PHÁP LUẬT
Cập nhật 22:17 | 23/09/2019 (GMT+7)
.

Phải đơn giản, dễ hiểu

08:09 | 30/08/2019
Với mục tiêu là khảo sát đánh giá thực trạng thì kết quả của Bộ Công cụ khảo sát, đánh giá thực trạng giải quyết tranh chấp thông qua hòa giải cơ sở phải là bức tranh về hoạt động hòa giải cơ sở tại địa phương. Tuy nhiên, dự thảo Bộ công cụ dường như chưa được như mong đợi.

Hiện, cả nước có hơn 100.000 tổ hoà giải được thành lập, với hơn 650.000 hoà giải viên. Trong đó, số hoà giải viên là nữ giới chiếm hơn 28%, số hoà giải viên là người dân tộc thiểu số cũng chiếm khoảng ¼ tổng số hoà giải viên cả nước. Gần 800.000 vụ, việc tranh chấp đã được giải quyết bằng hòa giải ở cơ sở kể từ năm 2014 - 2018.

Thêm một công cụ đánh giá

Để đánh giá thực trạng công tác hòa giải, Bộ Tư pháp đã xây dựng dự thảo Bộ công cụ, theo đó Bộ công cụ này có 7 mẫu phiếu khảo sát, phỏng vấn. Ngoài các mẫu phiếu khảo sát như Phiếu phỏng vấn người được hòa giải và Phiếu phỏng vấn hòa giải viên cơ sở; Phiếu phỏng vấn công chức tư pháp - hộ tịch…; ngoài ra còn có các mẫu phiếu hướng dẫn thảo luận nhóm tập trung.

Chưa đi vào cụ thể nội dung các câu hỏi phỏng vấn, bố cục mẫu thì thấy được mục tiêu của Bộ Tư pháp trong việc xây dựng Bộ công cụ này. Theo đó, thông qua các câu hỏi phỏng vấn người được hòa giải và hòa giải viên cơ sở, để đánh giá thực trạng công tác hòa giải cũng như nhu cầu của người dân - thực tế là những loại tranh chấp thường xảy ra; người dân chọn phương thức hòa giải, cũng như quá trình thực hiện hòa giải. Ngoài ra, việc phỏng vấn người dân, cũng như cán bộ làm công tác tư pháp - hộ tịch về hoạt động hòa giải sẽ đem lại cho cơ quan quản lý nhà nước “cảm nhận” của người dân về hoạt động này, bên cạnh những đánh giá, tổng kết thuần túy của cơ quan quản lý. Và, rất có thể kết quả khảo sát sẽ đưa lại một bức tranh khác về hoạt động hòa giải cơ sở.

Trưởng ban Pháp luật - Trung ương Hội Cựu chiến binh Việt Nam Nguyễn Văn Trương cho biết, hầu hết ở các địa phương, hội viên Hội cựu chiến binh được dân tín nhiệm bầu làm hòa giải viên, nhiều cựu chiến binh được bầu làm Tổ trưởng Tổ hòa giải. Thực tiễn 5 năm thi hành Luật Hòa giải cơ sở cho thấy, nhiều tổ hòa giải đã giải quyết được mâu thuẫn, tranh chấp kịp thời, đúng pháp luật. Tuy nhiên, không ít nơi sự phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức còn thiếu sự nhịp nhàng, hòa giải viên còn thiếu kinh nghiệm và nghiệp vụ. Việc đưa ra Bộ công cụ khảo sát đánh giá thực trạng hoạt động hòa giải cơ sở để có căn cứ khoa học và thực tiễn trong việc nâng cao năng lực của đội ngũ hòa giải viên cũng như chất lượng hòa giải viên.

Hiện, đối với mẫu phỏng vấn người được hòa giải có 26 câu hỏi; Mẫu phỏng vấn hòa giải viên cơ sở có 34 câu hỏi… Câu hỏi của các mẫu phỏng vấn này được bố cục dàn trải với các thông tin về nhân thân người được phỏng vấn, cảm nhận của người đó về quá trình hòa giải (thành và không thành), cũng như đề xuất, kiến nghị dành cho hoạt động hòa giải nói chung và cho hòa giải viên cơ sở nói riêng.

Quá dàn trải, ai trả lời?

Các câu hỏi quá dài, sử dụng nhiều thuật ngữ pháp lý chuyên ngành, đến ngay cả cán bộ tư pháp - hộ tịch còn khó hiểu… là ý kiến của rất nhiều Sở Tư pháp địa phương xung quanh Dự thảo Bộ Công cụ này. Đại diện Sở Tư pháp Đắk Lắk trăn trở, bảng khảo sát nhiều và dàn trải, lại nhiều thuật ngữ chuyên môn. Điều này dẫn đến việc phỏng vấn không đạt được mục tiêu. Mục đích khảo sát là nắm bắt thực trạng, vậy thì phải bám sát mục đích, từ đó mới thuận tiện trong quá trình tổng kết đánh giá và không gây khó cho địa phương.

Đồng tình với ý kiến nêu trên, Trưởng phòng Phổ biến, giáo dụng pháp luật Sở Tư pháp Hà Tĩnh Nguyễn Thị Hoa Phượng, đặt câu hỏi, những thông tin về họ, tên, tôn giáo, nghề nghiệp, thu nhập… có cần thiết đưa vào bảng hỏi hay không? Các thông tin này có ý nghĩa gì với việc nắm bắt thực trạng hòa giải ở cơ sở?. Hơn nữa, đây lại là những thông tin liên quan đến cá nhân, bí mật đời tư, liệu người được phỏng vấn có sẵn sàng chia sẻ? Đại diện Ban Dân chủ - Pháp luật, Ủy ban TƯ Mặt trận Tổ quốc Việt Nam gợi ý, nội dung phỏng vấn cần thiết kế đơn giản, dễ hiểu, phải đi từ nền tảng hiểu biết pháp luật của đa số người dân. Thực tế, trong rất nhiều câu hỏi phỏng vấn mang tính chuyên môn sâu; hoặc có những loại hòa giải theo quy định của Luật Hòa giải là không tiến hành hòa giải nhưng Bảng hỏi vẫn liệt kê như tranh chấp do vi phạm chế độ hôn nhân 1 vợ, 1 chồng.

Ngoài những băn khoăn về nội dung câu hỏi, độ dài của câu hỏi thì nhiều ý kiến cũng cho rằng, việc đưa các tình huống cụ thể vào quá trình khảo sát là không cần thiết. Bởi, các tài liệu về tình huống rất nhiều, người thực hiện phỏng vấn đa phần sẽ là hòa giải viên cấp cơ sở - đây là những người không thiếu tình huống trong thực tiễn hòa giải. Hơn nữa, việc đưa ra các tình huống sẽ giảm đi sự chủ động của người thực hiện phỏng vấn. 

Phạm Hải
Xem tin theo ngày:
VĂN BẢN PHÁP LUẬT
07:59 19/08/2019
Tạo môi trường thật sự dân chủ trong quá trình xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật thì mới có những văn bản luật chất lượng, làm động lực thúc đẩy sự phát triển đất nước. Đó là vấn đề đặt ra trong sửa đổi, bổ sung Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.
Quay trở lại đầu trang