nói.

Phó Trưởng khoa Giám sát của Viện Dinh dưỡng quốc gia Vũ Văn Tán cho rằng, khi thiên tai xảy ra trẻ em dễ bị tổn thương nhất là về dinh dưỡng. Hiện nay có tới 45% tỉ lệ tử vong ở trẻ em có liên quan đến dinh dưỡng và khi thiên tai xảy ra vấn đề suy dinh dưỡng tăng lên rất nhanh, đặc biệt là suy dinh dưỡng cấp tính. Nếu chúng ta không can thiệp đúng mức và kịp thời sẽ có nguy cơ tử vong. Tuy nhiên, trong Luật Phòng, chống thiên tai lại không có dòng nào liên quan đến dinh dưỡng mà chỉ nói chung chung là nước sạch, môi trường và y tế. “Khi chúng tôi triển khai hoạt động thì rất khó vận động được chính quyền, đơn vị có thể hỗ trợ trong việc cứu hộ khẩn cấp. Do đó, cần bổ sung vào trong luật về vấn đề dinh dưỡng trẻ em, trong đó quan trọng nhất là phát hiện và điều trị kịp thời trẻ em suy dinh dưỡng cấp tính và bổ sung vi chất dinh dưỡng” ông Tán kiến nghị.

Bài và ảnh: Tuệ Anh
Xem tin theo ngày:
KHOA HỌC
19:27 27/06/2019
Sáng 26.6, tại TP Hồ Chí Minh đã chính thức diễn ra Lễ khai mạc Diễn đàn công nghệ và năng lượng năm 2019. Diễn đàn là hoạt động được Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức thường niên từ năm 2017. Đây là lần đầu tiên Diễn đàn được tổ chức tại TP Hồ Chí Minh với mong muốn giới thiệu đến các cơ quan quản lý, cộng đồng doanh nghiệp, các nhà đầu tư các thông tin mới nhất liên quan đến lĩnh vực năng lượng và năng lượng tái tạo, cũng như tạo cầu nối gắn kết giữa bên cung và bên cầu công nghệ thông qua hoạt động triển lãm và các hoạt động kết nối cung – cầu công nghệ.
Quay trở lại đầu trang