CÔNG NGHỆ - MÔI TRƯỜNG
Cập nhật 23:01 | 15/06/2019 (GMT+7)
.

Tháo điểm nghẽn cho xác lập quyền sở hữu trí tuệ

18:11 | 28/12/2018
Trước thực tế có tới gần 30% doanh nghiệp nắm giữ sáng chế thuộc trạng thái “phi độc quyền” và 21,74% doanh nghiệp chưa đăng ký bảo hộ kinh doanh, gần 20% doanh nghiệp có nhãn hiệu chưa được bảo hộ... theo Phó Viện trưởng Viện Khoa học sở hữu trí tuệ NGUYỄN HỮU CẦN, vấn đề này cho thấy dường như có điểm nghẽn trong hoạt động tạo dựng và xác lập độc quyền đối với tài sản trí tuệ...

Phó viện trưởng Viện Khoa học Sở hữu trí tuệ Nguyễn Hữu Cần

- Thưa Ông, nói về việc xác lập quyền sở hữu trí tuệ, nếu xét về cơ cấu tài sản trí tuệ thì nhãn hiệu vẫn là dạng tài sản mà các doanh nghiệp hiện đang nắm giữ chủ yếu, trong khi sáng chế là dạng tài sản chưa phổ biến trong cơ cấu tài sản trí tuệ của doanh nghiệp. Ông nghĩ sao về thực trạng này?
 
Ông NGUYỄN HỮU CẦN: Qua nghiên cứu, chúng tôi thấy rằng hiện nhiều doanh nghiệp chưa tạo được môi trường khuyến khích hoạt động sáng tạo, làm cho hoạt động này trở nên hấp dẫn và ràng buộc người sáng tạo, nhất là còn thiếu hụt các chính sách thúc đẩy động lực sáng tạo công nghệ.
 
Nhiều doanh nghiệp đang gặp phải một số rào cản liên quan tới việc xác lập quyền sở hữu trí tuệ, nhất là về thủ tục đăng ký, hiệu lực bảo hộ độc quyền và chất lượng của tài sản trí tuệ.
 
Cụ thể, những rào cản về thủ tục bao gồm: mất nhiều thời gian, phức tạp về giấy tờ, công đoạn, kỹ thuật viết mô tả. Những rào cản về hiệu lực bảo hộ chủ yếu là sự quan ngại về vấn đề hiệu lực thấp, sản phẩm chứa tài sản trí tuệ dễ bị sao chép, nhái trên thị trường. Những rào cản liên quan tới chất lượng là giá trị của tài sản trí tuệ bao gồm thiếu tính mới, thiếu tính sáng tạo, khả năng tự phân biệt thấp. Đồng thời, hoạt động thương mại hóa tài sản trí tuệ, vốn được coi là một khâu quan trọng trong quá trình phát triển tài sản trí tuệ vì tạo ra nguồn lực để tái đầu tư cho việc tạo dựng và xác lập độc quyền đối với tài sản trí tuệ, cũng gặp phải nhiều trở ngại. 
 
- Vậy đâu là nguyên nhân dẫn đến thực trạng này, thưa Ông?
 
Ông NGUYỄN HỮU CẦN: Theo tôi, nguyên nhân của tình hình trên không chỉ xuất phát từ nhận thức của doanh nghiệp về vai trò của tài sản trí tuệ mà còn từ quá trình đầu tư để tạo ra tài sản trí tuệ thực sự có giá trị kinh tế, từ tính phức tạp của hệ thống bảo hộ và sự quan ngại về hiệu quả thực thi độc quyền.
 
Hầu hết doanh nghiệp cho rằng sản phẩm chứa tài sản trí tuệ bị sao chép, nhái trên thị trường là rào cản lớn nhất trong hoạt động thương mại hóa tài sản trí tuệ của mình. Trong khi đó, khá nhiều doanh nghiệp dùng tài sản trí tuệ làm công cụ để tạo vị thế độc quyền, ngăn cản đối thủ cạnh tranh gia nhập thị trường.
 


Để có nhiều sáng chế thì cần thúc đẩy hoạt động công nghệ sáng tạo - ảnh minh họa

Bên cạnh đó, chất lượng của tài sản trí tuệ còn hạn chế, giá trị kinh tế của tài sản trí tuệ chưa cao, thể hiện ở chỗ tài sản trí tuệ không thực sự có tính sáng tạo cao, không có tính mới, tài sản trí tuệ không đủ hấp dẫn nhà đầu tư, trình độ kỹ thuật - công nghệ phát triển nhanh chóng làm giảm giá trị của tài sản trí tuệ, cũng là những khó khăn phổ biến mà nhiều doanh nghiệp gặp phải.
 
- Vậy để ngày càng có nhiều sáng chế mang lại giá trị gia tăng cho các doanh nghiệp, theo ông cần có các giải pháp nào?
 
Ông NGUYỄN HỮU CẦN: Có thể khẳng định rằng sáng chế là một trong những tài sản trí tuệ quan trọng bậc nhất, cấu thành nội lực của quốc gia trong phát triển kinh tế và quyết định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Vì vậy, để ngày càng có nhiều sáng chế mang lại giá trị gia tăng cho các doanh nghiệp, đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế, về phía Nhà nước, trước hết cần chú trọng thúc đẩy hoạt động sáng tạo công nghệ có giá trị kinh tế, mang lại lợi ích xã hội, nhất là trong những ngành công nghiệp được ưu tiên phát triển.
 
Để làm được vấn đề trên, cần tăng cường đầu tư cho hệ thống bảo đảm thông tin sáng chế có tính đầy đủ, kịp thời, dễ tiếp cận và dễ sử dụng, với các công cụ tra cứu thông tin có tính phục vụ công chúng cao; tăng cường minh bạch hóa quá trình thẩm định nội dung đơn đăng ký bảo hộ, đặc biệt là công bố đầy đủ thông tin xác định tình trạng kỹ thuật và phạm vi bảo hộ; xây dựng công cụ Việt hóa toàn bộ thông tin sáng chế.
 
Để khắc phục tình trạng liên kết lỏng lẻo giữa việc tạo ra sáng chế với nhu cầu sử dụng của ngành công nghiệp, nhiều sáng chế được được tạo ra lạc hậu so với công nghệ hiện tại, không đáp ứng nhu cầu của thị trường, ít có tiềm năng thương mại hóa, việc phân bổ nguồn lực cho hoạt động sáng tạo cần được điều chỉnh theo hướng tăng đầu tư cho doanh nghiệp để đặt hàng viện nghiên cứu, trường đại học; kết hợp sàng lọc chặt chẽ và loại bỏ những giải pháp kỹ thuật không xứng đáng được bảo hộ trong quá trình xác lập độc quyền.
 
Bên cạnh đó, cần tăng cường hiệu lực bảo hộ độc quyền sở hữu trí tuệ bằng cách xác định thỏa đáng phạm vi độc quyền, có kế hoạch phân bổ nguồn lực cụ thể để từng bước gây dựng đội ngũ thẩm phán chuyên trách về sở hữu trí tuệ, đồng thời thiết lập lại mô hình cơ quan thực thi gọn nhẹ, hiệu quả.
 
Để nâng cao hiệu quả thương mại hóa tài sản trí tuệ, gia tăng đóng góp của tài sản trí tuệ đối với kết quả kinh doanh và tăng trưởng kinh tế, Nhà nước cũng cần tăng cường công tác huấn luyện quản trị tài sản trí tuệ cho doanh nghiệp, phát triển nhân lực quản trị viên tài sản trí tuệ trong doanh nghiệp một cách bài bản để đội ngũ này có đủ kỹ năng và các công cụ cần thiết trong hoạt động tạo dựng, xác lập độc quyền, thương mại hóa, bảo vệ tài sản trí tuệ phù hợp với chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp.

- Xin cám ơn Ông !

Bảo Ngân
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang