PHÁP LUẬT
Cập nhật 22:08 | 15/10/2019 (GMT+7)
.
Phòng vệ thương mại

Doanh nghiệp phải hiểu rõ pháp luật

07:56 | 17/09/2019
Chống bán phá giá, chống trợ cấp và tự vệ là các biện pháp phòng vệ thương mại được các nước áp dụng Hiệp định thương mại tự do (Free Trade Agreement - FTA). Để có thể sử dụng các công cụ phòng vệ thương mại này, các doanh nghiệp Việt Nam phải thông rõ pháp luật.

Cơ hội và rủi ro

Tính đến tháng 7.2019, Việt Nam đã có quan hệ thương mại tự do với 55 đối tác thương mại thông qua việc ký kết 12 FTA; 1 FTA đã ký kết nhưng chưa có hiệu lực và đang đàm phán 3 FTA khác. Trong số đó, CPTPP và EVFTA được coi là FTA thế hệ mới với phạm vi cam kết rộng, bao gồm nhiều lĩnh vực phi thương mại. So với các cam kết khi gia nhập WTO, các FTA nói chung và các FTA thế hệ mới nói riêng có mức độ cam kết sâu và rộng hơn rất nhiều. Cụ thể, nếu như trong WTO, Việt Nam chỉ cam kết cắt giảm thuế với 1/3 số dòng thuế thì hầu hết các FTA đã ký kết, Việt Nam cam kết xóa bỏ tới 80 - 90% dòng thuế. Như vậy, mức độ mở cửa của các FTA thế hệ mới lớn hơn, dẫn đến việc hàng hóa nhập khẩu vào Việt Nam từ các nước đối tác FTA và ngược lại dễ dàng hơn.

Các FTA ra đời không chỉ là cơ hội cho doanh nghiệp mà còn là cơ hội để các nhà làm luật rà soát, chỉnh sửa lại các văn bản pháp luật có liên quan cho phù hợp với xu thế mới. Trong lĩnh vực phòng vệ thương mại, hiện  hệ thống pháp luật Việt Nam có 3 văn bản điều chỉnh vấn đề này: Luật Quản lý ngoại thương; Nghị định số 10/2018/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Quản lý ngoại thương về các biện pháp phòng vệ thương mại; Thông tư số 06/2018/TT-BCT của Bộ Công thương quy định chi tiết một số nội dung về các biện pháp phòng vệ thương mại. Theo đánh giá của các chuyên gia, những quy định này tuân thủ các nội dung của các hiệp định có liên quan. Đối với các biện pháp tự vệ trong giai đoạn chuyển tiếp, hiện nay pháp luật Việt Nam vẫn đang dẫn chiếu áp dụng từng hiệp định.

Theo thống kê của Trung tâm WTO và Hội nhập, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, tính đến năm 2018, các nước đối tác FTA đã tiến hành 33 vụ điều tra chống bán phá giá, 4 vụ việc chống trợ cấp và 16 vụ điều tra tự vệ toàn cầu đối với Việt Nam/có ảnh hưởng đến Việt Nam. Như vậy, Việt Nam có 55 vụ tiến hành khởi xướng điều tra và áp dụng biện pháp. Các sản phẩm bị thành viên FTA khởi kiện và áp dụng biện pháp chống bán phá giá bao gồm các sản phẩm thép (17 vụ, chiếm 32% tổng số vụ việc), sợi (2 vụ), giấy BOPP - màng nhựa làm từ hạt nhựa (2 vụ), còn lại là các sản phẩm khác.


Hàng hóa có nguy cơ áp thuế phòng vệ thương mại

Một số FTA thế hệ mới có nhiều quy định chặt chẽ hơn trong việc điều tra, áp dụng biện pháp phòng vệ chính đáng đối với đối tác FTA (các điều khoản cao hơn so với quy định WTO) như: Quy định về nguyên tắc thuế thấp hơn, lợi ích công cộng, gia tăng các nghĩa vụ thông báo, tham vấn, cung cấp các thông tin, chế độ bảo mật thông tin…

Phổ biến, tuyên truyền pháp luật còn hạn chế

Việc quy định về các biện pháp phòng vệ thương mại trong các FTA sẽ là cơ sở để Việt Nam điều tra, áp dụng các biện pháp phù hợp khi ngành sản xuất trong nước. Đi đôi với việc sử dụng các biện pháp phòng vệ thương mại để bảo vệ ngành sản xuất trong nước, các doanh nghiệp xuất khẩu cũng sẽ phải đối mặt với nguy cơ bị điều tra áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại. Khi các nước đối tác FTA cam kết xóa bỏ hàng rào thuế quan, hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam cũng được hưởng lợi từ điều này. Nhưng lợi ích luôn đi kèm với rủi ro, thách thức, nghĩa là hàng xuất khẩu của Việt Nam có thể đứng trước nguy cơ bị các nước đối tác FTA điều tra, áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại nhiều hơn.

Tuy nhiên, rào cản lớn nhất hiện nay không chỉ nằm ở tiềm lực của doanh nghiệp Việt Nam, mà còn ở việc nhiều doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam còn bị động, chưa thực sự nhận thức rõ ràng về nguy cơ xảy ra các vụ việc điều tra phòng vệ thương mại cũng như hệ quả bất lợi của các vụ việc này đối với hoạt động sản xuất, xuất khẩu của doanh nghiệp, thậm chí là của cả ngành. Kết quả điều tra mới đây của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam cho thấy, có 63% doanh nghiệp không biết hoặc lần đầu tiên nghe nói về cộng đồng kinh tế ASEAN; với Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương và Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU, con số này lần lượt lên tới 71 và 77%. Con số này đã cho thấy còn nhiều hạn chế trong các chương trình phổ biến, tuyên truyền pháp luật cũng như hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp đôi khi cũng chưa chủ động và tích cực trong việc chuẩn bị, ứng phó với các vụ điều tra phòng vệ thương mại. Nhiều doanh nghiệp còn có tâm lý né tránh, sợ kiện tụng, điều tra, không tham gia hoặc tham gia không đầy đủ vào công tác ứng phó khi bị nước thành viên FTA điều tra, áp dụng biện pháp phòng vệ thương mại dẫn tới kết quả bất lợi đối với các doanh nghiệp. Từ thực tế này, cho thấy cần tiếp tục đẩy mạnh việc đổi mới cách thức, nội dung tuyên truyền pháp luật cho doanh nghiệp nói chung, và các biện pháp phòng vệ thương mại nói riêng đến với doanh nghiệp. Việc nắm được các quy định về phòng vệ thương mại sẽ giúp doanh nghiệp hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mình trong từng hiệp định. Từ đó, biết được trong trường hợp khởi kiện, hoặc bị khởi kiện thì biết được các quy trình liên quan, có thể phối hợp với cơ quan điều tra, bảo đảm tối đa quyền và lợi ích của doanh nghiệp.

Phạm Hải
Xem tin theo ngày:
VĂN BẢN PHÁP LUẬT
07:59 19/08/2019
Tạo môi trường thật sự dân chủ trong quá trình xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật thì mới có những văn bản luật chất lượng, làm động lực thúc đẩy sự phát triển đất nước. Đó là vấn đề đặt ra trong sửa đổi, bổ sung Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.
Quay trở lại đầu trang