CÔNG NGHỆ - MÔI TRƯỜNG
Cập nhật 23:01 | 15/06/2019 (GMT+7)
.
Bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ:

Đòi hỏi tất yếu của các nền kinh tế

19:28 | 28/12/2018
Khẳng định, trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế quyền sở hữu trí tuệ rất quan trọng, vì nó tạo ra lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp và giúp quốc gia thu hút đầu tư nước ngoài, tuy nhiên Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu, Đào tạo và hỗ trợ, tư vấn, Cục Sở hữu trí tuệ Việt Nam NGUYỄN THANH BÌNH bày tỏ băn khoăn, khi doanh nghiệp bỏ ra rất nhiều tiền, thời gian để nghiên cứu tạo dựng tên tuổi cho một sản phẩm nhưng rất nhanh chóng sau đó doanh nghiệp phát hiện trên thị trường nhan nhản hàng hóa tương tự mang nhãn hiệu giống hệt thì liệu doanh nghiệp còn muốn tiếp tục đầu tư, nghiên cứu nữa hay không?

Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu, Đào tạo và hỗ trợ, tư vấn, Cục Sở hữu trí tuệ Việt Nam Nguyễn Thanh Bình

- Trong xu thế hội nhập sâu và toàn diện như hiện nay, Ông đánh giá như thế nào về việc bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ đối với sự phát triển của doanh nghiệp?

Ông NGUYỄN THANH BÌNH: Không ai có thể phủ nhận vai trò của quyền sở hữu trí tuệ đối với sự phát triển của xã hội nói chung và của mỗi doanh nghiệp nói riêng. Sở hữu trí tuệ, nhất là sở hữu công nghiệp là sản phẩm, đồng thời là một trong các công cụ dẫn dắt, thúc đẩy sự phát triển của các nền khoa học -công nghệ và kinh tế thị trường. Vì vậy, bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ là đòi hỏi tất yếu của các nền kinh tế.

Ngày nay, quyền sở hữu trí tuệ trở thành mối quan tâm của cả cộng đồng. Trong những hiệp định thương mại thế hệ mới mà Việt Nam mới tham gia gần đây như Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) trước đây, sau đó là Hiệp định đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) và Hiệp định thương mại Việt Nam – Liên minh châu Âu, nội dung về sở hữu trí tuệ luôn là một trong những vấn đề quan trọng then chốt và không thể thiếu. Điều này là một minh chứng rõ ràng rằng các quốc gia đều quan tâm đến việc bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ.

- Vậy bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ mang lại điều gì cho doanh nghiệp, cho cộng đồng mà các quốc gia đều quan tâm đến như vậy, thưa Ông?

Ông NGUYỄN THANH BÌNH: Ngày nay, hầu như toàn thế giới đều thừa nhận rằng sở hữu trí tuệ, nhất là sở hữu công nghiệp là sản phẩm, đồng thời là một trong các công cụ điều khiển, thúc đẩy sự phát triển của các nền khoa học-công nghệ và kinh tế thị trường. Vì vậy, hoạt động sở hữu trí tuệ - sở hữu công nghiệp là đòi hỏi tất yếu của các nền kinh tế.

Có thể rút ra vai trò của bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ đối với sự phát triển của doanh nghiệp: Thứ nhất, bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ trước tiên mang lại tài sản cho doanh nghiệp, mang lại sự đảm bảo về mặt pháp lý cho doanh nghiệp đối với các tài sản trí tuệ của mình. 


Bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ là đòi hỏi tất yếu của các nền kinh tế. (Ảnh minh họa)

Quyền sở hữu trí tuệ là một loại quyền rất đặc biệt, khác với quyền sở hữu tài sản hữu hình cũng như các quyền tài sản khác. Tài sản trí tuệ tồn tại dưới dạng thông tin, dễ dàng bị đánh cắp, khó quản lý và kiểm soát. Do vậy, để bảo vệ được loại tài sản này cần có cơ chế bảo hộ thích hợp và trong nhiều trường hợp chủ thể quyền phải thực hiện hoạt động đăng ký xác lập quyền tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền thì quyền mới phát sinh, như sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, nhãn hiệu. Khi quyền sở hữu trí tuệ được xác lập, chủ thể quyền trở thành chủ sở hữu tài sản, họ có các quyền của chủ sở hữu tài sản và được pháp luật bảo vệ chống lại những hành vi xâm phạm. Doanh nghiệp có tài sản trí tuệ đã được công nhận quyền sở hữu - thông qua văn bằng bảo hộ- sẽ được bảo vệ và tránh được những tranh chấp không đáng có liên quan đến đối tượng sở hữu trí tuệ. Trong một số trường hợp, chậm trễ hoặc sơ suất quên không đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ còn có thể khiến doanh nghiệp bị mất đi tài sản quan trọng này.
 
Thứ hai, bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ hiệu quả giúp tạo ra môi trường cạnh tranh lành mạnh. Việc bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ trí tuệ sẽ bảo vệ người đầu tư, kinh doanh trung thực, có uy tín; chống lại, ngăn cản những người kinh doanh chụp giật. Để chiến thắng trong cạnh tranh các chủ thể phải không ngừng đầu tư, nghiên cứu để tạo ra sản phẩm mới, vượt trội đối thủ. Chính việc tìm kiếm, khai thác các sáng chế mới là cách để các doanh nghiệp chiến thắng trong cuộc cạnh tranh. Cũng tương tự sáng chế, các chỉ dẫn thương mại - nhãn hiệu, tên thương mại, kiểu dáng sản phẩm… cũng đóng vai trò quyết định trong việc tạo dựng vị trí cạnh tranh và muốn bảo hộ và cải thiện lợi thế trên thị trường, mọi doanh nghiệp bắt buộc phải chăm lo đến các sản phẩm vốn là đại diện cho lợi thế đó.
 
Thứ ba, bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ khuyến khích đầu tư, nghiên cứu, triển khai. Chừng nào thời gian, công sức của con người dành cho việc đầu tư, nghiên cứu ra các sản phẩm mới, tạo lập uy tín kinh doanh được bảo vệ thì họ còn mong muốn tiếp tục sáng tạo, đầu tư kinh doanh, mang lại lợi ích cho mình, đóng góp cho cộng đồng và cho xã hội.

- Tuy nhiên, thời gian qua có thể thấy tình trạng vi phạm quyền sở hữu trí tuệ tại Việt Nam vẫn diễn ra đặc biệt là tình trạng hàng giả, hàng nhái tràn lan, theo Ông đâu là nguyên nhân của thực trạng này?
 
Ông NGUYỄN THANH BÌNH: Tình trạng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, hàng giả, hàng nhái xuất hiện nhiều trên thị trường bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân cả chủ quan và khách quan, có thể kể đến những nguyên nhân: Thứ nhất, phải nói là hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, hàng giả mang lại siêu lợi nhuận cho các đối tượng vi phạm pháp luật. Do đó, nhiều cá nhân, tổ chức đã bất chấp mọi thủ đoạn, sử dụng nhiều cách thức rất tinh vi đưa ra thị trường những loại hàng hóa mang nhãn hiệu trùng hoặc khác biệt rất nhỏ so với nhãn hiệu của những nhà sản xuất có danh tiếng, uy tín nhằm đánh lừa người tiêu dùng.
 
Thứ hai, khoa học công nghệ phát triển một mặt mang lại cho xã hội cơ hội được sử dụng những hàng hóa hiện đại, nhiều công dụng nhưng mặt khác cũng cung cấp cho những đối tượng sản xuất hàng giả, hàng xâm phạm quyền công cụ để họ có thể tạo ra những sản phẩm, nhãn mác, bao bì giả không khác gì hàng thật, rất khó phân biệt khiến cho các cơ quan thực thi quyền khó khăn trong việc phát hiện và xử lý xâm phạm. Phương thức, thủ đoạn của các đối tượng vi phạm ngày càng tinh vi, hàng hóa bị vi phạm đa dạng, địa bàn sản xuất, buôn bán hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, hàng giả có ở khắp mọi nơi. Điều này cũng góp phần khiến cho việc đấu tranh chống hàng giả, hàng xâm phạm quyền gặp nhiều khó khăn.
 
Thứ ba, các chế tài xử lý vi phạm dường như chưa đủ sức răn đe khiến cho đối tượng thực hiện hành vi xâm phạm thấy sợ hoặc không muốn thực hiện hành vi đó nữa. Có thể thấy rất ít vụ việc bị khởi tố hình sự, xử lý dân sự ít và kéo dài, chủ yếu vẫn là xử lý hành chính. Hơn nữa, không thể không thừa nhận một thực tế là hệ thống các cơ quan thực thi quyền vẫn chưa hoạt động hiệu quả trong cuộc đấu tranh này.
 
Thứ tư, về phía chủ thể quyền thì đa phần vẫn chưa chủ động trong việc tự bảo vệ quyền của mình, vẫn còn tâm lý trông chờ vào sự bảo vệ của Nhà nước trong khi chính họ, hơn ai hết, là những người có thể chỉ ra được đâu là hàng thật, đâu là hàng giả để thông tin cho người tiêu dùng lựa chọn được hàng thật, bài trừ hàng giả., hàng xâm phạm quyền
 
Thứ năm, về phía công chúng vẫn còn một bộ phận không nhỏ chấp nhận hàng giả, hàng xâm phạm quyền vì lý do giá trị của chúng phù hợp với điều kiện kinh tế của họ, lại thêm nữa văn hóa tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ của người khác, bài trừ hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ chưa thành nét văn hóa phổ biến trong xã hội.
 
- Để giúp doanh nghiệp đối phó với tình trạng hàng giả, hàng nhái tràn lan, theo ông cần có biện pháp nào?
 
Ông NGUYỄN THANH BÌNH: Qua nghiên cứu kinh nghiệm nhiều nước cho thấy vai trò của doanh nghiệp - chủ sở hữu quyền sở hữu trí tuệ trong hoạt động thực thi là rất quan trọng. Luật Sở hữu trí tuệ cũng quy định đây không chỉ là quyền mà còn là trách nhiệm của các doanh nghiệp trong việc phối hợp với các cơ quan có thẩm quyền trong công tác đấu tranh phòng và chống hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
 
Theo đó, để bảo vệ thương hiệu của mình, doanh nghiệp cần thực hiện các bước: Đăng ký bảo hộ; Theo dõi thị trường: quản lý, giám sát tình trạng hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp; Quan hệ tốt với cơ quan thực thi để dễ dàng và nhanh chóng trong các hoạt động phối hợp; Thông qua các phương tiện truyền thông, quảng cáo để tạo ấn tượng cho người tiêu dùng về nhãn hiệu của mình; Tạo cầu nối giữa người sản xuất và người tiêu dùng. Nhà sản xuất cần bỏ kinh phí để thông báo đến người tiêu dùng nhằm phân biệt hàng thật của mình và hàng giả và có chính sách khen thưởng kịp thời cho những người tiêu dùng phát hiện ra hàng giả, hàng nhái; Nâng cao chất lượng sản phẩm, dịch vụ và nếu có thể thì hạ giá thành sản phẩm phù hợp với người tiêu dùng.
 
- Vậy để các doanh nghiệp nâng cao ý thức bảo vệ thương hiệu do mình tạo dựng thông qua hoạt động đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, theo ông cần phải thực hiện những giải pháp nào?
 
Ông NGUYỄN THANH BÌNH
: Để các doanh nghiệp nâng cao ý thức bảo vệ thương hiệu do mình tạo dựng thông qua hoạt động đăng ký bảo hộ nhãn hiệu thì cần tăng cường các hình thức tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho doanh nghiệp về vai trò, sự cần thiết của việc bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ nói chung và đăng ký bảo hộ nhãn hiệu nói riêng; những bất lợi, thiệt hại do không đăng ký bảo hộ nhãn hiệu đối với doanh nghiệp. Bên cạnh đó là phát hành các tài liệu hướng dẫn thủ tục, trình tự đăng ký bảo hộ nhãn hiệu. Đồng thời nâng cao hiệu quả xác lập quyền sở hữu công nghiệp trong đó đặc biệt chú trọng việc đảm bảo thời hạn và chất lượng thẩm định đơn đăng ký bảo hộ nhãn hiệu.
 
- Xin cám ơn Ông!

Bảo Ngân
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang