ĐỊA PHƯƠNG
Cập nhật 19:40 | 02/06/2020 (GMT+7)
.
Tái định cư thủy điện - bao giờ hết khắc khoải?

Bài cuối: Ước mong bình dị còn bỏ ngỏ

08:23 | 29/12/2019
Qua chuyến đi thực tế về các điểm tái định cư (TĐC) trên địa bàn hai tỉnh Nghệ An và Thanh Hóa có thể thấy: Còn không ít hạn chế, bất cập, đó là thiếu đất; quy hoạch, bố trí dân cư chưa phù hợp; sinh kế chưa được chú trọng… Với mong muốn bình dị phía sau ánh sáng hào quang của dòng thủy điện, cuộc sống bà con nơi ở mới sẽ tốt đẹp hơn nhưng mãi vẫn chưa được hiện thực hóa. Câu hỏi đặt ra là giải pháp nào để có thể khắc phục những bất cập đó, bảo đảm di dân TĐC bền vững?

>> Bài 4: Nỗi niềm 15 năm…

>> Bài 3: “Sóng ở đáy sông”

>> Bài 2: Khát những mùa no…

>> Bài 1: Sứ mệnh mới trên những dòng sông

Trao đổi về những vấn đề này, nhiều ý kiến cho rằng: Bên cạnh đánh giá, tổng kết lại toàn bộ quá trình di dân của bà con ở các địa phương thời gian qua; tiếp tục có kế hoạch, nguồn lực cho vấn đề di dân TĐC bảo đảm các chính sách đã ban hành đi vào thực tiễn và có tính khả thi cao… hơn bao giờ hết, rất cần sự vào cuộc rốt ráo hơn của chính quyền địa phương, nhất là trong đôn đốc việc thực hiện trách nhiệm của các chủ đầu tư.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội BÙI SỸ LỢI: Phát triển kinh tế phải gắn liền với bảo đảm an sinh xã hội

Vấn đề di cư khu vực lòng hồ thủy điện đã được triển khai từ lâu, quan điểm của Đảng và Nhà nước về TĐC là “nơi ở mới phải tốt hơn hoặc bằng nơi ở cũ”. Nhưng rõ ràng từ các dự án thủy điện ở Hòa Bình, Lai Châu, Sơn La, Thanh Hóa hay Nghệ An… vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu đó. Bởi, hầu hết những nơi bà con di dân đến đã và đang gặp rất nhiều khó khăn, liên quan đến các vấn đề như: Đất đai, điều kiện khí hậu, môi trường…

Tôi cho rằng, đã đến lúc cần phải đánh giá, tổng kết lại toàn bộ quá trình di dân của bà con, để từ đó xem những mục tiêu đặt ra cho phát triển thủy điện và bảo đảm đời sống đạt đến đâu. Hơn bao giờ hết, lúc này rất cần sự vào cuộc tích cực của Nhà nước, chính quyền địa phương, nhất là trong đôn đốc thực hiện trách nhiệm của các chủ đầu tư trong việc tiếp tục theo dõi, hỗ trợ khắc phục những khó khăn, bất cập đang gây bức xúc hiện nay. Bởi, người dân đã phải hy sinh, bỏ quê hương di cư đến vùng đất mới, để các doanh nghiệp có đất xây dựng các công trình, chủ đầu tư cũng nên dành một phần phúc lợi từ phát triển thủy điện để chăm lo đời sống cho bà con được tốt hơn.

Chính quyền các địa phương cũng cần xem xét lại vấn đề đất ở; cân đối lại đất sản xuất, bởi đó là công cụ lao động bảo đảm cuộc sống của người dân. Trường hợp đất canh tác không có, thì phải có những giải pháp sinh kế (như phát triển ngành nghề thủ công…), để họ có thu nhập, bảo đảm được cuộc sống… Còn đối với bản thân mỗi người dân, rất cần sự đồng lòng, chung sức cùng với Nhà nước, chính quyền địa phương và chủ đầu tư khắc phục khó khăn; có như vậy mới đáp ứng được nhu cầu phát triển kinh tế gắn liền với bảo đảm an sinh xã hội.

Tại Kỳ họp thứ Tám mới đây, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết phê chuẩn Đề án Phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, giai đoạn 2021 - 2030. Tôi cho rằng, đây sẽ là cơ hội để bà con vươn lên giảm nghèo bền vững. Trong đó, rõ ràng những hộ thuộc đối tượng di dân công trình thủy điện sẽ được quan tâm, ưu tiên hàng đầu. Song, để làm được điều này, chính quyền địa phương và các cấp, ngành phải tập trung thống kê, đánh giá và phải xác định đúng các đối tượng được ưu tiên giải quyết. Bởi, đây sẽ là bước ngoặt “đỡ đầu” cho các hộ di cư cho thủy điện có thể giải quyết được những khó khăn, vướng mắc hiện nay.

Phó Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An TRẦN VĂN MÃO: Định kỳ giám sát việc thực hiện các chính sách

Về cơ bản, các khu TĐC của bà con vùng thủy điện ở Nghệ An nói riêng và cả nước nói chung đã được triển khai thực hiện theo đúng như các Đề án đã được phê duyệt. Tuy nhiên, quá trình thực hiện đã bộc lộ không ít bất cập xung quanh nơi ở mới của bà con như: Thiếu đất ở, đất sản xuất; điện, đường, trường, trạm chưa được đầu tư đồng bộ… Nguyên nhân do các cơ chế, chính sách của Nhà nước trong từng thời kỳ còn nhiều bất cập; nguồn lực để triển khai thực hiện còn hạn chế, chưa đáp ứng được nhu cầu thực tiễn.

Hiện nay, đa số các dự án thủy điện đã và đang phát huy được tác dụng, nhưng trong thực tiễn cũng có không ít vấn đề cần phải bàn như: Thiên tai, lũ lụt; sự cố các đập thủy điện; biến đổi khí hậu… Theo tôi, đây là những vấn đề đòi hỏi các cấp, các ngành phải “tiên lượng” được trong quá trình triển khai xây dựng các dự án, để làm thế nào vừa bảo đảm an ninh năng lượng, nhưng lại vừa bảo vệ được an toàn hồ đập thủy điện. Bên cạnh đó, cũng cần vận hành một cách khoa học, tránh gây ra hậu quả thiệt hại về người, cũng như tài sản của người dân sống xung quanh các dự án thủy điện.

Xuất phát từ bất cập đó, ngày 25.10.2019, Chính phủ đã ban hành Đề án rà soát và hoàn thiện các chính sách về di dân, TĐC dự án thủy lợi, thủy điện. Với một loạt các giải pháp được đưa ra trong Đề án, theo tôi yếu tố cốt lõi vẫn là cơ chế, chính sách phải bảo đảm được tính khả thi. Bên cạnh sự vào cuộc quyết liệt, đồng bộ của các cấp, các ngành từ Trung ương đến cơ sở, người dân cũng cần phải tích cực hợp tác với các cơ quan chức năng để triển khai thực hiện Đề án một cách hữu hiệu… Qua đó, những bất cập trong thực hiện TĐC, ổn định đời sống cho bà con sẽ có những bước tiến bộ và cải thiện được phần nào khó khăn hiện nay của bà con ở nơi ở mới.

Với trách nhiệm là cơ quan dân cử, Quốc hội phải tiếp tục có kế hoạch cũng như nguồn lực cho vấn đề di dân TĐC, nhằm bảo đảm các chính sách đi vào thực tiễn và có tính khả thi cao. Đồng thời, Quốc hội cũng cần định kỳ giám sát việc thực hiện các chính sách đó, nhằm ghi nhận kết quả, chỉ rõ những tồn tại, hạn chế; làm cơ sở kiến nghị với Chính phủ và các cơ quan chức năng. Từ đó, thúc đẩy phát triển kinh tế, cải thiện đời sống cho bà con TĐC một cách ổn định, bền vững và lâu dài.

TS. NGÔ ĐỨC LÂM - Chuyên gia năng lượng độc lập - Liên minh Năng lượng bền vững Việt Nam: Bảo đảm hài hòa lợi ích giữa các bên

Đền bù và TĐC là hai vấn đề quan trọng quyết định trực tiếp đến tiến độ xây dựng các công trình thủy điện, cũng như ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của bà con vùng chịu tác động. Khi Nhà nước thu hồi đất để xây dựng các công trình thủy điện thì bà con sẽ được đền bù theo luật định và việc này phải công khai, minh bạch; mức đền bù, hỗ trợ thường được quy hoạch khác nhau, và căn cứ vào điều kiện cụ thể các địa phương. Để giúp cho công tác đền bù tốt hơn, bảo đảm lợi ích cho người dân, chính quyền các địa phương và các chủ đầu tư phải công khai, minh bạch; đồng thời, tăng cường vai trò giám sát của HĐND các địa phương để tránh những tiêu cực đáng tiếc có thể xảy ra.

Thời gian qua, một số địa phương đã tổ chức khá thành công các khu TĐC góp phần ổn định cuộc sống cho bà con, nhưng cũng không ít địa phương thực hiện chiếu lệ, thiếu trách nhiệm gây nên tình trạng “đem con bỏ chợ”. Trong đó, có những khu TĐC khiến người dân “đi cũng dở, ở không xong”; một số quay trở về không phép; một số trở thành du canh du cư vào các vùng kinh tế mới theo kiểu công dân không mã số, trẻ em không có khai sinh… Do đó, để tổ chức các khu TĐC thành công, chính quyền các địa phương nơi ở cũ và nơi ở mới phải đặc biệt quan tâm, theo dõi và đề xuất, ban hành các chính sách cụ thể nhằm bảo vệ quyền lợi cho bà con. 

BÁCH HỢP - DIỆP ANH
Xem tin theo ngày:
TRAO ĐỔI KINH NGHIỆM
08:13 28/10/2019
Với tư duy cởi mở, chân thành của những người đứng đầu, tỉnh Quảng Ninh luôn đồng hành và đi đến cùng với doanh nghiệp để kiến tạo nên thành công. “Thành công của doanh nghiệp cũng chính là thành công của tỉnh” từ lâu đã trở thành phương châm phục vụ xuyên suốt trong hoạt động thu hút đầu tư, mời gọi doanh nghiệp đến với địa bàn. Chính sự chuyên nghiệp ấy đã khiến Quảng Ninh luôn hấp dẫn, thôi thúc các nhà đầu tư, các tập đoàn lớn “phải tìm hiểu, đầu tư ngay” tại vùng đất giàu tiềm năng này.
Quay trở lại đầu trang