PHÁP LUẬT
Cập nhật 21:12 | 23/09/2019 (GMT+7)
.

Điều chỉnh tuổi pháp lý để bảo vệ, chăm sóc trẻ toàn diện

08:36 | 07/09/2019
Hiện Việt Nam có khoảng 2,7 triệu trẻ em lứa tuổi 16 - 17, trong đó bao gồm hàng trăm nghìn em có hoàn cảnh đặc biệt, không được hưởng một số chính sách xã hội hỗ trợ, chăm sóc và bảo vệ trẻ em… Đây là một nguyên nhân dẫn đến tình trạng một số trẻ trong độ tuổi này, đặc biệt là trẻ sống trong những gia đình nghèo, phải nghỉ học đi làm sớm, kết hôn hoặc mang thai sớm, hoặc bị cuốn vào các tệ nạn xã hội, từ đó vi phạm pháp luật.

Khoảng trống chính sách

Việt Nam là quốc gia đầu tiên của châu Á và là nước thứ 2 trên thế giới phê chuẩn Công ước về Quyền Trẻ em của Liên Hợp Quốc (Công ước CRC) vào tháng 2.1990. Theo Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng Ngô Thị Minh, điều này thể hiện sự quan tâm và nỗ lực của Việt Nam đối với vấn đề trẻ em. Từ đó đến nay, công tác giáo dục, chăm sóc và bảo vệ trẻ em của Việt Nam đã đạt được nhiều tiến bộ đáng khích lệ. Tuy nhiên, bên cạnh những quy định mới rất tiến bộ, Luật Trẻ em 2016 vẫn còn giữ một quy định gây tranh luận là độ tuổi pháp lý của trẻ em.

Cụ thể, Điều 1, Luật Trẻ em 2016 quy định: “Trẻ em là người dưới 16 tuổi”, trong khi Công ước CRC và các điều ước, thỏa thuận quốc tế khác liên quan đến trẻ em mà Việt Nam đã ký kết như Công ước số 138 về tuổi lao động tối thiểu và Công ước số 182 về xóa bỏ những hình thức lao động trẻ em tồi tệ nhất, đều quy định trẻ em là người dưới 18 tuổi, nhằm bảo vệ trẻ em dưới 18 tuổi khỏi các hình thức lao động nặng nhọc, độc hại, khỏi sự bóc lột và lạm dụng khi tham gia lao động. Vì vậy, Viện Nghiên cứu lập pháp đã phối hợp với Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng và UNICEF tại Việt Nam thực hiện nghiên cứu về việc điều chỉnh độ tuổi pháp lý của trẻ em ở Việt Nam lên mức tương thích với chuẩn mực quốc tế.

Về cơ sở khoa học, pháp lý, thực tiễn của việc điều chỉnh độ tuổi pháp lý của trẻ ở Việt Nam lên dưới 18 tuổi, đại diện nhóm nghiên cứu báo cáo - TS. Vũ Công Giao cho biết: Hiện nay ở Việt Nam, do độ tuổi pháp lý của trẻ em được quy định là dưới 16 tuổi nên nhóm trẻ 16 - 17 tuổi chưa được bảo vệ, chăm sóc, giáo dục đầy đủ và phù hợp. Thống kê của Tổng cục Thống kê cho thấy, ở thời điểm năm 2018, Việt Nam có khoảng 2,7 triệu người ở lứa tuổi 16 - 17, nhưng hiện nay các chính sách bảo vệ, chăm sóc trẻ em chủ yếu dành cho trẻ dưới 16 tuổi, lứa tuổi 16 dến dưới 18 tuổi gần như bị bỏ ngỏ. Đây chính là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng một số trẻ trong độ tuổi 16 - 17, đặc biệt là trẻ sống trong những gia đình nghèo, phải nghỉ học đi làm việc sớm, kết hôn hoặc mang thai sớm, hoặc bị cuốn vào các tệ nạn xã hội, từ đó vi phạm pháp luật.

Số liệu của Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (Cục C64, Tổng cục Cảnh sát, Bộ Công an) cho thấy, người ở độ tuổi 16 - 17 có xu hướng làm trái pháp luật cao hơn so với lứa tuổi nhỏ hơn. Cụ thể, trong 6 tháng đầu năm 2017, cả nước xảy ra 2.258 vụ vi phạm pháp luật do 3.340 trẻ em và người chưa thành niên gây ra, trong đó từ 16 đến dưới 18 tuổi có 2.348 đối tượng, chiếm hơn 70%.

Theo Trưởng đại diện UNICEF tại Việt Nam Rana Flowers, nếu không có cơ sở pháp lý rõ ràng về chăm sóc, bảo vệ và hỗ trợ, người 16 - 17 tuổi có nguy cơ cao hơn bị xâm hại tình dục, bỏ học, kết hôn rất sớm, tham gia lao động trẻ em hoặc nạo phá thai. Những trải nghiệm này tác động tiêu cực đến chính trẻ em, chất lượng lực lượng lao động và sự phát triển bền vững của quốc gia. Chúng ta cần khẩn trương hành động, đầu tư nhiều hơn cho giáo dục, y tế, dinh dưỡng và bảo vệ nhóm độ tuổi quan trọng này.

Giảm nguy cơ trẻ vi phạm pháp luật

Trung tá Phạm Hải Hùng - Phòng Phòng chống mua bán người, Cục Cảnh sát Hình sự (Bộ Công an) cho rằng: Trong xu hướng hội nhập quốc tế, đặc biệt Việt Nam là quốc gia tham gia Công ước quốc tế về trẻ em rất sớm, cần có sự quan tâm hơn nữa tới từng lứa tuổi, nhóm tuổi. Bởi qua các vụ xâm hại tình dục xảy ra trong năm 2018 - đến 6 tháng đầu năm 2019 cho thấy, lứa tuổi từ 16 - 18 tuổi vi phạm pháp luật chiếm 68%, cao hơn so với độ tuổi dưới 16 tuổi. Về góc độ thực thi pháp luật, chúng ta cần có hành động cụ thể, bởi chỉ có thể quan tâm, hỗ trợ và bảo vệ hiệu quả khi các em ở độ tuổi 16 - 17 tuổi được bao phủ trong các chính sách và khung pháp luật của Nhà nước mà hiện nay gần như chỉ áp dụng cho nhóm trẻ dưới 16 tuổi. Theo đó, việc điều chỉnh độ tuổi pháp lý ở trẻ lên dưới 18 tuổi là phù hợp, cần thiết, góp phần giảm nguy cơ trẻ vi phạm pháp luật.

Tại hội thảo công bố báo cáo nghiên cứu “Điều chỉnh tuổi pháp lý của trẻ em Việt Nam từ dưới 16 lên dưới 18 tuổi”, nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng, GS. TS. Đào Trọng Thi cũng cho rằng: Việc nâng độ tuổi phù hợp với yêu cầu về chính sách pháp luật, chính sách phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, các thuật ngữ “nhi đồng”, “thiếu niên”, “thành niên” chưa nhất quán, cần sớm được làm rõ. Bởi thực tế thời gian qua, chúng ta đã đánh đồng trẻ em với nhi đồng, với thiếu niên. Để các ĐBQH đồng thuận, phải giải thích từ ngữ thật rõ, nhóm tuổi nào là trẻ em, nhóm tuổi nào là thiếu niên.

Cục trưởng Cục Trẻ em, Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội Đặng Hoa Nam cũng cho rằng: Tuổi trẻ em trong Công ước quốc tế về quyền trẻ em, chúng ta hiểu chưa đúng. Thực trạng chính sách người chưa thành niên vi phạm pháp luật hiện nay là điểm nghẽn, khoảng trống. Cụ thể, trong Luật Trợ giúp pháp lý đã cố gắng mở rộng tất cả trẻ em đều được trợ giúp pháp lý, tuy vậy thực tế vẫn còn một lượng không nhỏ trẻ em từ 16 đến dưới 18 tuổi không được bảo vệ. Vì vậy, việc nâng độ tuổi, tạo sự nhất quán liên tục trong thực hiện chính sách là cần thiết. Tuy vậy, báo cáo phải làm rõ những vấn đề thực tiễn, nâng lên để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho người chưa đủ tuổi thành niên, song cũng cần quan tâm đến nguồn lực tài chính của Nhà nước có bảo đảm để thực hiện chi trả các vấn đề khi nâng độ tuổi pháp lý ở trẻ hay không.

Bài và ảnh: Bảo Hân
Xem tin theo ngày:
VĂN BẢN PHÁP LUẬT
07:59 19/08/2019
Tạo môi trường thật sự dân chủ trong quá trình xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật thì mới có những văn bản luật chất lượng, làm động lực thúc đẩy sự phát triển đất nước. Đó là vấn đề đặt ra trong sửa đổi, bổ sung Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.
Quay trở lại đầu trang