PHÁP LUẬT
Cập nhật 07:02 | 29/05/2020 (GMT+7)
.
Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật:

Tránh lồng “lợi ích nhóm”

15:45 | 22/05/2020
Một trong những vấn đề dành được nhiều quan tâm của dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật là nên giao cơ quan soạn thảo hay cơ quan thẩm tra tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật? Nhiều ý kiến cho rằng, việc thực hiện tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật hiện đang nên giữ nguyên như hiện hành, giao cơ quan chủ trì thẩm tra giúp Ủy ban Thường vụ Quốc hội tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật để bảo đảm ban hành luật kịp thời, đáp ứng yêu cầu thực tiễn, đồng thời tránh lồng “lợi ích nhóm”

Đang thực hiện tốt, vì sao phải “đổi vai”?

Dự thảo Luật này đã được QH cho ý kiến tại Kỳ họp thứ Tám, về tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật, nhiều đại ĐBQH đề nghị giữ như quy trình hiện hành, tức là giao cơ quan thẩm tra chủ trì giúp UBTVQH tiếp thu, chỉnh lý dự thảo. Tuy vậy, cần rà soát, bổ sung quy định nhằm làm rõ hơn trách nhiệm, quan hệ phối hợp của các chủ thể tham gia quy trình này. Bên cạnh đó, một số ý kiến đề nghị sửa đổi Luật theo hướng cơ quan, tổ chức, ĐBQH trình dự án thì chủ trì tiếp thu, chỉnh lý dự thảo.  


Đại biểu Nguyễn Thị Mai Hoa (Đồng Tháp)

Thực tế cho thấy, việc giao cơ quan trình dự án chủ trì tiếp thu, chỉnh lý dự thảo luật không phải là vấn đề mới mà đã được thực hiện ở giai đoạn trước năm 2003 (theo Luật BHVBQPPL năm 1996).  Tuy nhiên, từ năm 2003, theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ban hành văn bản Quy phạm pháp luật năm 2002) thì việc chủ trì giúp UBTVQH tiếp thu, chỉnh lý dự thảo đã được giao cho cơ quan thẩm tra. Quy trình này được duy trì và hoàn thiện qua các lần sửa đổi Luật BHVBQPPL (năm 2008 và năm 2015). Với quy định này đã đóng góp tích cực vào việc xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật, giúp Quốc hội ban hành được số lượng lớn các luật trong gần 2 thập kỷ qua, tạo khuôn khổ pháp lý quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội.

Như vậy, có thể thấy, từ năm 2003 đến nay, cơ quan thẩm tra đã “gánh vác” việc tiếp thu, giải trình dự thảo luật đã chuyển sang vai của cơ quan thẩm tra. Đánh giá về vấn đề này, nhiều ý kiến cho rằng, quy trình này đã được thực hiện ổn định và vẫn đang phát huy tác dụng. Cũng có một số vấn đề vướng mắc, bất cập phát sinh nhưng là do quá trình thực thi chưa tốt, do các cơ quan tham gia vào quá trình này chưa phát huy đầy đủ trách nhiệm. Nhiều ý kiến cho rằng, thay đổi giao cơ quan trình dự án chủ trì tiếp thu, chỉnh lý dự thảo sẽ tác động lớn đến quy trình, có thể dẫn đến chậm trễ, không bảo đảm ban hành luật kịp thời để đáp ứng yêu cầu thực tiễn và cũng khó khả thi, khó bảo đảm tiến độ chương trình làm việc của Quốc hội

Trong báo cáo giải trình tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật này, UBTVQH cho rằng, theo quy định của Hiến pháp, Quốc hội có nhiệm vụ “làm luật và sửa đổi luật”. Thực tế cho thấy, tại các kỳ họp Quốc hội, ĐBQH đề xuất nhiều chính sách mới để hoàn thiện các dự thảo luật, chứ không đơn thuần Quốc hội chỉ thảo luận và biểu quyết thông qua luật. Việc UBTVQH chỉ đạo cơ quan thẩm tra chủ trì nghiên cứu, tiếp thu, giải trình ý kiến của ĐBQH để chỉnh lý, hoàn thiện dự thảo luật và trình Quốc hội xem xét, thông qua như hiện nay là hợp lý. Hơn nữa, trong báo cáo của cơ quan soạn thảo tổng kết 3 năm thi hành Luật BHVBQPPL năm 2015 cũng không đánh giá, chỉ ra được những bất cập, hạn chế của việc cơ quan thẩm tra chủ trì giúp UBTVQH tiếp thu, chỉnh lý dẫn đến phải thay đổi, chuyển giao nhiệm vụ này cho cơ quan trình dự án.

Câu hỏi đặt ra là, quy trình chủ trì tiếp thu, chỉnh lý dự thảo đang thực hiện trơn tru, hợp lý tại sao lại phải “đổi vai”?. Khi mà các lý lẽ cho sự thay đổi này chưa thật sự thuyết phục, khi mà việc thực hiện không có vướng mắc thì quy trình nên được giữ nguyên như quy định hiện hành, tức là cơ quan chủ trì thẩm tra sẽ giúp UBTVQH tiếp thu, giải trình dự thảo.

Về vấn đề này, ĐBQH Nguyễn Thị Mai Hoa (Đồng Tháp) chỉ ra một thực tế, cơ quan nào được giao chủ trì biên soạn luật thì thường hay xuất phát từ việc thuận lợi cho công tác quản lý Nhà nước trong lĩnh vực đó. Trong khi đại biểu phát biểu thường nhấn mạnh việc xây dựng luật trên cơ sở phải bảo đảm được thực hiện quyền của công dân và bảo vệ quyền đó. Vậy, nếu tiếp tục để cho cơ quan soạn thảo lĩnh hội tiếp thu ý kiến đại biểu, liệu việc tiếp thu này có hạn chế bớt góc nhìn với cơ quan quản lý Nhà nước hay không, “chưa chắc đã tiếp thu”, ĐB Nguyễn Thị Mai Hoa nói. Do đó, đại biểu đề nghị nên giữ nguyên như hiện hành, để bảo đảm khi tiếp thu ý kiến của đại biểu thì thực hiện việc là xây dựng dự thảo luật bảo đảm tính khách quan, công bằng và có chất lượng tốt nhất.

Cùng quan điểm này, GS.TS Thái Vĩnh Thắng, Ủy viên Hội đồng Tư vấn Dân chủ và Pháp luật, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam nhấn mạnh, quyền lập pháp chủ yếu giao cho Quốc hội. Sau khi dự thảo đã trình QH thì cơ quan chủ trì thẩm tra tiếp tục hoàn thiện, chỉnh lý là hoàn toàn phù hợp, nhằm tránh “kẽ hở” trong xây dựng luật, ngăn chặn tình trạng lồng “lợi ích nhóm”, lợi ích ngành, cục bộ trong các dự án luật.

Rõ trách nhiệm phối hợp

Đồng tình với việc không đổi vai trong việc tiếp thu, giải trình dự thảo, song nhiều ý kiến cho rằng, cần làm rõ và nâng cao hơn trách nhiệm của từng cơ quan tham gia vào quy trình này. Theo đó cần bổ sung quy định cơ quan trình dự án phải có ý kiến bằng văn bản báo cáo UBTVQH, trong đó thể hiện quan điểm về những nội dung các cơ quan dự kiến giải trình, tiếp thu, chỉnh lý; nêu rõ những vấn đề có ý kiến khác với nội dung dự kiến và đề xuất phương án tiếp thu, chỉnh lý. Nếu trong trường hợp bổ sung chính sách mới theo đề nghị của ĐBQH, theo yêu cầu của UBTVQH thì cơ quan trình cần có trách nhiệm đánh giá tác động đối với chính sách bổ sung này.  

Cùng với đó, bổ sung, quy định rõ hơn trách nhiệm của các cơ quan của Quốc hội trong việc tham gia thẩm tra Chương trình xây dựng Luật, pháp lệnh, các dự án, dự thảo; bổ sung trách nhiệm của cơ quan soạn thảo, thẩm định, thẩm tra trong việc rà soát các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan đến dự án, dự thảo để bảo đảm tính thống nhất với hệ thống pháp luật…

Tuy nhiên, để dự thảo Luật sau khi ban hành bảo đảm chất lượng trên cơ sở tiếp thu tối đa các ý kiến đóng góp của các chuyên gia, các ĐBQH, rất cần sự phối hợp chặt chẽ ngay từ đầu của cơ quan soạn thảo và cơ quan thẩm tra và trong suốt quá trình thảo luận, cho ý kiến, chỉnh lý, tiếp thu dự thảo. ĐB Nguyễn Thị Mai Hoa, cho rằng, để bảo đảm tính thống nhất trong xây dựng chính sách trong dự án luật thì việc phối hợp giữa cơ quan soạn thảo và cơ quan thẩm tra cần phải chặt chẽ hơn. Có như vậy, mới tìm được tiếng nói chung giữa cơ quan soạn và cơ quan chủ trì thẩm tra, bởi mục đích cuối cùng là luật phải đi vào cuộc sống. 
 

Hà An
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang