ĐỊA PHƯƠNG
Cập nhật 08:12 | 14/10/2019 (GMT+7)
.
Ngòi Là 2 - Giữ vững niềm tự hào thủy lợi Tuyên Quang

Bài cuối: Cần làm rõ tính hiệu quả

07:49 | 03/10/2019
Không chỉ những bất cập liên quan đến công tác quản lý, bảo vệ, tính hiệu quả trong sử dụng nguồn vốn tại dự án sửa chữa, nâng cấp hồ chứa nước Ngòi Là 2 cũng cần được làm rõ. Nhất là khi tình trạng lấn chiếm lòng hồ còn chưa được xử lý dứt điểm; tuổi công trình đã cao, dung tích chứa không còn như thiết kế ban đầu nhưng khi triển khai thi công chủ đầu tư lại giữ nguyên cao trình đỉnh đập; đồng thời, mở rộng tràn xả lũ...

>> Bài 1: Niềm tự hào công trình thủy nông lớn nhất tỉnh

>> Bài 2: Nhiều bất cập trong quản lý, bảo vệ

Liệu có “bình mới, rượu cũ”?

Tiến độ sửa chữa, nâng cấp, bảo đảm an toàn hồ chứa nước Ngòi Là 2 đến thời điểm hiện tại đã cơ bản hoàn thành các hạng mục chính. Tuy nhiên, xoay quanh việc đầu tư số vốn gần 50 tỷ đồng, chúng tôi đã nhận được nhiều ý kiến băn khoăn đến tính hiệu quả của nguồn vốn được đầu tư. Từ thực tế nội tại công trình và phản ánh của đại diện một số HTX có hưởng lợi từ hồ Ngòi Là 2 thì dường như: Việc sửa chữa, nâng cấp cũng chỉ là “bình mới, rượu cũ”. Bởi, đầu tư một số tiền lớn nhưng việc nâng cấp không làm tăng thêm diện tích tưới tiêu, thậm chí phần diện tích tưới hiện nay còn đang bị thu hẹp rất nhiều. Theo thiết kế ban đầu, công trình hồ Ngòi Là 2 có thể phục vụ tưới cho 414ha (thực tế cấp nước tưới cho 470ha). Tuy nhiên, theo xác nhận của anh Nguyễn Văn Ngọc (nhân viên Ban Quản lý công trình Ngòi Là 2) thì trong năm 2019, công trình hiện đang cấp nước tưới cho địa bàn các xã Trung Môn (huyện Yên Sơn) và các phường Ỷ La; Tân Hà; Kim Phú. Hưng Thành (TP Tuyên Quang) với tổng diện tích trên 300ha.

Hơn nữa, nhiều hộ dân quanh khu vực đập chính của Ngòi Là 2 cũng bày tỏ băn khoăn, khi đầu tư nâng cấp một công trình thủy lợi có tuổi thọ đã cao mà chủ đầu tư lại giữ nguyên cao trình đỉnh đập. Trong khi đó, tràn xả lũ lại được mở rộng. Điều này liệu có cần thiết khi nước trong hồ không nhiều? Hơn nữa, khi thi công thân đập không lu nèn mà chỉ đắp áp trúc mái thượng lưu thì con số gần 50 tỷ đồng liệu có lớn?

Không chỉ quan tâm đến việc đầu tư Dự án với số vốn gần 50 tỷ đồng có phải quá lớn so với thực tế? Nhiều ý kiến cũng bày tỏ mối quan tâm khi hàng năm nguồn kinh phí cấp bù thủy lợi phí đều được “rót” đều đặn cho Ban Quản lý hồ theo chủ trương miễn thủy lợi phí tại Nghị định 115/2008/NĐ-CP của Chính phủ để đơn vị tập trung cho công tác quản lý, khai thác các công trình. Thực tế, nếu sử dụng đúng thì ngoài 80% để duy tu, bảo dưỡng công trình thủy lợi, 20% số tiền còn lại phục vụ công tác quản lý, bảo vệ công trình, điều hành nước… Số tiền ấy đã được sử dụng như thế nào mà cả một bộ máy quản lý lại để tình trạng xâm lấn hồ Ngòi Là 2 diễn ra trong một thời gian dài, đến nay vẫn chưa thể xử lý dứt điểm.

Công nhân thi công gia cố thân đập Ảnh: Phong Nam

Cần những biện pháp quyết liệt

Suốt 44 năm tồn tại, đồng hành nhiều thành tựu nông nghiệp, thủy lợi của tỉnh Tuyên Quang cũng là từng ấy thời gian, công trình hồ thủy lợi Ngòi Là 2 chưa một lần khiến nông dân vùng hạ lưu lỡ thời vụ gieo cấy. Bởi, nơi đây có rừng phòng hộ núi Là, xung quanh hồ đều có rừng cây bao phủ đó là nguồn sinh thủy giúp cho hồ chứa nước luôn bảo đảm nhiệm vụ cung cấp đủ nước phục vụ cho sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, trước sự quản lý lỏng lẻo hiện nay, công trình thủy lợi từng là niềm tự hào của thủy lợi Tuyên Quang đang có nguy cơ không còn giữ được vị trí.

Đem vấn đề này trao đổi với nhiều người đã từng gắn bó mật thiết với hoạt động của hồ thủy lợi Ngòi Là 2, chúng tôi được biết: Ngoài việc không cắm mốc lộ giới để người dân lấn chiếm, san ủi và bồi lắng phù sa qua nhiều năm, việc thiếu đi các yếu tố tạo ra nguồn sinh thủy cũng khiến mực nước trong hồ đang dần bị giảm xuống. Đề cập đến vấn đề tạo nguồn sinh thủy, chúng tôi được biết, tỉnh Tuyên Quang không phải không tính đến điều này. Theo đó, từ thời điểm tháng 9.2007, UBND tỉnh đã có Quyết định số 31 hướng dẫn, quản lý công tác quy hoạch và phát triển thủy lợi rất cụ thể. Trong đó, có công tác trồng rừng phòng hộ đầu nguồn. Tuy nhiên, hiện nay, quan sát tại hồ Ngòi Là 2 thấy, bạch đàn đang là loại cây được trồng rất nhiều. Theo các chuyên gia nông nghiệp, đây là loại cây hấp thụ nhiều nước và dưỡng chất trong đất nên nếu trồng tập trung thành rừng thuần loại trên đất trống đồi trọc vô tình sẽ làm khô cằn và nghèo nàn đất đai sau một vài chu kỳ. Như vậy, việc trồng thiếu quy hoạch loại cây này trên đầu nguồn hồ Ngòi Là 2 đang tiềm ẩn nguy cơ làm giảm khả năng sinh thủy và gia tăng bồi lắng do xói mòn.

Dự án Đầu tư nâng cấp, sửa chữa hồ Ngòi Là 2 là hết sức cần thiết, khi thân đập đã có nhiều hiện tượng đáng lo ngại như rò rỉ, sụt lún. Đặc biệt, trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang diễn biến phức tạp như hiện nay. Tuy nhiên, sau sửa chữa nếu công tác quản lý, bảo vệ không sớm được khắc phục tình trạng lỏng lẻo, thờ ơ; nguồn kinh phí cấp bù thủy lợi phí không được sử dụng hiệu quả thì những băn khoăn, trăn trở của người dân đối với biểu tượng thủy lợi của tỉnh sẽ còn tiếp diễn.

Nhớ lại thời điểm cách đây gần chục năm về trước, có cá nhân (lãnh đạo cấp tỉnh) xây dựng công trình làm đất sạt xuống hồ đã bị Ban quản lý hồ yêu cầu trả lại nguyên trạng. Chủ hộ vi phạm này đã phải thuê máy xúc về vét đất sạt lở và cam kết không tái phạm. Để những công trình thủy lợi phát huy công năng lâu dài, rất cần những hành động quyết liệt như vậy. “Để nâng cao tuổi thọ công trình, người làm công tác thủy lợi phải có tâm, coi nhiệm vụ khai thác và bảo vệ luôn phải song hành như hai mặt của tờ giấy thì mới bảo đảm tính bền vững của công trình”. Chia sẻ này của anh Phạm Văn Chiến (nguyên Trưởng thôn 10, thành viên HTX Ỷ La) - người đã từng tham gia điều tiết nước từ kênh nhánh (N2) về địa bàn xã Ỷ La trong thời gian khá dài vẫn còn nguyên tính thời sự.

DUY HÙNG - TUẤN NGUYÊN
Xem tin theo ngày:
TRAO ĐỔI KINH NGHIỆM
08:45 12/09/2019
Với định hướng phát triển ngành chăn nuôi bền vững, Đồng Nai chú trọng các hình thức liên kết như: Liên kết vùng chăn nuôi, sản xuất với thị trường; liên kết các cơ sở sản xuất thịt xuất khẩu và cả liên kết chăn nuôi với trồng trọt.
Quay trở lại đầu trang