PHÁP LUẬT
Cập nhật 23:46 | 05/06/2020 (GMT+7)
.

Lúng túng trong quản lý hộ tịch có yếu tố nước ngoài

07:58 | 06/12/2019
“Cư trú ổn định lâu dài” và “cư trú không ổn định lâu dài” là những căn cứ để xác định khi thực hiện các đăng ký hộ tịch. Tuy nhiên, lại chưa có sự giải thích rõ các khái niệm nêu trên, dẫn đến sự lúng túng trong quản lý hộ tịch.

Lúng túng khái niệm

Điểm d, Khoản 1, Điều 7, Luật Hộ tịch quy định, UBND cấp xã ở khu vực biên giới có thẩm quyền đăng ký “khai tử cho người nước ngoài cư trú ổn định lâu dài tại khu vực biên giới của Việt Nam”. Hiện nay, trong các văn bản pháp luật hộ tịch và pháp luật cư trú không quy định khái niệm “cư trú ổn định lâu dài”. Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam năm 2014 cũng chỉ nêu khái niệm “cư trú”, chứ không nêu khái niệm “cư trú ổn định lâu dài”. Hơn nữa, cán bộ công tác tư pháp - hộ tịch không biết căn cứ vào đâu để xác định sự khác biệt giữa “cư trú ổn định lâu dài” và “cư trú không ổn định lâu dài”.

Thực tế, vấn đề này cũng đã được hướng dẫn tại Nghị định số 123/2015/NĐ-CP ngày 15.11.2015 của Chính phủ về quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Hộ tịch. Theo đó, Khoản 1, Điều 20 quy định “UBND xã ở khu vực biên giới thực hiện đăng ký khai tử cho người chết là người nước ngoài cư trú tại xã đó”. Quy định này rõ ràng hơn, tạo điều kiện thuận lợi cho Ủy ban nhân dân xã ở khu vực biên giới trong đăng ký khai tử cho người nước ngoài tại khu vực biên giới. Nhưng khi đối chiếu hai quy định nêu trên thì thấy quy định tại Khoản 1, Điều 20, Nghị định số 123/2015/NĐ-CP không thống nhất với quy định tại Điểm d, Khoản 1, Điều 7, Luật Hộ tịch. Theo quy định tại Điểm d, Khoản 1, Điều 7, Luật Hộ tịch, người chết được đăng ký tại UBND xã nơi họ cư trú ổn định lâu dài tại khu vực biên giới của Việt Nam. Còn theo quy định tại Khoản 1, Điều 20, Nghị định số 123/2015/NĐ-CP, người chết được đăng ký tại UBND xã nơi họ cư trú (không cần phải ổn định lâu dài)…

Theo Khoản 1, Điều 20, Nghị định số 123/2015/NĐ-CP, UBND xã ở khu vực biên giới thực hiện đăng ký khai tử cho người chết là người nước ngoài cư trú tại xã đó.

Nên bổ sung thẩm quyền

Luật Hộ tịch quy định, UBND cấp huyện có thẩm quyền đăng ký các việc hộ tịch cho “công dân Việt Nam định cư ở nước ngoài”, còn Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài chỉ có thẩm quyền đăng ký các việc hộ tịch cho “công dân Việt Nam cư trú ở nước ngoài”. Đọc điều luật lên thì có thể thấy tương đối rõ ràng, nhưng khi thực hiện lại không dễ. Bởi, thực tế khó xác định được thời gian cư trú của công dân; hơn nữa văn bản hướng dẫn của bộ, ngành quản lý lại có sự hướng dẫn khác với Luật Hộ tịch.

Theo quy định tại Khoản 1, Điều 3, Thông tư số 02/2016/TTLT-BNG-BTP ngày 30.6.2016 của Bộ Ngoại giao và Bộ Tư pháp hướng dẫn việc đăng ký và quản lý hộ tịch tại cơ quan đại diện ngoại giao, cơ quan đại diện lãnh sự của Việt Nam ở nước ngoài thì “công dân Việt Nam cư trú ở nước ngoài là người đang có quốc tịch Việt Nam thường trú hoặc tạm trú ở nước ngoài”; còn theo quy định tại Khoản 3, Điều 3, Luật Quốc tịch thì “người Việt Nam định cư ở nước ngoài là công dân Việt Nam và người gốc Việt Nam cư trú, sinh sống lâu dài ở nước ngoài”.

Như vậy, mặc dù có khác nhau về thời hạn cư trú, nhưng cả hai đối tượng này đều là những công dân Việt Nam cư trú ở nước ngoài và nhiều người trong số họ thường xuyên đi về Việt Nam và ra nước ngoài. Cá biệt có trường hợp, công dân Việt Nam định cư ở nước ngoài có thời gian cư trú lâu dài ở nước ngoài (phần lớn những người này ở nước ngoài nhiều hơn ở Việt Nam), nhưng chỉ được đăng ký hộ tịch tại UBND cấp huyện mà không được đăng ký hộ tịch tại Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài. Hoặc, có không ít công dân Việt Nam cư trú ở nước ngoài là người tạm trú ở nước ngoài, phần lớn những người này có thời gian ở nước ngoài không nhiều, nhưng chỉ được đăng ký hộ tịch tại Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài mà không được đăng ký hộ tịch tại UBND cấp huyện.

Từ thực tế này, nhiều ý kiến cho rằng, để bảo đảm quyền và lợi ích chính đáng của công dân, nhất là trong bối cảnh di cư quốc tế trở thành một hiện tượng toàn cầu thì việc cần bổ sung thẩm quyền của UBND cấp huyện và Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài trong việc đăng ký hộ tịch cho “công dân Việt Nam cư trú ở nước ngoài” và “công dân Việt Nam định cư ở nước ngoài”. Theo đó, cả hai cơ quan này đều có thẩm quyền đăng ký các việc hộ tịch cho “công dân Việt Nam định cư ở nước ngoài” và “công dân Việt Nam cư trú ở nước ngoài”.

Nguyễn Minh
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang