PHÁP LUẬT
Cập nhật 00:19 | 10/04/2020 (GMT+7)
.
Giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế, thi hành phán quyết trọng tài tại Việt Nam

Nâng cao năng lực đội ngũ thẩm phán

08:23 | 26/10/2019
Tiếp tục hoàn thiện thể chế pháp luật về dân sự, tố tụng dân sự; ủy thác tư pháp; ưu tiên nâng cao năng lực cho đội ngũ thẩm phán, cán bộ tư pháp là những đề xuất được các chuyên gia đưa ra xung quanh việc giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế cũng như tổ chức thi hành các phán quyết trọng tài tại Việt Nam.

Mới công nhận 28/45 phán quyết

 Việt Nam là thành viên của nhiều điều ước quốc tế đa phương quan trọng như Công ước 1958, Công ước năm 1980 của Liên Hợp Quốc về hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế, Công ước của Hội nghị La Hay năm 1965 về tống đạt ra nước ngoài giấy tờ tư pháp và ngoài tư pháp trong lĩnh vực dân sự hoặc thương mại và 17 điều ước quốc tế song phương về tương trợ tư pháp về dân sự.

Phó Chánh án Tòa án Nhân dân Tối cao Nguyễn Thúy Hiền

Năm 1995, Việt Nam phê chuẩn Công ước New York về công nhận và cho thi hành phán quyết của trọng tài nước ngoài; năm 2015, Việt Nam tham gia Công ước Liên Hợp Quốc về Hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế (CISG). Sau khi gia nhập các văn kiện quốc tế này, Việt Nam đã sửa đổi các luật quan trọng, như Luật Thương mại, Bộ luật Dân sự và Bộ luật Tố tụng dân sự để nội luật hóa các tiêu chuẩn quốc tế vào luật pháp quốc gia. Chẳng hạn, tại Chương 37 từ Điều 451 đến Điều 463 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 đã quy định thủ tục xét đơn yêu cầu công nhận và cho thi hành tại Việt Nam quyết định của trọng tài nước ngoài. Trong đó quy định cụ thể các vấn đề về đơn yêu cầu công nhận cho thi hành Phán quyết của trọng tài nước ngoài, giấy tờ tài liệu gửi kèm theo Đơn yêu cầu, việc chuyển hồ sơ, thụ lý hồ sơ, các thủ tục có liên quan đến việc chuẩn bị xét đơn, phiên họp xét đơn yêu cầu, những trường hợp không công nhận quyết định của Trọng tài nước ngoài và những vấn đề có liên quan đến kháng cáo, kháng nghị quyết định của tòa án.

 Như vậy, Việt Nam công nhận và cho thi hành phán quyết trọng tài nước ngoài là thủ tục tòa án bằng quyết định của mình theo trình tự của pháp luật để công nhận tính hiệu lực của Phán quyết trọng tài nước ngoài và cho phép thi hành phán quyết đó trên lãnh thổ Việt Nam. Theo thống kê của Tòa án Nhân dân Tối cao, việc thụ lý giải quyết các vụ án kinh doanh, thương mại có yếu tố nước ngoài trong 5 năm 2014 - 2018 dao động ở mức thấp, từ 80 - 151 vụ. Các tranh chấp này thường tập trung ở TP Hồ Chí Minh, Hà Nội, Bình Dương. Cũng trong thời gian này, Tòa án Nhân dân các cấp cũng chỉ giải quyết được 28/45 yêu cầu công nhận phán quyết của trọng tài nước ngoài.

Tuy số lượng không nhiều nhưng đây đều là những vụ việc khó, nhất là khi có yếu tố nước ngoài. Thẩm phán, Tòa án Nhân dân TP Hà Nội Nguyễn Đình Tiến chia sẻ, loại việc công nhận và cho thi hành phán quyết trọng tài nước ngoài ở toà án không nhiều phần lớn nguyên do các bên trong tranh chấp tại trọng tài thường tuân thủ và tự nguyện thi hành phán quyết, các trường hợp phải yêu cầu công nhận và cho thi hành tại toà án rất hãn hữu. Tuy nhiên, đây là loại việc khó so với các loại việc được giải quyết tại toà án do liên quan đến các quy định của pháp luật trong nước và quốc tế. Thẩm phán khi được phân công giải quyết loại việc này thường phải đầu tư khá nhiều thời gian để tìm hiểu, sưu tầm và nghiên cứu các quy định pháp luật liên quan.

Chưa có hướng dẫn, quy trình cụ thể

Có thể thấy, việc công nhận và cho thi hành không chỉ đơn thuần trên cơ sở, góc độ, đánh giá, nhìn nhận của thẩm phán mà còn xem xét, tham khảo kinh nghiệm quốc tế, tập quán thương mại, xu hướng quốc tế trong giải quyết tranh chấp thương mại. Đặc biệt thẩm phán còn phải nắm rõ phương thức diễn giải công ước phù hợp, chính xác, các bảo lưu quốc gia cũng như các quy định điều ước mà Việt Nam ký kết, tham gia  hoặc là thành viên. Thực tiễn giải quyết loại việc công nhận và cho thi hành cho thấy thực trạng các thẩm phán phải đầu tư khá công phu trong việc tìm hiểu và vận dụng pháp luật để có những quyết định chính xác, phù hợp và đúng pháp luật, trong khi chưa có hướng dẫn, hay quy trình cụ thể phù hợp. Việc này càng khó khăn hơn khi tài liệu về pháp luật nước ngoài cũng như những vụ việc tương tự không nhiều và trình độ ngoại ngữ của đội ngũ thẩm phán còn ít nhiều hạn chế. Đó là chưa kể đến những phát sinh ngoài câu chuyện pháp luật như việc giải quyết các chi phí trong quá trình toà án cần thu thập thông tin liên quan đến các vấn đề về địa chỉ đương sự, địa chỉ tài sản sẽ được áp dụng như thế nào… Tất cả đều là những áp lực không nhỏ, ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình xem xét các phán quyết, nhất là khi thẩm phán chưa có điều kiện tích lũy kinh nghiệm xem xét các phán quyết của trọng tài quốc tế.

 Phó Chánh án Tòa án Nhân dân TP Hải Phòng Dương Văn Chính nêu thực tế, những vụ án kinh doanh thương mại có yếu tố nước ngoài thường phức tạp về tính chất, trong khi đội ngũ thẩm phán vẫn được đào tạo theo công thức chung, ít chú trọng đến tính đặc thù và những yêu cầu khác biệt khi giải quyết các vụ việc có yếu tố nước ngoài. Từ thực tế này, ông Chính đề xuất, Tòa án Nhân dân Tối cao cần thường xuyên tổ chức tập huấn, hội thảo trao đổi nghiệp vụ về áp dụng pháp luật, kinh nghiệm giải quyết các vụ án kinh doanh thương mại có yếu tố nước ngoài. Đồng thời tăng cường công tác hướng dẫn, trao đổi nghiệp vụ, kiểm tra, đôn đốc thực hiện công tác ủy thác tư pháp ra nước ngoài và thực hiện yêu cầu ủy thác tư pháp của cơ quan có thẩm quyền nước ngoài tại tòa án các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và tòa án nhân dân cấp cao.

Nguyễn Minh
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang