CÔNG NGHỆ - MÔI TRƯỜNG
Cập nhật 19:24 | 11/12/2018 (GMT+7)
.
Nguy cơ hạn hán trong mùa lũ ở miền Trung

Chủ động phương án tích nước dài hơi

08:24 | 05/12/2018
Dù đã vào mùa mưa lũ nhưng các tỉnh miền Trung lại đang khô hạn, hàng loạt hồ chứa thủy điện và thủy lợi trên địa bàn các địa phương Thừa Thiên Huế, TP Đà Nẵng, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên ở dưới mực nước chết. Thậm chí tại Quảng Nam, mức nước các sông và hồ thủy điện đã khô kiệt nhất trong 40 năm qua, nguy cơ thiếu nước hiện hữu.

Mực nước chết trong mùa lũ

Bộ Tài nguyên và Môi trường vừa có công văn hỏa tốc gửi các tỉnh miền Trung, trong đó nêu rõ, hiện trên các lưu vực sông Hương, Vu Gia - Thu Bồn, Trà Khúc, Kôn - Hà Thanh và lưu vực sông Ba từ đầu mùa lũ đến nay không có mưa, lũ dẫn đến hầu hết các hồ chứa lớn đều có mực nước rất thấp. Thậm chí, một số hồ đang ở mực nước chết, tình trạng các hồ không tích được nước để điều tiết cấp nước cho hạ du ngay trong mùa lũ là khá phố biến. Theo số liệu tổng hợp sơ bộ, đến nay lượng nước tích được của các hồ đạt tỷ lệ rất nhỏ (chỉ đạt từ 20 - 45%), nếu so với yêu cầu lượng nước tối thiểu vào đầu mùa cạn cũng mới chỉ đạt từ 35 - 50%.


Hồ Phú Ninh - hồ thủy điện lớn nhất miền Trung ngay giữa mùa mưa nhưng mực nước cạn trơ đáy

Phó Cục trưởng Cục Quản lý tài nguyên nước, Bộ Tài nguyên và Môi trường Châu Trần Vĩnh cho biết, gọi là mùa lũ nhưng thực tế là hạn, lượng nước ở các hồ thủy lợi, thủy điện thiếu hụt 70 - 80%, sông Tranh thiếu đến 90%. Nếu từ nay đến cuối năm, tình hình mưa lũ không có những đột biến đáng kể, không có giải pháp tích nước, nguy cơ xảy ra hạn hán ở các sông Vu Gia - Thu Bồn là rất cao. Lượng nước thiếu hụt này còn ảnh hưởng rất lớn cho mùa cạn sang năm.

Tại Quảng Ngãi, 19 hồ chứa lớn thì có đến 13 công trình chưa tích được 50% dung tích thiết kế, còn lại đa số chỉ tích được 20% dung tích.Tương tự, tại Quảng Nam, 12 hồ có dung tích lớn nhưng lượng nước cũng chỉ đạt khoảng 50%. Thông thường vào thời điểm này, Quảng Nam, Quảng Ngãi đang giữa mùa mưa lũ nhưng đến nay không có lũ để đón nên mực nước các hồ rất thấp. Thừa Thiên Huế, Quảng Trị, Quảng Bình, mực nước cũng đang xuống thấp kỷ lục.

Đặc biệt, tại Đà Nẵng người dân phải đối diện với tình trạng thiếu nước sinh hoạt gay gắt ngay giữa thời điểm mưa lũ như năm nay. Nguyên nhân là do nước sông Cầu Đỏ nhiễm mặn vượt gấp gần 20 lần nên nhà máy nước Cầu Đỏ phải giảm công suất. Trong khi đó, đập An Trạch (Hòa Vang), nước từ thượng nguồn Vu Gia đổ về rất thấp nên các phương án dự phòng sản xuất nước sinh hoạt bị phá sản. Hai hồ chứa nước thủy lợi lớn là Hòa Trung và Đồng Nghệ cũng cạn trơ đáy.

Phó Tổng Giám đốc Nhà máy Thủy điện Sông Bung (Quảng Nam) Nguyễn Sơn nhận định, năm nay lượng nước về là ít nhất, chỉ bằng 26% của năm trước. Từ ngày 16.10, Nhà máy Thủy điện Sông Bung 4 không phát điện nữa do trong hồ chứa chỉ có 64 triệu m3 nước. Trong tình hình thiếu nước của Đà Nẵng vừa qua, từ ngày 14.11, Sông Bung 4 đã phát điện trở lại. Nếu tiếp tục phát điện và xả nước, năm 2019 sẽ thiếu nước trầm trọng hơn.

Phó Cục trưởng Châu Trần Vĩnh nhận xét, tại Quảng Nam cả 4 hồ thủy điện A Vương, Sông Tranh, Sông Bung và Đăk Mi 4 thì chỉ có Đăk Mi 4 là trên mực nước chết. Từ nay đến hết mùa lũ còn một tháng, phải tiết kiệm nước tối đa, giải pháp cao nhất là phải lấy nước từ An Trạch và huy động các nhà máy có công suất nhỏ. Còn 9 tháng mới đến mùa mưa năm sau nên rất khó khăn.

Điều tiết thế nào cho hợp lý?

Trước thực tế trên, Bộ Tài nguyên và Môi trường đề nghị UBND các tỉnh, thành phố trên các lưu vực sông nêu trên chỉ đạo các sở ban, ngành, địa phương, các đơn vị quản lý, vận hành hồ và các công trình khai thác, sử dụng nước phía hạ du thực hiện một số giải pháp trước mắt. Cụ thể, các đơn vị cần tiếp tục theo dõi chặt chẽ diễn biến thời tiết, tình hình mưa lũ trên lưu vực, dòng chảy trên sông, dòng chảy đến hồ, giám sát chặt chẽ việc vận hành các hồ chứa để bảo đảm các yêu cầu về phòng lũ, giảm lũ cho hạ du trong trường hợp có lũ về.

Giám đốc Sở NN - PTNT tỉnh Quảng Nam Huỳnh Tấn Đức cho biết, địa phương đang theo dõi chặt chẽ diễn biến thời tiết, dòng chảy trên sông, dòng chảy đến hồ, bảo đảm việc vận hành các hồ chứa theo đúng quy định của quy trình vận hành liên hồ chứa trong mùa lũ. Đồng thời xây dựng phương án khai thác nước, sử dụng nước tiết kiệm và có phương án khai thác, sử dụng các nguồn nước thay thế. Các nhà máy thủy điện trên hệ thống sông Vu Gia - Thu Bồn, ngoài tuân thủ các quy định vận hành liên hồ chứa còn chủ động chống hạn giữa mùa mưa, tích và sử dụng nước hợp lý; các nhà máy thủy điện lên phương án, xây dựng kịch bản chống hạn cho mùa khô năm sau.

TP Đà Nẵng mới đây cũng đề nghị UBND tỉnh Quảng Nam phối hợp nghiên cứu đánh giá toàn diện tại khu vực sông Quảng Huế để xây dựng giải pháp điều tiết, nâng cao trình đỉnh đập sông Quảng Huế nhằm nâng cao lượng nước về hạ du sông Vu Gia, khôi phục lại trạng thái tự nhiên trước đây, phục vụ việc đẩy mặn, cấp nước cho sinh hoạt, nông nghiệp và phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Quảng Nam và TP Đà Nẵng.

Trước mắt, Phó Cục trưởng Châu Trần Vĩnh đề nghị, các chủ hồ, công ty khai thác thủy lợi Quảng Nam, Đà Nẵng và Công ty Cổ phần Cấp nước Đà Nẵng phải có thông tin chặt chẽ, tiết kiệm nước, chủ động phương án tích nước dài hơi, cố gắng trường hợp không có lũ thì bảo đảm có tích nước; hạn chế nguy cơ các hồ chứa không tích đủ lượng nước tối thiếu vào cuối mùa lũ, đầu mùa cạn năm sau.

Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Lê Công Thành nhấn mạnh, UBND các tỉnh, thành trên các lưu vực sông tại miền Trung - Tây Nguyên cần rà soát cụ thể yêu cầu sử dụng nước từ nay đến cuối mùa lũ ở hạ du các hồ chứa và có phương án bố trí kế hoạch, thời gian lấy nước phù hợp nhằm hạn chế các hồ phải xả nước để cấp nước cho hạ du trong mùa mưa lũ, nâng cao khả năng tích nước của các hồ chứa, bảo đảm sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả và dự trữ nguồn nước cho mùa cạn cuối năm 2018, đầu năm 2019.

Duy Anh
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang