PHÁP LUẬT
Cập nhật 08:35 | 15/09/2019 (GMT+7)
.
Tranh chấp nguyên liệu chè ở Lai Châu

Giải pháp nào để chấm dứt ?

07:47 | 28/08/2019
Những tháng qua, trên địa bàn một số huyện của tỉnh Lai Châu, đặc biệt là huyện Tam Đường xảy ra tình trạng một số doanh nghiệp tranh chấp nhau về việc thu mua nguyên liệu chè búp tươi của người dân. Có đến 9 doanh nghiệp ký đơn tập thể kiến nghị chính quyền các cấp can thiệp, nhưng vẫn chưa có giải pháp nào triệt để.

Văn bản nhiều, chế tài thiếu

Với đặc thù là tỉnh miền núi biên giới, giao thông cách trở, địa hình chia cắt, nơi sinh sống của 20 dân tộc thiểu số, điều kiện để phát triển kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn. Do vậy, sau khi chia tách và tái lập tỉnh năm 2004, chính quyền và nhân dân các dân tộc tỉnh Lai Châu còn nhiều trăn trở làm sao để phát huy lợi thế, vươn lên xóa đói giảm nghèo. Nhận thấy điều kiện tự nhiên của Lai Châu có thế mạnh phát triển thủy điện, lâm nghiệp trồng rừng và nông nghiệp có cây chè phù hợp với thổ nhưỡng và khí hậu. Cây chè hứa hẹn sẽ đem lại giá trị kinh tế, giúp người dân xóa đói giảm nghèo và từng bước đi lên làm giàu.

Ngày 9.4.2011, UBND tỉnh Lai Châu có Quyết định số 441: “ban hành quy định tạm thời về chính sách hỗ trợ đầu tư và cơ chế quản lý vùng nguyên liệu chè tập trung trên địa bàn tỉnh”. Đến tháng 12.2011, UBND tỉnh Lai Châu có Quyết định số 1688 về việc phê duyệt đề án phát triển vùng chè tập trung giai đoạn 2011 - 2015, Năm 2014, có Quyết định số 1019 về việc phê duyệt giai đoạn 2015 -2020. Bên cạnh đó, năm 2012 UBND huyện Tam Đường đã có quyết định số 663 về việc phân vùng nguyên liệu cho các doanh nghiệp chè trên địa bàn. Năm 2016, 9 doanh nghiệp kinh doanh và chế biến chè trên địa bàn tỉnh Lai Châu cùng Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, 7/8 địa phương của tỉnh gồm Tam Đường, Than Uyên, Tân Uyên, Sìn Hồ, Phong Thổ, Nậm Nhùn và TP Lai Châu họp bàn và ký Biên bản phân chia vùng nguyên liệu chè. Năm 2018 UBND tỉnh Lai Châu có 2 quyết định về việc phân vùng nguyên liệu chè. Năm 2018, UBND huyện Tân Uyên cũng có Quyết định số 81 về việc phân vùng nguyên liệu chè.

Các cơ quan chức năng của tỉnh Lai Châu, đã có nhiều văn bản về phân vùng nguyên liệu chè như vậy, tại sao vẫn xảy ra tình trạng tranh mua tranh bán vùng nguyên liệu chè? Theo ông Hà Văn Um - Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tỉnh Lai Châu giải trình tại phiên chất vấn kỳ họp HĐND tỉnh vào tháng 7 năm 2019 thì đó là do các doanh nghiệp mới thành lập chưa được phân vùng nguyên liệu, chưa ký hợp đồng với dân đã vào mua nguyên liệu tại vùng nguyên liệu đã được phân vùng cho doanh nghiệp ký hợp đồng với người dân, dẫn tới một số hộ dân vi phạm hợp đồng, bán chè cho doanh nghiệp mới thành lập chưa được phân vùng. Việc bà con lấy lý do phải bán chè búp nguyên liệu cho doanh nghiệp mới thành lập, vi phạm hợp đồng vì doanh nghiệp được phân vùng nguyên liệu dù đã đầu tư vốn, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật…,nhưng chậm hỗ trợ tiền, có ép giá, chê chè không bảo đảm chất lượng… việc này có quy định chi tiết trong điều khoản của hợp đồng. Theo ông Trần Đình Sứng - Phó Chủ tịch UBND huyện Tam Đường, địa phương đang “nóng” về tình trạng tranh mua tranh bán thì cho rằng nếu không có giải pháp triệt để sẽ ảnh hưởng đến chất lượng vùng chè và thương hiệu chè Lai Châu. UBND tỉnh có đề án phân vùng nguyên liệu chè cho các doanh nghiệp, nhưng lại chưa có chế tài xử lý khi xảy ra tranh mua tranh bán như hiện nay. Về quan điểm của huyện là cần đẩy mạnh tuyên truyền, tăng cường kiểm tra khâu an toàn vệ sinh thực phẩm, doanh nghiệp đủ thủ tục pháp lý và điều kiện chế biến thì vẫn phải để cho họ hoạt động. Huyện đã kiến nghị Sở Kế hoạch và Đầu tư xem xét lại việc cấp phép các ngành nghề kinh doanh có điều kiện đúng với các quy định.


Đồi chè chất lượng cao huyện Tam Đường

Chính quyền lúng túng

Cây chè sau gần 10 năm đầu tư đến nay đã được tỉnh Lai Châu xác định là cây thế mạnh với diện tích tăng lên khoảng 7.000ha, hàng chục doanh nghiệp đang hoạt động thu mua, chế biến, xuất khẩu sang nhiều thị trường: Đài Loan, châu Phi và Trung Đông, giúp đời sống nhân dân trong tỉnh ngày càng đổi thay. Theo bà Nguyễn Thị Loan - Giám đốc Công ty Cổ phần đầu tư phát triển chè Tam Đường, doanh nghiệp thu mua và chế biến chè có quy mô lớn và công nghệ hiện đại nhất tỉnh thì ngay từ những năm 2010, doanh nghiệp của bà đã được tỉnh và các huyện phân vùng nguyên liệu. Doanh nghiệp đã đầu tư cho dân về giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật… nhiều khoản không tính lãi lên đến hàng chục tỷ đồng, đến nay người dân vẫn còn nợ, chưa thanh toán bằng sản phẩm so với tiền đã đầu tư. Việc doanh nghiệp đã ký hợp đồng với 3.000 hộ dân để thu mua chè, nên hằng năm vẫn tổ chức liên tục các lớp đào tạo, tập huấn miễn phí về kỹ thuật chăm sóc, thu hái chè cho dân, để bảo đảm nguyên liệu cho nhà máy đã đầu tư thiết bị hiện đại lên đến gần trăm tỷ đồng, với công suất chế biến 70 tấn chè búp tươi/ngày. Đúng là có những thời điểm do đầu tư nhiều nên Công ty có chậm chi trả tiền cho dân, nhưng không để nợ tiền dân qua dịp Tết Nguyên đán bao giờ, nay một số hộ có hợp đồng với doanh nghiệp nhưng lại bán nguyên liệu cho doanh nghiệp mới thành lập, chưa được phân vùng nguyên liệu, chưa ký hợp đồng với dân khiến doanh nghiệp bức xúc, nhưng lại không muốn đem dân kiện ra tòa theo các điều khoản đã ký kết trong hợp đồng, vì tình cảm gắn bó với đồng bào bao năm qua. Đó là chưa kể đến việc người dân không tuân thủ quy trình việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, mà phun thuốc diệt cỏ bừa bãi, khiến năm 2018 doanh nghiệp bị trả lại 58 tấn chè thành phẩm khi làm thủ tục xuất khẩu, gây thiệt hại lớn về kinh tế và uy tín với đối tác nước ngoài.

Theo Phó Chủ tịch UBND huyện Tam Đường cho biết khi đoàn liên ngành vào kiểm tra doanh nghiệp Mạnh Quyết - đang tiến hành tranh mua nguyên liệu, không có ký hợp đồng với dân, nhưng về mặt pháp lý đã được Sở Kế hoạch và Đầu tư cấp giấy phép thành lập, có đăng ký kinh doanh thì cũng chỉ xử lý nếu họ không đủ các thủ tục pháp lý và điều kiện chế biến chè, an toàn vệ sinh thực phẩm. Cơ quan chức năng huyện lúng túng vì chưa có chế tài, thậm chí doanh nghiệp còn không hợp tác khi đoàn vào kiểm tra. Vì theo Luật Doanh nghiệp năm 2014, Sở Kế hoạch và Đầu tư cũng không thể không cấp Giấy phép đăng ký kinh doanh khi công dân đủ các giấy tờ pháp lý đề nghị thành lập doanh nghiệp. Chưa kể đến Luật Cạnh tranh năm 2018 quy định việc mua bán các mặt hàng pháp luật không cấm là bình đẳng giữa các cá nhân, doanh nghiệp… các cơ quan nhà nước không được can thiệp bằng các chế tài hành chính vào việc mua bán.

Như vậy, với sự việc tranh mua tranh bán nguyên liệu chè búp tươi ở Lai Châu hiện nay đang chờ cơ quan chức năng tỉnh Lai Châu có những giải pháp kịp thời, quy định cụ thể và chế tài đủ mạnh để làm cơ sở cho các cơ quan thi hành, sẽ chấm dứt và không tái diễn tình trạng trên. Quan điểm của doanh nghiệp thì cơ chế giao đất lâu dài cho doanh nghiệp tiến hành trồng, chăm sóc, thu hoạch tại các vùng quy hoạch mới, là giải pháp triệt để mà nhiều tỉnh đã thực hiện hiệu quả. Bên cạnh đó, việc tuyên truyền nâng cao nhận thức của người dân về quy định của pháp luật để tuân thủ các điều khoản đã cam kết trong hợp đồng là rất quan trọng, trong trường hợp một trong các bên vi phạm cần thiết phải được phân xử theo tinh thần thượng tôn pháp luật.

Bài và ảnh: Từ Thức
Xem tin theo ngày:
VĂN BẢN PHÁP LUẬT
07:59 19/08/2019
Tạo môi trường thật sự dân chủ trong quá trình xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật thì mới có những văn bản luật chất lượng, làm động lực thúc đẩy sự phát triển đất nước. Đó là vấn đề đặt ra trong sửa đổi, bổ sung Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.
Quay trở lại đầu trang